II FZ 658/18

Dnia 16 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt I SA/Po 494/18 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 2 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2018 r. o sygn. I SA/Po 494/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie ze skargi P. G. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: DIAS w Poznaniu) z dnia 2 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jako podstawę rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Poznaniu podał, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi pełnomocnik skarżącego (doradca podatkowy) wskazał, że o wydaniu decyzji dowiedział się z upomnienia otrzymanego od Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 14 maja 2018 r. Do chwili odebrania tego upomnienia skarżący był przekonany, że decyzja organu drugiej instancji odnośnie do jego odpowiedzialności za zobowiązania C. sp. z o.o. (dalej: spółka) w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012 nie została wydana, ani doręczona. Wyjaśnił, że wobec niego toczyły się równolegle dwa postępowania przed organem odwoławczym - jedno w sprawie odpowiedzialności za zobowiązania spółki w podatku od towarów i usług, drugie w sprawie jego odpowiedzialności za podatek od osób prawnych spółki. Decyzja w przedmiocie podatku od towarów i usług została doręczona pełnomocnikowi przez system ePUAP w dniu 8 lutego 2018 r. Po odebraniu korespondencji przez system ePUAP w skrzynce odbiorczej widniała tylko jedna decyzja - w sprawie odpowiedzialności z tytułu podatku od towarów i usług. Nie stwierdzono doręczenia decyzji odpowiedzialności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Pełnomocnik zaskarżył doręczoną 8 lutego 2018 r. decyzję w sprawie podatku od towarów i usług, wobec czego przed WSA w Poznaniu toczy się postępowanie pod sygnaturą I SA/Po 318/18 w przedmiocie rozpoznania tej skargi. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, podpisanym w dniu 6 marca 2018 r. skarżący wskazał, że oczekuje na wydanie decyzji o jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki w podatku dochodowym od osób prawnych. Po otrzymaniu upomnienia oraz dokonaniu weryfikacji zapisów w systemie ePUAP pełnomocnik skarżącego ustalił, że w dniu 8 lutego 2018 r. przez system ePUAP doręczona została również decyzja o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za rok 2012. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. 3.1. W ocenie WSA w Poznaniu wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Zdaniem Sądu o braku winy po stronie pełnomocnika, nie świadczy okoliczność, że tego dnia odbieranych było jednocześnie szereg pism i zaskarżana decyzja nie wyświetliła się w systemie ePUAP. Sąd wskazał, że wszystkie informacje na temat doręczenia zaskarżonej decyzji znajdują się na wygenerowanym automatycznie Urzędowym Poświadczeniu Doręczenia UPD, na podstawie którego dokładnie można ustalić datę odbioru dokumentu. Powyższe poświadczenie wskazuje, że w dniu 2 lutego 2018 r. o godzinie 12.06 utworzone zostało pierwsze poświadczenie. Jako termin doręczenia ww. decyzji, wygenerowana została przez system data 8 lutego 2018 r. Ponadto elektroniczna platforma usług administracji publicznej ePUAP wygenerowała w dniu 2 lutego 2018 r. pierwsze zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego, w związku z czym użytkownik systemu był powiadomiony, że przez system ePUAP została mu przesłana korespondencja i należy ją odebrać. Zdaniem Sądu powyższe fakty bezspornie świadczą o doręczeniu w dniu 8 lutego 2018 r. zaskarżonej decyzji. Natomiast argumentacja zawarta we wniosku świadczy o winie pełnomocnika. Dopuścił się on bowiem niedbalstwa przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można było wymagać od osoby należycie dbającej o interesy strony, którą reprezentuje w postępowaniu. 4. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 4.1. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Poznaniu, w którym sformułował wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten Sąd oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie: art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. przez ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w niezłożeniu w terminie skargi, ponieważ nieprawidłowości w funkcjonowaniu elektronicznej platformy usług administracji publicznej ePUAP, przez którą doręczono decyzję pełnomocnikowi strony, nie stanowią dostatecznej podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia skargi. 4.2. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł odpowiedź na zażalenie, w którym podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zatem zażalenie podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zakreśli ramy prawne, w jakich - ze względu na zaistniałe w rozpoznawanej sprawie okoliczności faktyczne - należy dokonać oceny tej sprawy. Zasady dokonywania doręczeń w postępowaniu podatkowym uregulowane zostały w rozdziale 5 Działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: o.p.). W myśl art. 145 § 1 i § 2 o.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, jeżeli zaś ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Ponadto, zgodnie z art. 144 § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy doręcza pisma za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Artykuł art. 144 § 2 o.p. stanowi, że jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego (art. 144 § 5 o.p.). Wyjątkiem od doręczenia pism drogą elektroniczną jest sytuacja, w której wystąpiły problemy techniczne uniemożliwiające organowi podatkowemu doręczenie tą drogą - wtedy, na mocy art. 144 § 3 o.p., może to nastąpić w sposób tradycyjny, pocztą lub przez uprawnione osoby i organy. Natomiast zgodnie z art. 152a § 1 - § 5 o.p. w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. Na gruncie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawowe przesłanki przywrócenia terminu określają przepisy art. 86 i 87 p.p.s.a. Przesłanki te muszą wystąpić łącznie, aby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przesłankami tymi są: brak winy strony w uchybieniu terminu, spowodowanie ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego, a także złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu i jednoczesne ze złożeniem wniosku dokonanie czynności uchybionej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Sąd rozpatrujący tego rodzaju sprawy korzysta zatem z wiedzy prawniczej, ale i doświadczenia życiowego pozwalającego ocenić na gruncie konkretnego stanu sprawy przesłanki przemawiające za przywróceniem terminu lub jego odmową. Nie można jednocześnie tracić z pola widzenia, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest - co do zasady - możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. 5.2. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA w Poznaniu zasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W toku postępowania przed organami podatkowymi skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - doradcę podatkowego i to właśnie temu pełnomocnikowi, zgodnie z art. 145 § 1 o.p., została doręczona w dniu 8 lutego 2018 r. decyzja. Doręczenie to nastąpiło w trybie określonym w art. 144 § 1 pkt 2 oraz § 5 o.p. (za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej). Świadczy o tym znajdujące się w aktach sprawy UPO - Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (k. 175 akt adm.). W klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a., mieści się odpowiednia organizacja odbioru korespondencji. Skarżący uzasadniając zarówno wniosek o przywrócenie terminu, jak i wniesione zażalenie, powoływał się na nieprawidłowości w działaniu systemu ePUAP, który spowodował, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia 8 lutego 2018 r. pojawiła się w skrzynce odbiorczej ePUAP z opóźnieniem. Skutkiem opóźnienia w dostarczeniu korespondencji był brak odnotowania jej wpływu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Trudno uznać, że profesjonalny pełnomocnik działał z należytą starannością, ponieważ w momencie, gdy po wpisaniu kodu dostępu profilu zaufanego przesyłka nie pojawiła się, co winno go było zaalarmować, nie podjął żadnych kroków wyjaśniających. Zwłaszcza, że wobec skarżącego została wydana decyzja w przedmiocie odpowiedzialności za zobowiązania spółki w sprawie podatku od towarów i usług (którą odebrał w dniu 8 lutego 2018 r.) i miał świadomość, że wobec niego toczy się także postępowanie administracyjne dotyczące jego odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Pełnomocnik skarżącego nie zgłaszał również problemów technicznych, które uniemożliwiałyby organowi podatkowemu doręczenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W konsekwencji powoduje to, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.