II FZ 626/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. C. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 1570/13 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi G. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 25 lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1570/13, mocą którego oddalono wniosek G. C. (dalej: skarżący, strona) o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r., I SA/Kr 1570/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w tej sprawie (zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r., II FZ 654/14). Po opłaceniu wpisu od skargi, sprawa została rozpoznana. Wyrokiem z dnia 25 września 2014 r. Sąd oddalił skargę. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną. Ponadto wniósł ponownie o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od opłat sądowych w całości lub części. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wskazał, że wspólne gospodarstwo domowe tworzą z nim żona i dziesięcioletnia córka. Skarżący podał, że nie osiąga dochodów, opłaca czynsz w wysokości około 500 zł miesięcznie, na żywność wydaje około 400 – 500 zł miesięcznie. Jego żona z tytułu umowy o pracę uzyskuje kwotę 5 000 zł brutto miesięcznie, z tym że od 2014 r. przebywa ona na zwolnieniu lekarskim i nie osiąga dochodów w ww. wysokości. Skarżący podał, że zaciągnął pożyczki aby móc pokryć wysokie koszy wcześniejszych postępowań. Nadto korzysta z pomocy finansowej rodziców, nie posiada kont ani lokat bankowych. W piśmie z dnia 3 marca 2015 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza rozpoznającego wniosek, skarżący podał, że jego wydatki związane z bieżącymi potrzebami wynoszą około 75 zł, jego konta bankowe zostały zajęte przez Urząd Skarbowy, z żoną łączy go umowa rozdzielności majątkowej, stąd nie posiada wyciągów z kont bankowych żony, nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych, zeznanie roczne PIT za 2014 r. nie zostało mu jeszcze wydane, a pomoc, którą otrzymuje od rodziców – H. i M. C. - stanowi skromne kwoty na pokrycie bieżących wydatków i pełnomocnika. Mieszkanie, w którym mieszka, jest własnością H. Sp. z o.o. Zaznaczył, że P. C. nie prowadzi z nim gospodarstwa domowego. W sprzeciwie od orzeczenia referendarza sądowego oddającego wniosek o zwolnienie od kosztów skarżący podał, że jego żona, mimo że mieszka osobno, to z uzyskiwanych dochodów w kwocie 1 750 zł pokrywa koszty utrzymania rodziny ‒ głównie swoje i córki. Podkreślił, że obecnie nie tworzy wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, która mieszka osobno. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że sprawa zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych przez skarżącego została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 10 marca 2014 r., w którym Sąd oddalił wniosek skarżącego. Na obecnym etapie postępowania skarżący nie przedstawił w istocie żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, choćby w zakresie częściowym. Podobnie jak w poprzednim wniosku skarżący ograniczył się do podania danych, które nie zostały potwierdzone (uprawdopodobnionie) żadnymi dokumentami. Skarżący nie wyjaśnił wątpliwości dotyczących jego sytuacji rodzinnej i majątkowej również na wezwanie Sądu do przedłożenia odpowiednich dokumentów. Skarżący na większość pytań odpowiedział w sposób lakoniczny, co uniemożliwiło Sądowi zweryfikowanie zasadności podnoszonych we wniosków argumentów. Sąd podkreślił, że już na poprzednim etapie rozpoznawania wniosku wyraźnie wskazywał na wątpliwości co do rzetelności powoływanych danych o sytuacji finansowej skarżącego, dotyczące np. tego, że skarżący zamieszkuje w budynku stanowiącym własność spółki powiązanej z interesami członków rodziny C. Dodać też należy, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący czynnie współdziałał w prowadzeniu działalności gospodarczej przez poszczególnych członków jego rodziny, był też wspólnikiem spółek kapitałowych tworzonych przez najbliższych krewnych skarżącego. Wnioskujący o pomoc państwa powinien wyjaśnić wątpliwości sądu, czy łączące wnioskodawcę powiązania kapitałowe i gospodarcze z innymi członkami rodziny czy też spółkami prawa handlowego pozwalają lub nie pozwalają na korzystanie z finansowej pomocy tego typu podmiotów. Sąd nie może bowiem ignorować faktu, że z akt postępowania wynika, że skarżący może faktycznie uzyskać środki finansowe od podmiotów powiązanych z nim rodzinnie i kapitałowo. Istotne i rozstrzygające jest przy tym nie tyle istnienie takich powiązań, ale pomijanie przez skarżącego milczeniem podnoszonych w tym zakresie