II FZ 64/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A.z siedzibą w A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Wa 885/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A.z siedzibą w A.i na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 stycznia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy oprocentowania nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych za 2015-2018 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 12 czerwca 2025 r., sygn.. akt III SA/Wa 885/25, w sprawie ze skargi A.z siedzibą w A. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 stycznia 2025 r. w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oddaliŁ wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 5 marca 2025 r. Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie. Razem ze skargą strona wniosła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że niezłożenie skargi w terminie, tj. do dnia 3 marca 2025 r. wynika z powodu nagłej i ciężkiej niedyspozycji zdrowotnej pełnomocnika, spowodowanej nagłym i silny bólem kręgosłupa, który pojawił się po pochyleniu się po ciężki przedmiot w domu dnia 28 lutego 2025 r. Podkreślono, że bólowi towarzyszyła też wysoka gorączka. Pełnomocnik strony zaznaczył także, że od 28 lutego 2025 r. przyjmował silne środki przeciwbólowe, a jego mobilność była ograniczona, tj. do 4 marca 2025 r. nie opuszczał łóżka. Do wniosku dołączono 2 zaświadczenia lekarskie na formularzu ZUS ZLA z 4 marca 2025 r. oraz kartę wizyty prywatnej z 28 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że zaskarżoną decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki 31 stycznia 2025 r., a trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi liczony z uwzględnieniem art. 83 p.p.s.a. upłynął 3 marca 2025 r. Skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono za pośrednictwem Dyrektora IAS dnia 5 marca 2025 r., a więc 2 dni po terminie do wniesienia skargi. W kontekście przedłożonych zwolnień Sąd meriti zauważył, że z wniosku strony wynika data, w której ustała przyczyna uchybienia terminowi, tj. 4 marca 2025 r. W związku z tym, że skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiono już następnego dnia, dokonując przy tym czynności, na dokonanie której pełnomocnik skarżącej chce przywrócić termin, to Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu wniesiono w ustawowym terminie, jednakże nie uprawdopodobniono braku winy pełnomocnika skarżącej w jego niedochowaniu. Odnosząc się do przedkładanych przez pełnomocnika spółki zaświadczeń lekarskich oraz karty wizyty jako dowodów mających wykazać niemożność wniesienia przez niego skargi, wskazano, że w świetle przedstawionych okoliczności można przyjąć, że do 27 lutego 2025 r. po stronie pełnomocnika istniała możliwość sporządzenia i wniesienia skargi. Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, że z żadnych dokumentów nie wynika, aby skarżący nie był w stanie skontaktować się z inna osobą np. współpracownikiem w celu nadania sprawie wniesienia skargi właściwego biegu. Z karty wizyty z 28 lutego 2025 r. wynika jedynie, że skarżącemu zalecono oszczędzający tryb życia, ciepłe kąpiele, okłady oraz przyjmowanie lekarstw przeciw bólowych i przeciwzapalnych. Mając powyższe na uwadze Sąd a quo stwierdził, że strona skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie uwiarygodniła stosowną argumentacją swojej staranności oraz faktu, że przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Pełnomocnik Spółki na powyższe postanowienie wniósł zażalenie zarzucając mu naruszenie: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną ocenę przesłanek przywrócenia terminu i uznanie, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w niedochowaniu terminu, podczas gdy pełnomocnik wykazał zaistnienie niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu; 2. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciężącemu na Sądzie I Instancji obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i błędnym przyjęciu, że nie został uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz rozpoznanie zażalenia a rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy przypomnieć, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu wyeliminowanie negatywnych skutków jego uchybienia w sytuacji, gdy do tego uchybienia doszło w rezultacie okoliczności niezawinionych przez uczestnika postępowania zobowiązanego do dokonania określonej czynności procesowej w oznaczonym czasie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Ponadto w myśl art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni, od czasu ustania przyczyny uchybienia, a w piśmie tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Równocześnie z ww. wnioskiem należy także dokonać czynności sądowej, której nie dokonano w terminie. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminu nie nastąpił z jej winy (zob. postanowienie NSA z 11 maja 2022 r., I GZ 134/22). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W niniejszej sprawie skarżąca spółka jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Jak słusznie zauważył Sąd a quo adwokat (profesjonalny pełnomocnik), podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (zob. postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; postanowienie NSA z 3 marca 2009 r., I OZ 155/09), w związku z tym, w stosunku do tych podmiotów podwyższone zostają standardy rzetelności. Z tego względu pełnomocnicy winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09). Odnosząc się do podnoszonej we wniosku okoliczności dotyczącej stanu zdrowia pełnomocnika, należy zauważyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym akcentuje się, że nie każda choroba, lecz jedynie nagłe pogorszenie stanu zdrowia, którego strona nie mogła przewidzieć, może stanowić przesłankę dla przywrócenia terminu, przy czym nawet taka choroba, która wymaga leżenia, nie uzasadnia przywrócenia terminu, jeżeli strona mogła skorzystać z pomocy osób trzecich. Dlatego też przyjąć należy, że nawet choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie jest wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (zob. postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., I FZ 508/13; postanowienie NSA z 30 kwietnia 2014 r., I GZ 93/14). Na profesjonalnych pełnomocnikach ciąży obowiązek zorganizowania, wykonania czy sprawowania odpowiedniej kontroli nad terminowością czynności, które w postępowaniu zawsze będą uznawane w istocie za działania samej strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że jeżeli przyczyną uchybienia terminu była nagła choroba pełnomocnika uniemożliwiająca, w ocenie lekarza, wykonywanie obowiązków zawodowych poprzez stwierdzenie, że jest on niezdolny do pracy, to dokonanie przez sąd orzekający oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazanie fałszu dokumentu - co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2017 r., sygn. akt II OZ 1400/17, oraz z 17 września 2024 r. II OZ 527/24, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z sądem pierwszej instancji, że z dokumentów przedłożonych przez pełnomocnika nie wynika, że choroba uniemożliwiała profesjonalnemu pełnomocnikowi sporządzenie skargi. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z załączonego pełnomocnictwa szczególnego (k. 10) w sposób jasny wynika prawo pełnomocnika do udzielenia dalszych pełnomocnictw. Na marginesie można dodatkowo wskazać, że sporządzenie skargi nie jest obarczone przymusem adwokacko-radcowskim, zatem osoby uprawnione do reprezentacji Spółki także mogły wnieść skargę w zakreślonym terminie. Odnośnie rozpoznania zażalenia na rozprawie to zgodnie z treścią art. 197 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Bezprzedmiotowe są zaś zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia Kodeksu postepowania administracyjnego, którego przepisy nie były stosowane przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ nie przewiduje tego art. 209 w związku z art. 203 i art. 204 p.p.s.a.