II FZ 750/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.L. i M.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 października 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 1136/10 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.L.i M.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M.L. i M.L. przyznawania prawa pomocy. Rozpoznając wniosek skarżących Sąd doszedł do przekonania, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem pomimo złożenia licznych dokumentów źródłowych, zdaniem Sądu strona wnioskująca nie wyjaśniła wszystkich istniejących wątpliwości odnośnie swojego rzeczywistego stanu majątkowego. Przede wszystkim strona skarżąca nie nadesłała jakichkolwiek wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący przedstawiali w toku postępowania jedynie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Brak wyciągów z rachunków bankowych nie pozwalał na dokonanie obiektywnej oceny, jaka wysokość środków finansowych pozostaje do dyspozycji strony skarżącej, a zatem brak takich kluczowych dokumentów uniemożliwił wolną od wątpliwości ocenę rzeczywistych możliwości finansowych strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał także, że skarżący nie wyjaśnili wątpliwości, związanych z adresami ich zamieszkania oraz pobytu Z jednej bowiem strony oświadczyli w drukach PPF, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, z drugiej zaś strony w tych samych formularzach podali różne adresy zamieszkania. Sąd za niespójne uznał również oświadczenia, dotyczące pomocy udzielanej skarżącym przez rodzinę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżyli je w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że skarżący nie wykazali przesłanek stanowiących podstawę do przyznania prawa pomocy, art. 259 i art. 260 p.p.s.a. poprzez dokonanie kontroli zasadności postanowienia referendarza sądowego. Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zakażonego postanowienia w całości i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia art. 259 i 260 p.p.s.a. Wniesienie w ustawowym terminie prawidłowo sporządzonego sprzeciwu wywołuje taki skutek, że orzeczenie referendarza sądowego traci moc, zaś sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W przedmiotowej sprawie na stronie 8 uzasadnienia Sąd pierwszej instancji zawarł stwierdzenie, że rozpoznając wniosek skarżących doszedł do przekonania, że argumentacja sprzeciwu i złożone dokumenty nie podważyły oceny dokonanej w postanowieniu referendarza sądowego. Rzeczywiście z tego tylko stwierdzenia można wywieść wniosek, że Sąd odniósł się merytorycznie do postanowienia referendarza, jednakże stwierdzenie to nie znajduje poparcia w dalszej części uzasadnienie, z którego wynika, że Sąd rozpoznawał wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności, co też uczynił. Nie można mu zarzucić niedostatecznej analizy sytuacji majątkowej skarżących. Skarżący zostali wezwani przez referendarza sądowego do przedłożenia wykazanych w zarządzeniu dokumentów, z których następnie skorzystał Sąd. Na podkreślenie zasługuje bowiem fakt, że utrata mocy postanowienia wydanego przez referendarza nie powoduje braku możliwości skorzystania przez Sąd z zebranego przez niego materiału dowodowego dotyczącego sytuacji finansowej strony. Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści jego art. 199, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W przedmiotowej sprawie, skarżący nie wypełnili wezwania i nie uzupełnili wniosku o wskazane dokumenty. Brak takich dokumentów, co słusznie zauważył już Sąd pierwszej instancji, uniemożliwił prawidłową ocenę stanu majątkowego skarżących. Sąd przede wszystkim wskazał, że skarżący nie przedstawili wyciągów z kont bankowych, a jednie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Wątpliwości wzbudza też kwestia dwóch adresów zamieszkania oraz pomocy uzyskiwanej od rodziny. Należy ponadto przypomnieć, że skarżący tytułem wpisu od skargi uiścili kwotę w wysokości ponad czternastu tysięcy złotych. Wszystkie te okoliczności, słusznie zauważone przez Sąd pierwszej instancji, wzbudzają wątpliwości co do stanu majątkowego skarżących, a tym samym uniemożliwiają jego dokładne ocenienie. Mając powyższe na uwadze, wobec nie naruszenia prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a tym samym braku podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, należało zażalenie oddalić, na podstawie art. 184 w związku z art.197 § 2 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.