II FZ 735/18

Dnia 22 listopada 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. T. i C. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SO/Go 7/18 w przedmiocie wyłączenia sędziów i referendarzy sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie ze skargi M. T. i C. T. o sygn. I SAB/Sz 19/15, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie w przedmiocie wydania odpisów tytułów wykonawczych postanawia oddalić zażalenie.

1. W sprawie ze skargi C. T. i M. T. (dalej: skarżący), sygn. I SAB/Sz 19/15, na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie (dalej: Dyrektor IS) w przedmiocie wydania odpisów tytułów wykonawczych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wydał postanowienie z dnia 14 sierpnia 2018 r. o sygn. II SA/Go 7/18, w którym: (1) odrzucił wniosek o wyłączenie sędziego WSA w Szczecinie Marzeny Kowalewskiej; (2) wyłączył sędziów WSA w Szczecinie: Annę Sokołowską, Ewę Wojtysiak, Katarzynę Grzegorczyk-Meder, Marzenę Iwankiewicz, Arkadiusza Windaka; (3) oddalił wniosek o wyłączenie orzekających w WSA w Szczecinie sędziów NSA: Grzegorza Jankowskiego, Stefana Kłosowskiego i Danutę Strzelecką-Kuligowską, a także sędziów WSA w Szczecinie: Renatę Bukowiecką-Kleczaj, Barbarę Gebel, Nadzieję Karczmarczyk-Gawęcką, Jolantę Kwiecińską, Kazimierza Maczewskiego, Marię Mysiak, Alicję Polańską, Katarzynę Sokołowską, Bolesława Stachurę, Patrycję Joannę Suwaj, Joannę Wojciechowską i Elżbietę Woźniak oraz referendarzy sądowych WSA w Szczecinie: Bożenę Gonzalez Perea, Monikę Bieńkowską, Iwonę Golec i Aleksandrę Jawoszek. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 19 oraz art. 22 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie, jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Gorzowie Wielkopolskim podał, że pismami z dnia 31 stycznia 2018 r. oraz 15 maja 2018 r. skarżący złożyli wniosek o wyłączenie z rozpatrywania sprawy o sygn. I SAB/Sz 19/15 wszystkich sędziów WSA w Szczecinie. Pismem z dnia 24 maja 2018 r. Przewodniczący Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zwrócił się o wyznaczenie przez Naczelny Sąd Administracyjny innego sądu do rozpoznania ww. wniosku. Objęci wnioskiem sędziowie: orzekający w WSA w Szczecinie sędziowie NSA (Grzegorz Jankowski, Stefan Kłosowski, Danuta Strzelecka-Kuligowska), sędziowie WSA w Szczecinie (Renata Bukowiecka-Kleczaj, Barbara Gebel, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Jolanta Kwiecińska, Kazimierz Maczewski, Maria Mysiak, Alicja Polańska, Katarzyna Sokołowska, Bolesław Stachura, Patrycja Joanna Suwaj, Joanna Wojciechowska i Elżbieta Woźniak) oraz referendarze sądowi WSA w Szczecinie (Iwona Golec, Aleksandra Jawoszek, Bożena Gonzalez Perea i Monika Bieńkowska) złożyli pisemne oświadczenia, że nie pozostają ze skarżącymi w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą żadne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Sędziowie WSA w Szczecinie Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Marzena Iwankiewicz, Anna Sokołowska, Arkadiusz Windak i Ewa Wojtysiak oświadczyli, że wnoszą o wyłączenie od rozpoznawania sprawy z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w Szczecinie (I C 254/16, I C 255/16, I C 1281/16) postępowanie z powództwa skarżącej przeciwko ich osobom. Ponadto sędzia WSA w Szczecinie Marzena Iwankiewicz oświadczyła, że wnosi o wyłączenie od rozpoznawania sprawy z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w Szczecinie (I C 1674/16) postępowanie z powództwa skarżącego przeciwko jej mężowi. Postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. o sygn. II FW 4/18 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył WSA w Gorzowie Wielkopolskim do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Szczecinie w sprawie o sygn. I SAB/Sz 19/15. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim 3.