II FZ 58/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 797/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Gd 797/23 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 3 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2020 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r., I SA/Gd 797/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez M. S. (dalej: Skarżący) od wyroku tego sądu z 19 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, wysłane 8 marca 2024 r. do pełnomocnika Skarżącego drogą elektroniczną, zostało uznane za doręczone 23 marca 2024 r. Z uwagi na to, że 23 marca 2024 r. przypadał w sobotę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał na podstawie art. 83 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2024 poz. 935; dalej jako: P.p.s.a.), że bieg 7-dniowego terminu na uiszczenie wpisu sądowego rozpoczął swój bieg w poniedziałek 25 marca 2024 r. Upływ tego terminu sąd I instancji wyznaczył zatem na 1 kwietnia 2024 r. Z uwagi jednak na to, że dzień ten był dniem wolnym od pracy (drugi dzień Wielkiej Nocy), opierając się o tożsamą podstawę prawną, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wpis należało uiścić do końca 2 kwietnia 2024 r. Jak wynika z akt wpis został uiszczony 3 kwietnia 2024 r. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wpis nie został uiszczony w terminie, co wypełniło przesłankę z art. 178 P.p.s.a. i powodowało konieczność odrzucenia nieopłaconej w terminie skargi kasacyjnej. 29 maja 2024 r. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł zażalenie na to postanowienie, zarzucając mu naruszenie: - art. 220 § 3 i art. 178 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony po terminie, mimo że doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych nastąpiło w niewłaściwej formie, tj. z uchybieniem art. 74a § 1 P.p.s.a. (co, w ocenie Skarżącego, oznacza, że termin ten nie rozpoczął biegu), - art. 74a P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie (tj. zastosowanie go pomimo niespełnienia, w ocenie Skarżącego, żadnej z przesłanek określonych w § 1 tegoż artykułu). Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Kluczowe do rozstrzygnięcia w tej sprawie jest to, czy sąd pierwszej instancji zasadnie komunikował się z pełnomocnikiem Skarżącego poprzez środki komunikacji elektronicznej (art. 74a P.p.s.a.). Jak mówi § 1 tego artykułu, konieczne jest spełnienie co najmniej jednej z trzech enumeratywnie wskazanych tam przesłanek, by sąd taką komunikację zastosował. Skarżący twierdzi, że skoro wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sąd Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem operatora pocztowego, to dalsza komunikacja (a zatem i wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej) także winny być prowadzone w formie papierowej. Sąd uznaje jednak, że zarzut ten jest nieuzasadniony. Artykuł 74a § 1 pkt 1 P.p.s.a. wskazuje bowiem, że Sąd doręcza pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeśli wcześniej strona "wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo". Nie ma tu zatem zróżnicowania na postępowanie np. w I i II instancji, lecz chodzi ogólnie o podjęcie w danej sprawie komunikacji w formie elektronicznej przez stronę. Jak natomiast wynika z akt sprawy (k. 5), pełnomocnik Skarżącego wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (za pośrednictwem organu) w formie elektronicznej (poprzez platformę ePuap). Fakt ten potwierdza też m.in. treść odpowiedzi organu (k. 18 i 31), gdzie organ wskazał osobę Skarżącego, jego pełnomocnika i sposób kontaktu. Akta wskazują, że pełnomocnik Skarżącego sam podjął komunikację z sądem poprzez platformę elektroniczną. Należy zresztą zauważyć, że w trakcie postępowania przed sądem I instancji, sąd komunikował się z pełnomocnikiem Skarżącego poprzez środki komunikacji elektronicznej. I choć nie były one odbierane przez pełnomocnika w terminie, to nie ma żadnego powodu dla uznania, że były one do pełnomocnika wadliwie dostarczane. Po pierwsze, adres skrzynki ePuap pełnomocnika Skarżącego wskazany w wysłanej przez niego skardze inicjującej postępowanie w I instancji jest zgodny z adresem, na który Wojewódzki Sąd Administracyjny kierował późniejszą korespondencję. Po drugie, pomimo nieodbierania korespondencji w terminie, pełnomocnik Skarżącego odpowiadał na nią. Przykładem niech będzie wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi, na które pełnomocnik Skarżącego odpowiedział w formie