II FZ 74/25

Dnia 27 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 czerwca 2025 r. sygn. akt I SO/Lu 1/25 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie z wniosku M. G. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 19 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 czerwca 2025 r., sygn. I SO/Lu 1/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w sprawie z wniosku M. G. (dalej jako "skarżąca", "strona") o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 19 marca 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r., odmówił skarżącej wstrzymania wykonania decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Strona przed przekazaniem skargi wystąpiła z wnioskiem o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Wskazywała, że w decyzji ustalono jej zobowiązanie podatkowe w wysokości 176 028 zł. Jej zdaniem wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę i skutki trudne do odwrócenia. Nawet bowiem późniejsze uwzględnienie skargi i zwrot wyegzekwowanej kwoty nie pozwoli powrócić do stanu poprzedniego. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że kwota zobowiązania jest dla niej dość znaczna. Ewentualne zajęcie rachunków bankowych pozbawi ją możliwości normalnego funkcjonowania w życiu prywatnym i rodzinnym. Istnieje też wysokie prawdopodobieństwo wszczęcia procedury sprzedaży składników majątkowych jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy sądowej. Wnioskodawczyni przywołała na poparcie swego stanowiska kilka orzeczeń, m.in. dotyczących uznania sytuacji, gdy wykonanie decyzji skutkuje zaprzestaniem działalności gospodarczej za realizującą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji argumentował, że skarżąca nie przedstawiła danych na temat swojej aktualnej sytuacji materialnej, a bez porównania wysokości zobowiązania podatkowego z możliwościami zarobkowymi i stanem majątku strony, nie da się stwierdzić, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 czerwca 2025 r. strona skarżąca wskazała, że zaskarża to rozstrzygnięcie w całości i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, ponieważ prawidłowo stwierdzono w nim, że strona skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. np. postanowienia NSA: z 30.04.2010 r., II FZ 110/10; z 26.09.2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" – wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (zob. postanowienia NSA: z 4.07.2012 r., II FZ 456/12; z 26.02.2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14.04.2015 r., II FZ 207/15; z 22.07.2015 r., II FZ 497/15). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodzić należało się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie, że strona nie wykazała zasadności zastosowania wobec niej ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji organu podatkowego. Złożony wniosek nie zawierał zarówno argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością przyznania stronie tego rodzaju ochrony, jak również nie odnosił się do jakiejkolwiek dokumentacji obrazującej sytuację materialną strony. W zaskarżonym rozstrzygnięciu sąd pierwszej instancji przedstawił logiczną argumentację i okoliczności stanowiące podstawę do odmowy wstrzymania wykonania decyzji, trafnie wskazując, że formułując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji strona ograniczyła się w zasadzie do szerszego omówienia przesłanek ustawowych wraz ze wskazaniem hipotetycznych przypadków, uzasadniających wstrzymanie, nie zawierając przy tym jakiegokolwiek omówienia swojej sytuacji czy odniesienia do dokumentacji, na podstawie której można by było stwierdzić, że wykonanie decyzji może spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudno odwracalnych skutków. Powyższej oceny nie mogły zmienić argumenty podniesione przez stronę w zażaleniu wsparte dokumentacją medyczną oraz fakturami za energię elektryczną wystawionymi na rzecz skarżącej, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając tę sprawę, nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a bada legalność postanowienia sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie strony z uwzględnieniem przytoczonych na wstępie przepisów i poglądów orzecznictwa, uznał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 czerwca 2025 r. odpowiada prawu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.