II FZ 679/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1174/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 20 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 1174/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił W. S. przywrócenia terminu do wykonania zarządzenia z-cy Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 września 2016 r. Powyższym zarządzeniem pełnomocnik Skarżącego został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Przesyłkę zawierającą powyższe zarządzenie Sąd uznał za skutecznie doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 4 października 2016 r., a wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi postanowieniem z dnia 24 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę odrzucił. Przesyłka zawierająca ww. postanowienie została doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 7 listopada 2016 r. Pismem z dnia 14 listopada 2016 r. Skarżący działając osobiście poinformował o wypowiedzeniu pełnomocnictwa i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wykonania zarządzenia Z-cy Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 września 2016 r. Uzasadniając wniosek poinformował, że po przekazaniu mu powyższego postanowienia postanowił odwołać pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał na treść art. 86 § 1 i art. 87 § 3 p.p.s.a. oraz odniósł się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego odnoszącego się do zaniechań pełnomocnika i jego odpowiedzialności. Wskazał, że Skarżący ponosi odpowiedzialność za zaniechanie pełnomocnika polegające na nieuzupełnieniu braków formalnych skargi, jak za własne zaniedbanie. To zaś oznacza, że nie jest możliwe przywrócenie mu terminu w zakresie objętym wnioskiem. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek w stosunku do sądu z chwilą jego zawiadomienia, a zatem dołączone do ww. wniosku wypowiedzenie pełnomocnictwa nie mogło zmienić dokonanej przez Sąd oceny wniosku. Skarżący zastępowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W przedstawionej argumentacji odniósł się do konieczności wskazywania wartości przedmiotu zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest postanowienie Sądu pierwszej instancji odmawiające przywrócenia terminu do wykonania zarządzenia Z-cy przewodniczącego Wydziału z dnia 7 września 2016 r. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015, s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., II OZ 580/08, – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10, CBOSA). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca (por. postanowienia NSA: z 13 września 2012 r., II FZ 689/12; z 9 października 2013 r., II FZ 872/13; z 18 lipca 2013 r., I OZ 584/13; publik.: CBOSA). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Odnosząc się do rozważań pełnomocnika Skarżącego dotyczących oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia wskazać należy, że przepis art. 215 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę wszczynającą postępowanie w danej instancji w drodze skargi, skargi kasacyjnej lub skargi o wznowienie postępowania obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. Niedochowanie tego wymogu stanowi brak formalny pisma, który podlega usunięciu w trybie art. 49 p.p.s.a. W myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku, gdy pismem tym jest skarga, niewykonanie w terminie wezwania obliguje sąd, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., do jej odrzucenia. W rozpatrywanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że Skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w przewidzianym przez prawo terminie. Oceniając natomiast zaistnienie przesłanek przywrócenia terminu do dokonania wymaganej czynności, należy podkreślić, że Skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać należytej staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Podnoszony przez skarżącego fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa, przy jednoczesnym braku poinformowania Sądu o tej czynności nie stanowi przesłanki wyłączającej winę skarżącego w niedokonaniu wymaganej czynności w terminie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo więc Sąd pierwszej instancji uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.