wątpliwości Sądu. Mając na uwadze ww. okoliczności, w szczególności fakt uchylania się przez skarżącego od współpracy z Sądem dla umożliwienia poznania pełnej jej sytuacji finansowej, Sąd uznał, że nie wykazano zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący nie zgodził się z oceną Sądu, zgodnie z którą nie udzielił informacji na wezwanie Sądu. Skarżący podał też, że nie korzysta już z pomocy rodziców w zakresie opłacania pełnomocnika, a jego żona mieszka osobno i utrzymuje głównie siebie i córkę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Skarżący wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu nie wykazał, że spełnia przesłanki uzasadniające zwolnienie go od kosztów sądowych w tej sprawie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) to na wnioskodawcy ciąży obowiązek rzetelnego wykazania, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Z całą pewnością nie można mówić o "wykazaniu", gdy wnioskodawca posługuje się niemal wyłącznie ogólnikami nie popartymi dokumentami, informacje przedstawia wybiórczo, a zmianie ulegają dokładnie te okoliczności sprawy, które wcześniej Sąd zakwestionował. W analizowanej sprawie skarżący składał już wniosek o przyznanie prawa pomocy, który prawomocnie został oddalony, ponieważ skarżący przedstawił swoją sytuację materialną nierzetelnie; w szczególności odmówił udzielania informacji na temat majątku i dochodów żony, a także tego, kto finansuje pełnomocnika z wyboru w tej sprawie. W drugim wniosku o przyznanie prawa pomocy (a także w zażaleniu) skarżący wyjaśnił, że zarobki żony uległy zmniejszeniu z kwoty 5000 zł do 1750 zł, ponieważ przebywa na zwolnieniu lekarskim. W piśmie uzupełniającym wniosek skarżący wskazał, że żona już z nim nie mieszka; nie przesłał też żadnych dokumentów dotyczących jej sytuacji materialnej zasłaniając się umową o rozdzielności majątkowej. Skarżący wyjaśnił też, że rodzice nie finansują mu już pełnomocnika. Nie odniósł się w zażaleniu do wątpliwości Sądu dotyczących gospodarczych (finansowych) powiązań skarżącego z innymi członkami rodziny czy też spółkami prawa handlowego przez nich prowadzonymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący unika rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, co wyklucza przyznanie mu jakiejkolwiek pomocy od Skarbu Państwa. Skarżący uzasadniając to, że ponownie nie przedstawił sytuacji swojej żony, powołał się na tę okoliczność, że żona już z nim nie mieszka. Tymczasem, jak prawidłowo wyjaśnił to skarżącemu referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2015 r., ani rozdzielność majątkowa, ani to, że żona nie mieszka ze skarżącym, nie zwalniają jej z obowiązku pomocy finansowej na rzecz skarżącego, wynikającego z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 583). Dlatego też samo uchylanie się przez skarżącego od przedstawienia informacji dotyczących jej sytuacji materialnej (szczegółowo wskazanych w wezwaniu do nadesłania dokumentów źródłowych i informacji z dnia 17 lutego 2015 r.) stanowi samoistną przesłankę do odmowy uwzględnienia jego wniosku. Dodać należy, że oświadczenie skarżącego, jakoby z powodu zwolnienia lekarskiego jego żona otrzymywała jedynie 35% przysługującego jej wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa (świadczenie takie wynosi 80 albo 100% dotychczasowego wynagrodzenia, w zależności od przyczyny niezdolności do pracy; por. przepisy ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; Dz. U. z 2014 r., poz. 159). Referendarz również szczegółowo odniósł się do twierdzenia skarżącego, według którego pełnomocnika finansują mu rodzice i wyjaśnił, że w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1652/13 i 1347/13 matka skarżącego oświadczyła, że trudno jej odłożyć jakąkolwiek kwotę, ponieważ mają z mężem niskie dochody i nie posiadają żadnych oszczędności. W rozpoznawanym zażaleniu skarżący stwierdził więc, że rodzice nie finansują mu już pełnomocnika. Nawet jeśli dać wiarę twierdzeniom skarżącego w tym zakresie, to przy takim oświadczeniu aktualizuje się wątpliwość podniesiona przez Sąd w poprzednim postępowaniu, dotycząca tego, z jakich środków skarżący koszty te ponosi. Ponadto nie wiadomo, z jakich środków skarżący finansuje swoje utrzymanie, skoro żona utrzymuje – jak oświadczył – w zasadzie tylko siebie i córkę. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości, że skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji materialnej. To powoduje, że jego wniosek nie mógł być uwzględniony, a zażalenie na kwestionowane postanowienie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.