II FZ 62/25

Dnia 20 sierpnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 95/25 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 19 listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi.

Postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 95/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił L. K. (dalej jako "skarżący") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 19 listopada 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że na podstawie zarządzenia przewodniczącego wydziału z 5 marca 2025 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 2000 zł w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W dniu 2 kwietnia 2025 r. skarżący uiścił wpis i tego samego dnia złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu tego wniosku skarżący wskazał, że termin do uiszczenia wpisu upływał w dniu 1 kwietnia 2025 r., zaś w dniach 31 marca oraz 1 kwietnia skarżący zaniemógł, miał bardzo poważne komplikacje zdrowotne, był całkowicie niezdolny do podejmowania jakichkolwiek czynności i nie był w stanie podnieść się z łóżka. Uiszczenie wpisu uniemożliwił mu także fakt, iż nie mógł dokonać przelewu elektronicznie, bowiem wszystkie jego rachunki bankowe są objęte egzekucją. Wobec powyższego musiał wyjść z domu, aby dokonać wpłaty gotówką na poczcie. W dniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu, pomimo dalej trwającego zwolnienia lekarskiego, z uwagi na polepszenie się w godzinach popołudniowych stanu zdrowia, udał się na pocztę i dokonał wpłaty. W ocenie skarżącego zaistniał stan siły wyższej, zatem jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Do wniosku skarżący załączył dowód uiszczenia wpisu oraz zaświadczenie lekarskie (dokument ZUS ZLA) wystawione w dniu 2 kwietnia 2025 r., z którego wynika, że w okresie od 31 marca do 3 kwietnia 2025 r. skarżący pozostawał niezdolny do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji, nie negując faktu istnienia samego stanu chorobowego, stwierdził, że nie można przyjąć, że to właśnie zły stan zdrowia był przyczyną uchybienia terminu, a skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. Pismem z 26 maja 2025 r. skarżący wniósł zażalenie na opisane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o pozytywne rozpatrzenie jego wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei z treści art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., wynika, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Powołane przepisy wskazują, że warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a., tj.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) oraz dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Brak spełnienia jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnione jest od uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu oraz wykonania czynności, której termin został uchybiony. Wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym wobec dowodu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności i w ujęciu praktycznym oznacza, że podmiot zobowiązany powinien jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R.Hauser, M. Wierzbowski, Wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2017, str. 515-516). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności, w ślad za sądem pierwszej instancji, należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym w art. 87 § 1 p.p.s.a. siedmiodniowym terminie od czasu ustania przyczyny uchybienia, tj. 2 kwietnia 2025 r., a więc w dniu, w którym polepszył się stan zdrowia skarżącego i tym samym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Równocześnie ze złożonym wnioskiem skarżący uiścił brakujący wpis od skargi, czyniąc zadość uregulowaniu zawartemu w art. 87 § 4 p.p.s.a. Przechodząc do kwestii zawinienia strony w uchybieniu terminu Naczelny Sąd Administracyjny ocenia, że na tle przedstawionych przez skarżącego okoliczności faktycznych oraz przedłożonej sądowi pierwszej instancji dokumentacji medycznej, należało przyjąć, że skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu, w uzasadnieniu postanowienia uwypuklił, że z przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wynika, że przy wskazaniach lekarskich w poz. 16 podany został kod "2", co oznacza, iż chory może chodzić. Zdaniem sądu meriti ta okoliczność poddaje w wątpliwość twierdzenie, że stan zdrowia skarżącego był tego rodzaju, że uniemożliwiał mu jakiekolwiek działanie, doprowadzając sąd do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, którym odmówił przywrócenia stronie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednak, że przedłożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie zostało wystawione w dniu 2 kwietnia 2025 r., a więc w dniu następującym po upływie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, a jednocześnie w tym samym dniu, w którym – zgodnie z twierdzeniami strony – skarżący poczuł się lepiej i był w stanie uiścić brakujący wpis od skargi oraz sformułować i nadać pocztą wniosek o przywrócenie terminu. Nie ulega zatem wątpliwości, że w dniu konsultacji lekarskiej, podczas której wystawiono omawiane zaświadczenie, skarżący był zdolny do poruszania się. Logicznym wydaje się natomiast, że lekarz, wystawiając zaświadczenie w dniu 2 kwietnia 2025 r., nie mógł określić czy skarżący poprzedniego dnia był zdolny do samodzielnego poruszania się i określając wskazania lekarskie na pozostały czas obejmujący zwolnienie, w poz. 16. zaświadczenia podał kod "2", oznaczający, że chory może chodzić. Za zaprezentowaną oceną sytuacji strony przemawia również fakt, że skarżący, pomimo pozostawania na zwolnieniu lekarskim do 3 kwietnia 2025 r., niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia, tj. niemożności wstania z łóżka, dokonał uchybionej czynności w dniu 2 kwietnia 2025 r. i w tym samym dniu złożył wniosek o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przedstawiając zaświadczenie lekarskie i rozwijając we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu informacje dotyczące przebiegu choroby, skarżący uprawdopodobnił, że stan jego zdrowia mógł mieć wpływ na niedokonanie czynności w terminie. Istotnym był przy tym stan zdrowia skarżącego w ostatnim dniu do dokonania czynności procesowej, jako że strona nie miała prawnego obowiązku dokonywania takiej czynności wcześniej, ani przewidzenia nagłego zachorowania. Wespół z tymi okolicznościami należało zaś oceniać informacje przedstawione w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznał uchylenie na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. kwestionowanego postanowienia sądu pierwszej instancji oraz w oparciu o art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł o przywróceniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.