elektronicznej, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego poprzez platformę ePuap (k. 54-57). Wszystko to dowodzi zatem, że pełnomocnik Skarżącego nie tylko zainicjował, ale też i w trakcie postępowania prowadził komunikację elektroniczną z sądem I instancji. Tym samym spełniony jest warunek art. 74a §1 pkt 1 P.p.s.a. Zasadnie sąd I instancji prowadził zatem komunikację elektroniczną z pełnomocnikiem Skarżącego. Co istotne również – pełnomocnik nie zrzekł się otrzymywania korespondencji taką drogą. Nie jest ponadto celne twierdzenie Skarżącego, że wniesienie skargi kasacyjnej rozpoczyna "nowy etap postępowania sądowoadministracyjnego", który sprawia, że należy na nowo spełnić któryś z warunków, o których mowa w art. 74a § 1 pkt 1 P.p.s.a. Racjonalny ustawodawca takiego rozróżnienia w zakresie doręczeń nie poczynił, używając w tym przepisie ogólnego wyrażenia "sąd". Gdyby natomiast pełnomocnik Skarżącego chciał, by korespondencja w postępowaniu odbywała się w formie papierowej, to mógłby tego żądać poprzez zrezygnowanie z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o którym mowa w art. 74a § 2 P.p.s.a. Art. 74a § 2 P.p.s.a. wskazuje, że jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego. Pełnomocnik Skarżącego z takiego uprawnienia nie skorzystał bez wątpienia – tego rodzaju dokument nie znajduje się w aktach sprawy. Samo wskazanie adresu tradycyjnego do korespondencji to za mało, by otrzymywać korespondencję papierową. Wynika to jasno z przepisów, tj. art. 74a § 2 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że zasadnie sąd I instancji kontynuował komunikację elektroniczną na etapie badania formalnej zupełności skargi kasacyjnej. Z powyższej argumentacji wynika, że art. 74a P.p.s.a. został zastosowany prawidłowo, wezwanie doręczono prawidłowo, termin do dokonania czynności upłynął bezskutecznie. Druga część zarzutu opiera się natomiast o to, że, zdaniem pełnomocnika Skarżącego, sąd I instancji przyjął, że wpis został uiszczony po terminie (abstrahując od wątku dot. doręczeń). Sąd uznaje zatem za celowe zbadać i to zagadnienie. Z akt wynika, że wezwanie do uiszczenia wpisu wysłano do pełnomocnika Skarżącego (k. 124) 8 marca 2024 r. Z powodu nieodebrania pisma platforma elektroniczna przesłała powtórne zawiadomienie, zgodnie z art. 74a § 6 P.p.s.a. Po upływie zaś 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia, w trakcie których wezwanie nie zostało odebrane, wezwanie to zostało uznane za doręczone na podstawie art. 74a § 8 P.p.s.a. Uznanie za doręczenie następuje wraz z rozpoczęciem się 15. dnia od dnia wysłania pierwszego zawiadomienia (w tej sprawie: 23 marca 2024 r. – k. 124). Z uwagi jednak na to, że 23 marca 2024 r. przypadł na sobotę, za dzień uznania za doręczenie należy uznać pierwszy dzień następujący po sobocie i niedzieli (dni ustawowo wolne od pracy) — zob. art. 83 § 2 P.p.s.a. To zatem od poniedziałku 25 marca 2024 r. należy liczyć bieg 7-dniowego terminu dokonania czynności – w tym wypadku do uiszczenie wpisu. Bezsporne pozostaje, że termin ten upływał w poniedziałek 1 kwietnia 2024 r. W 2024 r. 1 kwietnia był jednak drugim dniem Wielkiej Nocy, co oznacza, że był on dniem wolnym od pracy — zob. art. 1 pkt 1 lit. d) ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1920). Dlatego - ponownie na podstawie art. 83 § 2 P.p.s.a. - za ostatni dzień terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej należało uznać dzień następujący, czyli wtorek 2 kwietnia 2024 r. Wyliczenia te są zgodne z tymi przedstawionymi przez sąd pierwszej instancji. Skarżący zresztą w swoim zażaleniu ich nie kwestionował. Jak natomiast wynika z akt sprawy - wpis został uiszczony w środę 3 kwietnia 2024 r., czyli dzień po upływie ustawowego terminu. Z tego względu sąd I instancji zasadnie uznał, że wpis został uiszczony po upływie terminu, co sprawiło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany był wydać postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Na koniec wskazać trzeba, że Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a nie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Z tego względu chybione pozostają argumenty dot. okresu świątecznego oraz choroby pełnomocnika, które mogłyby być rozpatrzone, jeśli wniesiony zostałby wniosek o przywrócenie terminu. W niniejszym postępowaniu badano jedynie, czy rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu nieopłaconej skargi kasacyjnej było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.