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, WSA w Gorzowie Wielkopolskim podał przesłanki wyłączenia sędziego oraz referendarza sądowego, o których mowa w art. 18, 19 oraz 24 p.p.s.a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosku o wyłączenie sędziego WSA w Szczecinie Marzeny Kowalewskiej, WSA w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił ten wniosek z uwagi na to, że ww. sędzia jest już wyłączona od rozpoznania przedmiotowej sprawy (art. 58 § 1 pkt 4 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a.). Z kolei WSA w Gorzowie Wielkopolskim uwzględnił wniosek o wyłączenie sędziów WSA w Szczecinie Katarzyny Grzegorczyk-Meder, Marzeny Wankiewicz, Anny Sokołowskiej, Arkadiusza Windaka i Ewy Wojtysiak, którzy oświadczyli, że wnoszą o wyłączenie od rozpoznawania sprawy z uwagi na toczące się przed Sądem Okręgowym w Szczecinie postępowania z powództwa skarżących. W związku z powyższym WSA w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że między wyżej wymienionymi jest konflikt interesów uzasadniający wniosek o wyłączenie w rozumieniu art. 18 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W stosunku do pozostałych sędziów i referendarzy sądowych WSA w Gorzowie Wielkopolskim ustalił, że złożyli oni, w oparciu o art. 22 § 2 p.p.s.a., pisemne oświadczenia, w których podali, że po ich stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 p.p.s.a. wyłączające od rozpoznania sprawy. Nie istnieją nadto inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). W ocenie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, kierowane pod adresem sędziów i referendarzy sądowych WSA w Szczecinie zarzuty są wyłącznie przejawem subiektywnych odczuć skarżących. Zdaniem WSA w Gorzowie Wielkopolskim, samo przeświadczenie skarżących o stronniczości bądź złej woli sędziego, rozpatrującego ich sprawę czy też wszystkich sędziów danego sądu nie stanowi przesłanki jego wyłączenia. 4. Stanowisko skarżących w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 4.1. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, w którym domagali się wyłączenia wszystkich pozostałych, niewyłączonych, sędziów WSA w Szczecinie. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim odpowiada prawu. 5.2. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa jest gwarancją procesową mającą zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd, w składzie którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli związków z rozpoznawaną sprawą. Sedno przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: (1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); (2) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); (3) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); (4) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); (5) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); (6) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); (7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3). Z kolei art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Niezależnie od wymienionych w art. 18 p.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. 5.3. Skarżący wnieśli zażalenie na postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim w odniesieniu do sędziów i referendarzy sądowych WSA w Szczecinie, których WSA w Gorzowie Wielkopolskim nie wyłączył od orzekania w sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego WSA w Gorzowie Wielkopolskim zasadnie uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych w punkcie 3 zaskarżonego postanowienia sędziów i referendarzy sądowych. Sędziowie i referendarze sądowi, których dotyczył wniosek o wyłączenie, złożyli wymagane w art. 22 § 2 p.p.s.a. oświadczenia, w których podali, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie na podstawie art. 18 i 19 p.p.s.a. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego. 5.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżących o wyłączenie sędziów i referendarzy sądowych WSA w Szczecinie oraz w rozpoznawanym zażaleniu nie wskazano okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość oświadczeń złożonych przez tych sędziów i referendarzy sądowych. Skarżący nie wykazali ponadto, że istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia okoliczności wyłączenia sędziów i referendarzy sądowych WSA w Szczecinie w sprawie. Za takie uprawdopodobnienie nie mogły zostać uznane podnoszone w zażaleniu twierdzenia na temat sędziów i referendarzy sądowych WSA w Szczecinie. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Gorzowie Wielko[polskim, który trafnie oddalił zażalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. W konsekwencji, ponieważ zażalenie nie okazało się zasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. zażalenie to oddalił.