II FZ 75/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.C. i P.G. – następców prawnych M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1207/19 w przedmiocie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2019 r. nr 1201-IOD-2.4102.9.2019.15 w przedmiocie odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2021 r., sygn. akt I SA/Kr 1207/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w sprawie ze skargi E.C. i P.G. – następców prawnych zmarłej M.G. – na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za czerwiec, sierpień, wrzesień, listopad i grudzień 2013 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że egzekucja należności wynikającej z decyzji organu podatkowego jest jedynie potencjalna. Wskazał, że okoliczność trudnej sytuacji materialnej strony skarżącej ma zaś znaczenie dla instytucji prawa pomocy, której ustawowe przesłanki zostały sformułowane odmiennie od przesłanek ochrony tymczasowej. Zaznaczył przy tym, że wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji, spowoduje konieczność zwrotu należności, a ponadto w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Sąd nie uwzględnił także argumentu dotyczącego znaczącej wysokości zobowiązania podatkowego, konstatując, że faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego, wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Każda bowiem decyzja administracyjna, zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych, pociąga za sobą dolegliwość, rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie, uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji, można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Konkludując, na podstawie przytoczonych wyżej argumentów, Sąd uznał, że okoliczności wymienione przez stronę skarżącą nie odpowiadają przesłankom z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 19 lipca 2021 r. pełnomocnik strony złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie WSA odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w którym zarzucił orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania decyzji, a w szczególności, że nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącym znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego K [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wstrzymanie wykonania decyzji następuje więc wyłącznie na wniosek strony i to na stronie ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą okoliczności opisane w przytoczonym powyżej przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę, jaką w rozpoznawanej sprawie dokonał Sąd pierwszej instancji. Argumentacja przedstawiona przez pełnomocnika skarżących nie uprawdopodabnia bowiem spełnienia przesłanek określonych w przytoczonym wyżej przepisie. Przede wszystkim nie wypełnia hipotezy przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczność trudnej sytuacji materialnej skarżących, na którą wskazał pełnomocnik we wniosku. Jest to natomiast okoliczność, jaka ma znaczenie dla odrębnie uregulowanej instytucji prawa pomocy, której przesłanki zostały sformułowane w sposób odmienny od przesłanek ochrony tymczasowej. Wziąć pod uwagę należy także ustawowe ograniczenia dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających na jego utrzymaniu (s. 5 uzasadnienia postanowienia WSA). Podobnie ocenić należało argument o znaczącej wysokości zobowiązania podatkowego, która to okoliczność pozostaje obojętna dla instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Trzeba bowiem pamiętać, że wykonanie każdej decyzji organu podatkowego wiąże się z dolegliwościami dla podatnika. Dlatego też nie jest to sytuacja nadzwyczajna, uzasadniająca zastosowanie wobec podatnika ochrony tymczasowej, w szczególności przy uwzględnieniu argumentacji przedstawionej powyżej. W tym kontekście dodać należy, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Zagrożenie egzekucją należności określonej przez organy podatkowe nie stanowi samo w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ obowiązkiem każdego jest wykonywanie ciężarów publicznoprawnych. Argumentacja, na której koncentruje się autor zażalenia zmierza do wykazania, że wymienione we wniosku okoliczności łącznie, wbrew ocenie Sądu pierwszej instancji, spełniają przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Pełnomocnik strony kładzie szczególny nacisk na potencjalną egzekucję z nieruchomości, która w obliczu sytuacji materialnej skarżących będzie prawdopodobnie jedyną możliwością wyegzekwowania zobowiązania podatkowego przez organ. Powołując się na orzecznictwo NSA wskazuje, że trudne do odwrócenia skutki nie muszą w rzeczywistości wystąpić, lecz wystarczy jedynie samo prawdopodobieństwo ich wystąpienia. O ile powyższa argumentacja jest generalnie słuszna, o tyle w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie rozpoznawanej sprawy nie znajduje ona zastosowania. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. rzeczywiście stanowi o skutkach potencjalnych, jednak nie w tym znaczeniu, że możliwość ich wystąpienia jest czysto hipotetyczna. Na obecnym etapie sprawy nie istnieje obawa co do wszczęcia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości skarżących. Organ nie podjął jeszcze żadnych działań zmierzających do przymusowej egzekucji należności. Gdyby natomiast przyjąć tak szerokie rozumienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., jak domaga się tego strona, zastosowanie ochrony tymczasowej mogłoby okazać się uzasadnione niemal w każdym przypadku. Takie rozumienie tego przepisu stałoby zaś w jawnej sprzeczności z zasadą generalnej wykonalności aktów administracyjnych. Nie można natomiast zapominać, że instytucja wstrzymania wykonania aktu administracyjnego stanowi wyjątek od tej reguły. Z tych powodów zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny, a zaskarżone postanowienie za odpowiadające prawu. Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.