II FZ 663/16

Dnia 28 października 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 28 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 431/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 26 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Łd 431/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku J.W. (dalej jako "Skarżący"), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 26 lutego 2016 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podnosił, iż z uwagi na niskie dochody, konieczność uiszczenia zawyżonej - według niego - opłaty podatkowej, może spowodować nieodwracalne skutki dla Skarżącego. Do skargi załączył kserokopię PIT-36 za 2015 r. W ocenie Sądu, Skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które świadczyłyby o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować szkodę, a tym bardziej szkodę znacznych rozmiarów, bądź też inne - trudne do odwrócenia skutki. Po przeanalizowaniu akt sprawy, z uwzględnieniem danych zawartych w złożonym przez Skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd przyjął, że wniosek o przyznanie ochrony tymczasowej nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując oceny wniosku z punktu widzenia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", Sąd stwierdził, że poza hasłowymi sformułowaniami, Skarżący nie wykazał okoliczności wymienionych w ww. przepisie, warunkujących pozytywne rozpoznanie wniosku. Podsumowując Sąd zaznaczył, że nie neguje faktu, iż wynikająca z zaskarżonej decyzji kwota zobowiązania podatkowego jest obiektywnie znaczna i bez wątpienia konieczność spełnienia zobowiązania podatkowego może wywołać konsekwencje finansowe dla Skarżącego, jednak nie musi to być równoznaczne z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków, czy wyrządzeniem znacznej szkody. W zażaleniu Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postawienia na podstawie art. 61 § 4 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący podniósł, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został skierowany do Dyrektora Izby Skarbowej, a w przypadku jego nieuwzględnienia przez organ podatkowy, Skarżący wniósł o rozpoznanie wniosku przez Sąd. Wyjaśnił, że ów wniosek nie był dostatecznie umotywowany, gdyż został wniesiony w oparciu o art. 61 § 2 P.p.s.a. Zdaniem Skarżącego, zaniechanie rozpoznania wniosku przez Dyrektora Izby Skarbowej, winno w konsekwencji skutkować wezwaniem go do uzupełnienia zawartej w nim argumentacji, tak aby odpowiadała wymogom przewidzianym w art. 61 § 3 P.p.s.a. Następnie odnosząc się już bezpośrednio do okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, wskazał, że jej wykonanie skutkowałoby zakończeniem prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej i utratą jedynego źródła utrzymania dla niego i jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 P.p.s.a., organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z kolei art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W skardze do Sądu pierwszej instancji Skarżący zawarł żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Powyższy wniosek skierował do Dyrektora Izby Skarbowej, jednocześnie zaznaczając, że w razie jego nieuwzględnienia przez organ podatkowy, wnosi o rozpoznanie wniosku przez Sąd. W doktrynie podkreśla się, że adresatem wniosku o wstrzymanie aktu lub czynności, zawartego w skardze, w zależności od podstawy prawnej, będzie albo organ, albo sąd. Jeżeli w podstawie powołano art. 61 § 2 P.p.s.a., wniosek powinien rozpoznać organ. Rozpoznanie wniosku przez sąd w takiej sytuacji jest możliwe po wezwaniu strony do uzupełnienia wniosku o wskazanie prawidłowej podstawy prawnej przez powołanie się na jedną z przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2016). W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał podstawy prawnej wniosku. Wskutek niepowołania przez niego art. 61 § 2 P.p.s.a., Dyrektor Izby Skarbowej nie rozpoznał wniosku i kwestię tę pozostawił do uznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto, jak wynika z treści wniosku, Skarżący popierał swoje żądanie przed sądem, w razie jego nieuwzględnienia przez organ podatkowy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że wbrew twierdzeniom zażalenia, Skarżący zawarł we wniosku przesłankę z art. 61 § 3 P.p.s.a., a mianowicie możliwość wystąpienia - w razie wykonania zaskarżonej decyzji - nieodwracalnych skutków dla Skarżącego. I w tym zakresie, Sąd pierwszej instancji dokonał oceny złożonego wniosku. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia przesłanek wymienionych w cytowanym przepisie, przy czym obowiązek ten spoczywa na wnioskodawcy. Dlatego też sąd nie ma obowiązku wzywania do "uzupełnienia braków" dokumentacji. Nie ma bowiem listy dokumentów, które należy przedstawić w takiej sytuacji. W istocie można przedstawić różne dokumenty - w zależności od okoliczności życiowych. To strona zna swoją sytuację materialną, to strona twierdzi, że niezbędne jest wstrzymanie wykonania decyzji i to strona wie, jakie dokumenty powinna przesłać, by poprzeć swoje twierdzenia. Należy również podkreślić, że sąd rozpoznający kwestię wpadkową nie orzeka wyłącznie na podstawie wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów, ale na podstawie akt całej sprawy (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a). Zatem, zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji słusznie ocenił, że podniesione w złożonym wniosku argumenty wraz z danymi zawartymi we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dostarczyły dostatecznych przesłanek do uznania, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przytoczonych wyżej względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.