II FZ 59/24

Dnia 31 lipca 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 maja 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 224/24 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 29 grudnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2018 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 maja 2024 r., sygn. I SA/Gd 224/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, w sprawie ze skargi M. K. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 29 grudnia 2023 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych w 2018 r., odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Skarżąca w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i narażenia skarżącej na ponoszenie negatywnych konsekwencji wadliwie wydanych decyzji administracyjnych. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca stwierdziła, że organ podatkowy pierwszej instancji w oparciu o decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wystawił tytuł egzekucyjny na skarżącą i jej męża oraz wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji. Rachunki bankowe, które skarżąca i jej mąż wykorzystują do pokrywania swoich codziennych źródeł utrzymania, jak i do prowadzenia działalności gospodarczej, zostały zajęte na łączną kwotę ponad 350 000 zł. Następnie podkreślono, że egzekucja wobec skarżącej toczy się na kwotę ponad 170 000 zł, co przekracza jej roczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej osiągnięty w 2023 r., zatem prowadzona przez organ podatkowy egzekucja uniemożliwi jakiekolwiek funkcjonowanie skarżącej z uwagi na fakt, że wszelkie dochody zostaną zatrzymane przez Urząd Skarbowy przez okres ponad roku. Ponadto skarżąca podniosła, że jej stan zdrowia nie pozwala na kontynuowanie przez nią działalności gospodarczej, w związku z czym działalność ta zostanie zlikwidowana z końcem lutego 2024 r. Zdaniem strony kontynuowanie postępowania egzekucyjnego doprowadzi do spowodowania znacznej szkody i skutków trudnych do odwrócenia. Na poparcie wniosku skarżąca wraz ze skargą przedłożyła wydruki zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r., wydruk obrazujący stan kont bankowych strony oraz wydruk KRS spółki prowadzonej przez męża skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznając, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie wskazał, że skarżąca nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło sprowadzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie WSA przedstawione przez skarżącą okoliczności odnoszące się do jej sytuacji potwierdzają, że strona znajduje się w trudnej kondycji finansowej, jednakże nie wskazują na to, że wskutek wykonania zaskarżonej decyzji może zaistnieć stan niebezpieczeństwa wystąpienia szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Zatem zdaniem sądu meriti fakt wykonania zaskarżonej decyzji nie prowadzi do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 10 maja 2024 r. strona zarzuciła temu postanowieniu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniosła o uchylenie go w całości oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowo-administracyjnego zainicjowanego przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie sądu meriti odpowiada prawu, ponieważ prawidłowo stwierdzono w nim, że strona skarżąca nie wykazała w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Innymi słowy przyznanie stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od ogólnej reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Rozstrzygając na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, co nie wpływa jednakże na to, że przesłanką wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez wnioskodawcę okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zauważyć należy, iż rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych, zawartym w wymienionym przepisie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma bowiem charakter wyjątkowy, warunkiem jej zastosowania jest uprawdopodobnienie istnienia wskazanych przesłanek pozytywnych, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione. Obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Ponadto wniosek poparty powinien zostać stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności p.p.s.a. nie przewiduje - jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy - możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zgodzić należało się z sądem pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała ani nie udokumentowała w wystarczający sposób okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia po jej stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Formułując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca poprzestała na ogólnikowej argumentacji, z której wynika, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje ryzyko narażenia jej na uratę zdrowia lub życia wobec braku bieżących środków do życia. Sąd odwoławczy, podobnie jak sąd pierwszej instancji, nie kwestionuje trudnej sytuacji finansowej skarżącej, ale jak słusznie stwierdził sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, takie uzasadnienie wniosku nie może prowadzić do skutku oczekiwanego przez stronę, tj. przyznania jej ochrony tymczasowej. Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego skarżąca nie wykazała, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Złożony wniosek nie zawierał argumentów, które mogłyby przemawiać za koniecznością zmiany rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku poprzez przyznanie skarżącej tego rodzaju ochrony. Należy w tym miejscu także zauważyć, że strona we wniosku skierowanym do WSA w Gdańsku podniosła, że stan zdrowia skarżącej nie pozwala na kontynuowanie przez nią działalności gospodarczej, w związku z czym działalność ta zostanie zlikwidowana z końcem lutego 2024 r. Skarżąca nie przedłożyła jakiejkolwiek dokumentacji medycznej na poparcie twierdzeń o niemożności podjęcia przez nią pracy ze względów zdrowotnych. W konsekwencji sąd pierwszej instancji nie miał możliwości ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, czy w sprawie zaistniały przesłanki zastosowania wobec skarżącej środka ochrony tymczasowej ze względów zdrowotnych. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.