II FZ 642/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 2260/14 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 2260/14) odmówił B. J. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 14 maja 2014 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że na skutek wniesionej przez stronę skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny, po przeprowadzeniu rozprawy w dniu 10 marca 2015 r., postanowił o odroczeniu terminu ogłoszenia orzeczenia i wyznaczeniu go na dzień 20 marca 2015 r. Skarżąca w dniu 12 marca 2015 r. (data stempla pocztowego) wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku i doręczenie jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Wyrokiem z dnia 20 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że przepisy normujące procedurę sądowoadministracyjną "nie przewidują możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przed jego ogłoszeniem." Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis postanowienia doręczono skarżącej w dniu 20 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 20 marca 2015 r. i doręczenie jej w/w wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu wskazała, że pomimo iż została poinformowana o wyznaczeniu terminu na 10 marca 2015 r., jednakże błędnie odnotowała datę rozprawy jako 13 kwietnia 2015 r. w kalendarzu, a z uwagi na przeprowadzkę (na dowód czego przedłożyła kopię zaświadczenia o zameldowaniu) zagubiła przesłane jej wezwanie. Skarżąca odnalazła wezwanie po dniu 10 kwietnia 2015 r. i pozostając w przeświadczeniu, że wyrok już zapadł, złożyła w dniu 11 kwietnia 2015 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia. Wskazując na powyższe, podniosła, że uchybiła terminowi bez własnej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd pierwszej instancji wskazał, że jako przyczynę uchybienia terminu skarżąca podała, że była przekonana, iż skoro termin rozprawy wyznaczono na dzień 10 marca 2015 r., to w tym dniu wydany został wyrok w sprawie, a złożony w dniu 11 marca 2015 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia jest skuteczny. Skarżąca podniosła także, że nie stawiła się na terminie rozprawy w dniu 10 marca 2015 r. z uwagi na zamieszanie związane z przeprowadzką i przeświadczenie, że jej termin wyznaczono na dzień 13 marca 2015 r. O tym, że rozprawa odbyła się w dniu 10 kwietnia 2015 r. dowiedziała się odnajdując w swoich rzeczach doręczone jej uprzednio zawiadomienie o terminie rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że z treści oświadczeń skarżącej nie wynika, by w efekcie tych wydarzeń zwróciła się do Sądu o informację o stanie sprawy, a w szczególności z zapytaniem o treść zapadłego rozstrzygnięcia. Zasięgnięcie informacji o stanie sprawy, w sytuacji, gdy skarżąca była świadoma, iż rozprawa odbyła się bez jej obecności, a jednocześnie oczekiwała, że nastąpi na niej wydanie wyroku, zdaniem Sądu, stanowi przejaw zwykłej staranności strony w postępowaniu sądowoadministarcyjnym. Skarżąca nie podjęła jednak żadnych działań zmierzających do ustalenia czy i jakie rozstrzygnięcie w sprawie wydano, a ograniczyła się jedynie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd podkreślił, że gdyby skarżąca dochowała należytej staranności w trosce o własne sprawy, co niezaprzeczalnie nie wiązało się z nadmiernymi nakładami czy uciążliwością, to powzięłaby informację o odroczeniu publikacji orzeczenia do dnia 20 marca 2015 r. Skarżąca dbając o swoje interesy mogła w dniu 11 marca 2015 r. zatelefonować do Sądu, aby dowiedzieć się jakie w sprawie zapadło rozstrzygnięcie, bądź o odroczeniu terminu publikacji orzeczenia na dzień 20 marca 2015 r. Zdaniem Sądu, subiektywne przekonanie skarżącej o fakcie wydania wyroku w dniu 10 marca 2015 r. nie zwalnia jej z podjęcia stosownych kroków celem ustalenia czy i kiedy wydano orzeczenie w sprawie. Podatniczka wniosła zażalenie na opisane wyżej postanowienie domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu wyjaśniła, że nieprawdziwe są twierdzenia Sądu, że nie zwróciła się do Sądu o informację o stanie sprawy. Dalej wskazuje, że po złożeniu w dniu 11 marca 2015 r. przedwczesnego wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem oczekiwała jego doręczenia. Dzwoniła do Sądu dowiadując się kiedy otrzyma wyrok, poinformowano ją, że Sąd odroczył ogłoszenie wyroku na 20 marca 2015 r., oraz że skarga została oddalona. Zadzwoniła ponownie chcąc uzyskać informację, co ma zrobić żeby Sąd doręczył jej wyrok z uzasadnieniem. Pracownica poinformowała ją, że należy złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenia wyroku. Co też skarżąca uczyniła. