II FZ 709/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 669/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. K. i K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 669/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: "WSA") odmówił A. K. i K. K. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Skarżący wnieśli skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 28 lutego 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r., w których zawarte zostały wnioski o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Skarżących, za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia im szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość zaległości podatkowych i odsetek wynikających z decyzji organów podatkowych obu instancji przekraczają możliwości płatnicze Skarżących, którzy znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, albowiem Skarżący posiada dodatkowo inne zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług, a wobec Skarżących wszczęto postępowania egzekucyjne, w trakcie których zastosowano środki egzekucyjne w postaci zajęcia wierzytelności z dwóch rachunków bankowych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA stwierdził, że Skarżący nie wykazali zaistnienia w sprawie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniających zastosowanie wobec nich instytucji wstrzymania wykonania decyzji. Uzasadniając swoje wnioski, Skarżący ograniczyli się bowiem, niemal wyłącznie do wskazania, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, a wysokość zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji przekracza ich możliwości płatnicze. Poza złożeniem stosownych wniosków, Skarżący nie przedstawili odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez nich skutków wykonania decyzji. Tymczasem, według WSA, sąd w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji działa wyłącznie na wniosek strony, zatem to ona jest zobowiązana do uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających prawdopodobieństwo wywołania skutków wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie: - art. 61 § 3 p.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej; - art. 163 § 2 w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 166 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a., przez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez WSA nieprawidłowego uzasadnienia skarżonego postanowienia z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 669/17, w którym WSA błędnie uznał, że nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia WSA, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać, dokonaną przez WSA ocenę wniosku Skarżących o wstrzymanie wykonania decyzji. Jak prawidłowo podał WSA Skarżący nie przedstawili odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez nich skutków wykonania decyzji. Stan ten w połączeniu z brakiem takich dokumentów w aktach sprawy, spowodował brak po stronie WSA możliwości zweryfikowania, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Skarżących, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać bowiem mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. W konsekwencji nieprzedstawienie przez stronę swojej sytuacji majątkowej uniemożliwia w ogóle, tak jak w niniejszej sprawie, ocenę wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową strony. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.