II FZ 633/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 571/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 13 maja 2015 r. znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie 2) przyznać J. C. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi powyżej kwoty 600 zł.

1. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., VIII SA/Wa 571/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. C. (zwanemu dalej wnioskodawcą) przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. Ze stanu sprawy w przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Miesięczny dochód żony z tytułu zatrudnienia wynosi ok. 2.600 zł, zaś dochód córki to 200 zł. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, majątku ruchomego czy nieruchomości. Posiada natomiast wierzytelności w wysokości ok. 1,4 mln zł, z czego 1 mln zł to wierzytelności sądowe, nieściągalne. Wnioskodawca prowadzi działalność w zakresie produkcji betonu. Sytuacja była stabilna, do momentu, gdy nie wstrzymano budowy autostrady S7. Wnioskodawca w wytwórni betonów poczynił szereg przygotowań mających na celu budowanie autostrady. Otworzył nowy oddział, zatrudnił ponad 200 pracowników, kupił mobilny węzeł betoniarski i betonomieszarki. GDDKIA jednak odwołała kontrakt. Żona wnioskodawcy jest właścicielem ½ nieruchomości – domu ok. 140 m2 oraz samochodu Volksvagen Golf z 2002 r. Wnioskodawca wyjaśnił, że wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny pokrywa żona ze swojej pensji, a wynoszą one miesięcznie: gaz - 550 zł, energia elektryczna – 200 zł, woda – 100 zł, podatki – 60 zł, paliwo – 300 zł, telewizja, internet – 100 zł, pozostałe: żywność, lekarstwa, kosmetyki, środki czystości, wydatki związane ze szkołą i dodatkowymi zajęciami córki – 1.300 zł. Wnioskodawca podał, że zaciągnął pożyczkę w spółce produkującej cement na kwotę 3.000.000 zł; kredyt w dwóch bankach - na kwotę 3.505.955,67 zł; jego zobowiązania wobec innych wierzycieli wynoszą 8.867.658 zł; zobowiązania leasingowe wynoszą 5.248.000 zł, zobowiązania wobec pracowników - 31.000 zł. Wnioskodawca wskazał na trudności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz na fakt złożenia wniosku do sądu gospodarczego o ogłoszenie upadłości. Do ww. pisma skarżący załączył zeznanie podatkowe swoje i żony, wyciąg z rachunku bankowego żony oraz faktury za energię, wodę i gaz (karta 149) – zgodnie z wezwaniem (karta 134). Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2015 wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca osiągnął przychód w kwocie 4.139.405,51 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 5.045.966,94 zł, zaś strata 906.561,43 zł. 3. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r., VIII SA/Wa 571/15 referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powyższe ustalenie jest konsekwencją działań skarżącego, który pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wybiórczo udokumentował dochody i wydatki rodziny, nie przedstawiając m.in. dokumentu czy choćby oświadczenia, które określałoby jego dochód miesięczny z prowadzonej działalności gospodarczej czy też wyciągu z rachunku bankowego skarżącego. Z wyciągu z rachunku bankowego w banku Milenium za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 2016 r. wynika, że miesięczny dochód rodziny - bez dochodu skarżącego - wynosi ponad 2.900 zł (wynagrodzenie żony skarżącego). W całości pokrywa on określone we wniosku wydatki (2.610 zł). Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego w tym zakresie, że wykazana przez skarżącego strata za 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku jakichkolwiek środków finansowych. 4. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wskazał, że pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wybiórczo udokumentowano dochody i wydatki rodziny, nie przedstawiając m.in. dokumentu czy choćby oświadczenia, które określałoby dochód miesięczny z prowadzonej działalności gospodarczej czy też wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawcy. Z wyciągu z rachunku bankowego w banku Milenium za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2016 r. wynika, że miesięczny dochód rodziny - bez dochodu wnioskodawcy - wynosi ponad 2.900 zł (wynagrodzenie żony). W całości pokrywa on określone we wniosku wydatki (2.610 zł). Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego w tym zakresie, że wykazana przez skarżącego strata za 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku jakichkolwiek środków finansowych. 5. W zażaleniu skarżący zaznaczył, że przedstawił dokumenty, o które był wzywany. Zeznania podatkowe swoje i żony za poprzedni rok podatkowy (tj. 2015) - nadesłał (karty 153 i nast.). Dostarczył również wyciągi z rachunków bankowych (historia operacji). Wskazał, że operacje wykonywane są poprzez konto żony, a jego rachunek jest zablokowany przez komornika, dlatego nie ma na nim żadnych operacji. Załączył jednak stosowny wydruk za 6 miesięcy – z oczywistych względów był on pusty. Wnioskodawcy był wzywany o dostarczenie wyciągów za ostatnie 6 miesięcy – takie nadesłał. Miał także wskazać wszelkie okoliczności uniemożliwiające mu uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej – opisał sytuację swojego przedsiębiorstwa, kwestię otwartego w dniu 29 sierpnia 2016 r. przez Sąd Rejonowy postępowania układowego, dostarczył także decyzje w zakresie podatku od nieruchomości. Oświadczył m.in., że zawarł umowę finansowania ze spółką z o.o., której przedmiotem jest restrukturyzacja jego przedsiębiorstwa oraz pozyskanie finansowania. Celem zabezpieczenia płatności restrukturyzacyjnych dokonał przewłaszczenia na zabezpieczenie swojego przedsiębiorstwa na rzecz wytwórni betonów jako zleceniobiorcy. W skład przewłaszczenia weszły składniki majątkowe przedsiębiorstwa, w tym wszystkie ruchomości i nieruchomości. Proszono wnioskodawcę także o wskazanie składników majątku osobistego o wartości ponad 5000 zł (zaznaczył, że nie posiada takich) i udokumentowanie wydatków ponoszonych w związku z bieżącym utrzymaniem (dowody opłat za energię, gaz, wodę – nadesłał faktury). Faktury zostały opisane, tzn. pokreślono na nich termin płatności zobowiązań. Zgodnie z wezwaniem wnioskodawca przedstawił dokumenty i wyjaśnił, że wobec niego toczą się postępowania egzekucyjne (karty 72-76). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy i dlatego podlega uwzględnieniu. 6. Trafnie wnioskodawca zaznaczył, że dostarczył wszelkie dokumenty, o które był wzywany. Jeżeli na dostarczonym rachunku nie ma obrotów, ale strona dostarczy dokumenty – nie może być karana przez sąd z powodu braku obrotów na rachunku. Nie ma obowiązku aktywnego używania karty i wykonywania operacji. Zwłaszcza, że w tym przypadku - jak wskazał wnioskodawca – rachunek jest zajęty przez komornika. Poza tym z akt wynika, że przedsiębiorstwo wnioskodawcy na skutek problemów z dużymi kontrahentami przy budowie autostrady stawia teraz na współpracę głównie z odbiorcami indywidualnymi oraz mniejszymi podmiotami gospodarczymi na zasadzie przedpłaty gotówkowej. Ponadto – ze względu na problemy przedsiębiorstwa wnioskodawcy spowodowane zawieszonym kontraktem na budowę trasy S7 – dostawcy broniąc swoich interesów zmienili zasady wydawania materiałów- za wydany towar wnioskodawca płaci w momencie dokonania odbioru. Te okoliczności tłumaczą brak obrotów na zajętym rachunku. Wnioskodawca przedstawił wszelkie dokumenty, o jakie był wzywany. Z załączonych dokumentów wynika, że trzyosobową rodzinę utrzymuje żona wnioskodawcy. Pracuje również córka – studentka, ale wynagrodzenie otrzymywane przez nią jest rzędu 200 zł miesięcznie, zatem nie stanowi głównego utrzymania rodziny. Z akt sprawy wynika, że wobec wnioskodawcy, który jest przedsiębiorcą, toczy się wiele postępowań egzekucyjnych. Rachunek firmy wnioskodawcy jest zajęty. Miesięczny dochód żony wnioskodawcy wynosi około 3.000 zł (pensja plus dodatkowe wynagrodzenie za nadgodziny) i za tę kwotę utrzymuje się trzyosobowa rodzina. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, uzasadniają przyznanie prawa pomocy w części obejmującej wpis od skargi konstytucyjnej powyżej kwoty 600 zł. W sytuacji wnioskodawcy nieprzyznanie prawa pomocy stanowiłoby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. 7. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.