II FZ 582/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 708/14 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2017 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 24 lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

P.K. (zwany dalej skarżącym) wniósł o przyznanie mu prawa pomocy, poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Został wezwany o złożenie wniosku na stosownym formularzu w określonym terminie. Tego obowiązku nie dopełnił, zatem zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. 2017 poz. 1369 - dalej powoływanej jako: p.p.s.a.) - pozostawiono wniosek bez rozpoznania postanowieniem z dnia 27 stycznia 2017 (karta 163). Art. 257 p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Z powyższego wynika, że sąd działał na podstawie prawa i do takiego działania zobowiązywała sąd ustawa. Skarżący wniósł sprzeciw w dniu 17 lutego 2017 r. (data stempla na kopercie – karta 169). Postanowieniem z dnia 22 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił sprzeciw skarżącego od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2017 r. (karta 171). Sąd wskazał, że sprzeciw został złożony dzień po upływie terminu. Termin do dokonania czynności upływał w dniu 16 lutego, a skarżący dokonał czynności w dniu 17 lutego. Postanowienie to zostało skarżącemu doręczone w dniu 7 kwietnia 2017 r. – karta 181. W dniu 14 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 marca I SA/Kr 708/14 o odrzuceniu sprzeciwu. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Wskazał, że złożył zażalenie z uchybieniem terminu, ale wynika to z nieustanowienia mu pełnomocnika z urzędu. Podkreślił, że nie jest w stanie sam reprezentować swoich interesów bez uszczerbku dla nich. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Należy wskazać, że postępowanie sądowe nie jest bezpłatne bowiem co do zasady strona, która domaga się działania sądu – musi wnieść stosowną opłatę. Jednak przewidziano furtkę w postaci prawa pomocy – by kwestie materialne nie stanowiły zapory w dostępie do sądu. W zakresie prawa pomocy istnieje możliwość przyznania stronie profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli strona wykaże, że spełnia przesłanki jego przyznania. Ustawodawca – a nie sąd- tworząc ustawę postawił wymóg formalny, by wniosek o przyznanie prawa pomocy został ujęty w specjalnym formularzu. Jeżeli formularza takiego nie będzie – wniosek należy pozostawić bez rozpoznania. Takiego obwarowania nie można uznać za zamknięcie drogi do sądu. Wystarczy jedynie współpracować z sądem, czytać pouczenia, które sąd wysyła i stosować się do wymogów ustawy- której sąd autorem nie jest. Sąd jest związany ustawą podobnie jak strona i nie może pomijać treści przepisów. Prawidłowo sąd w dniu 27 stycznia 2017 r. pozostawił wniosek bez rozpoznania bowiem nie został on złożony na formularzu, jak wymaga tego ustawa. Prawidłowo również sąd odrzucił sprzeciw skarżącego w dniu 22 marca 2017 r., bowiem sprzeciw ten był spóźniony. Ustawodawca przewidział określone terminy i przewidział jaka jest sankcja za ich przekroczenie. Sąd musi zastosować się do ustawy. Ustawa wskazuje, że sprzeciw spóźniony (nawet o jeden dzień) należy odrzucić. Sąd postąpił zatem prawidłowo. Skarżący w zażaleniu wskazał, że wniósł zażalenie z uchybieniem terminu, ale wynika to z nieustanowienia mu pełnomocnika z urzędu. Należy ponownie podkreślić, że skoro skarżący nie złożył wniosku o ustanowienie pełnomocnika na odpowiednim formularzu mimo stosownej informacji – nie można czynić sądowi zarzutu, że nie rozpoznał on wniosku. Możliwe, że po przeanalizowaniu treści wniosku złożonego na formularzu sąd doszedłby do wniosku, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący jednak nie dał szansy sądowi. Sytuacja materialna skarżącego nie została nigdy rozpoznana – skarżący bowiem nie złożył wniosku na stosownym formularzu - tak, jak wymaga tego ustawa. Sąd działał na podstawie ustawy i do podjęcia takich rozstrzygnięć był zobowiązany przez prawo. Ponownie należy podkreślić, że to nie sąd ustanawia prawo, sąd musi je jedynie stosować. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zażalenie jest niezasadne i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.