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2009, str. 257-258). Zarówno w nauce postępowania administracyjnego jaki i prawa cywilnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 226). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Z akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia 7 stycznia 2015 r. poinformowano skarżącą, że w dniu 10 marca 2015 r. odbędzie się posiedzenie sądu w sprawie z jej skargi. Z akt sprawy (k. 25 akt sądowych) wynika, że w punkcie 2 pouczenia zawartego w zawiadomieniu o terminie rozprawy, jednoznacznie podano, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku, a złożenie wniosku po terminie jest czynnością bezskuteczną. Złożenie wniosku stanowi zaś warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Pouczenie było zrozumiałe także dla osoby nieposiadającej fachowej wiedzy prawniczej. Rozprawa odbyła się w zarządzonym dniu, jednakże po jej zamknięciu Sąd postanowił odroczyć termin ogłoszenia orzeczenia i wyznaczyć go na dzień 20 marca 2015 r. na godzinę 8:30. Jak wynika z protokołu rozprawy w imieniu skarżącej nie stawił się nikt. W dniu 12 marca 2015 r. (data nadania pisma w polskiej palcówce) skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił sporządzenia tego uzasadnienia uznając wniosek podatniczki za przedwczesny. Odpis niniejszego postanowienia doręczono stronie w dniu 20 kwietnia 2015 r. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 20 marca 2015 r. i doręczenie jej w/w wyroku wraz z uzasadnieniem. Sąd pierwszej instancji uznał, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu nie zawierało uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji odmówił przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Nie wynika bowiem z akt sprawy, że skarżąca dowiadywała się, chociażby telefonicznie (zostało to podniesione dopiero na etapie postępowania zażaleniowego) o terminie i treści wydanego w jej sprawie rozstrzygnięcia. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny, przy ocenie winy strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu dotrzymanie terminu. Ewentualne wątpliwości co do terminów i wymogów obowiązujących w postępowaniu sądowoadministracyjnym powinny być przez stronę usunięte tak, by nie ponieść negatywnych konsekwencji ewentualnego uchybienia terminu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie wskazała na okoliczności, które świadczyły o podjęciu stosownych kroków celem ustalenia czy i kiedy wydano orzeczenie w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że podniesione w zażaleniu przez stronę okoliczności, powodujące brak winy w uchybieniu terminu, są niewiarygodne i niespójne. Skarżąca nie wskazała w jakim terminie dzwoniła do Sądu celem ustalenia kiedy został wydany w sprawie wyrok – wskazuje jedynie na automatyczną rejestrację rozmów. Nie dające wiary jest również twierdzenie strony, że podczas rozmowy telefonicznej "Pracownica Sądu kazała mi czekać, po czym poinformowała mnie, że Sąd odroczył ogłoszenie wyroku na dzień 20 marca 2015 r. Powiedziała, że skarga została oddalona". Skoro Sąd odroczył ogłoszenie orzeczenia to niemożliwym jest, że przed jego publikacją, podatniczka została poinformowana o rozstrzygnięciu. Jednakże powyższe okoliczności, wskazujące na brak winy w dochowaniu czynności, powinny zostać podniesione przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, by Sąd pierwszej instancji mógł rozstrzygnąć czy są one wiarygodne (art. 87 P.p.s.a.). W takiej sytuacji stwierdzić należy, że skarżąca nie dochowała w sprawie należytej staranności jakiej należałoby wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zasadnie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny, zaskarżonym postanowieniem odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.