II FZ 682/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1269/18 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2003-2007 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1269/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 14 marca 2018 r. w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2003-2007. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że mimo wezwania skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi, strona wpisu nie uiściła. W związku z tym, WSA na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a.") skargę odrzucił. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia pełnomocnik skarżącej wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 220 § 3 w zw. z art. 220 § 1, art. 230 § 1 i § 2 w zw. z art. 73 § 3 i § 4 p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie skargi wskutek błędnego uznania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi za doręczone pełnomocnikowi skarżącej z dniem 4 lipca 2018 r., a w konsekwencji, że skarżąca nie uiściła wpisu od skargi pomimo wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik podnosi w zażaleniu, iż odrzucenie skargi skarżącej ze względu na nieuiszczenie wpisu od skargi (mimo wystosowania wezwania w tym zakresie) było niezasadne, bowiem wezwania tego nigdy nie otrzymał. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie nie sposób ustalić, czy rzeczywiście doszło do próby doręczenia pełnomocnikowi wezwania do uiszczenia wpisu, zaś ze względu na podstawowe wątpliwości w tym względzie, w tym zwłaszcza skuteczne obalenie domniemania dotyczącego awizowania przesyłki, uznać trzeba, że doręczenia nie było - w innym przypadku naruszone zostałyby rudymentarne prawa strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. NSA za kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy uznaje pismo Poczty Polskiej z dnia 11 września 2018 r. (karta nr 82 akt sądowych), stanowiące odpowiedź na reklamację skarżącego dotyczącą przesyłki, w jakiej znajdowało się przedmiotowe wezwanie. Zarazem, stanowisko NSA uzasadnione jest wzięciem pod uwagę innych okoliczności powołanych w zażaleniu, tj. szczególną dbałością pełnomocnika w zakresie odbioru adresowanych doń przesyłek. I tak, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że z pisma Poczty nie wynika, że wobec wszelkiej dostępnej wiedzy ustalono, iż do doręczenia awiza doszło. Wskazuje się w nim jedynie ogólne okoliczności, dotyczące np. znaczenia numeru nadawczego dla identyfikacji przesyłki, czy też wyjaśnia się, kiedy można mówić o "pustych awizo". Brak jest natomiast jakichkolwiek wzmianek o wyjaśnieniach osoby, która była bezpośrednio odpowiedzialna za doręczenie przesyłki. Przedstawione stanowisko jest nie tylko bardzo ogólne, ale i wynikają z niego poważne wątpliwości co do faktu doręczenia przesyłki, wątpliwości, co do których wydaje się, że dałoby się usunąć je wnikliwym działaniem Poczty. Tymczasem z załączonego pisma nie wynika nic poza ogólnym, abstrakcyjnym twierdzeniem, wyrażonym niezależnie od oceny o charakterze konkretnym, oceny odnoszącej się bezpośrednio do sytuacji skarżącego w niniejszej sprawie. Tak ogólny wywód Poczta kończy słowami: "Biorąc powyższe pod uwagę nie można jednoznacznie uznać Pana skargę za uzasadnioną". Wnioskować z tego można, że w jakimś aspekcie skarga (reklamacja) pełnomocnika może być uznana za uzasadnioną. Przedstawiciel Poczty nie wyjaśnia jednak w jakim. Wcześniej, podobnie, zastrzega się w omawianym piśmie, iż "nie można jednoznacznie ustosunkować się do zarzutów określonych w treści (...) skargi". Wynika z tego, że zajęcie przez Pocztę stanowiska jest właściwie niemożliwe. Do tego trzeba wziąć pod uwagę wyjaśnienia pełnomocnika, rozpatrywane w świetle załączonej do zażalenia dokumentacji. Wynika z nich, iż podobne nieprawidłowości miały miejsce w przeszłości i załączył stosowne dowody uwiarygodniające taką ewentualność (reklamacje składane w Poczcie Polskiej i odpowiedzi na nie). Dodatkowo, wyjaśnił, iż w dniach, kiedy przesyłka winna znajdować się w urzędzie pocztowym, odwiedzał placówkę celem odbierania korespondencji kierowanej na adres jego kancelarii. Powyższe również potwierdził dowodami (liczne dowody odbioru innych przesyłek w tamtych dniach). Tak więc okolicznością dodatkowo przekonującą o tym, iż do doręczenia nie doszło, jest postawa pełnomocnika, tj. obraz, jaki wyłania się z jego potwierdzonego zachowania, jak i oświadczeń. Bez wątpienia można stwierdzić, że wykazał się odpowiednią starannością. Wobec powyższego, prawdopodobnym jest wniosek, że do doręczenia awiza w ogóle nie doszło, i to nawet przy uwzględnieniu domniemań prawnych dotyczących fikcji doręczenia awizo. Można przy tym reasumować, że za podważaniem instytucji wynikającej z art. 73 p.p.s.a., przemawiają: pismo poczty, fakt, że podobne nieprawidłowości pełnomocnik sygnalizował kilka razy w przeszłości oraz okoliczność, iż w dniach, kiedy mógł odebrać przesyłkę w niniejszej sprawie, zbiorowo odbierał w placówce poczty inną korespondencję nadaną na adres jego kancelarii. Na marginesie niniejszych rozważań można wskazać na orzeczenie NSA, który w wyroku z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 174/15, podniósł, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinny być tłumaczone na korzyść strony, natomiast błędy podmiotów trzecich dokonujących doręczeń - poczty (doręczycieli) - obciążają na zasadzie ryzyka administrację podatkową (por. postanowienie NSA z dnia 1 sierpnia 2014 r., II FSK 2087/14). Podzielić można także stanowisko przedstawione przez NSA w postanowieniu z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 339/17, w którym Sąd stwierdził, że wątpliwości dotyczące nieprawidłowości związanych z treścią potwierdzenia odbioru należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącej - a to mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, w którym stwierdzono, że: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia skargi i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania" (zob. też postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13). Wobec powyższego należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie niezasadnie odrzucił skargę. Z tych względów na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.