II FZ 576/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S[...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 613/18 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S[...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 21 marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie, 2) umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

Postanowieniem z 23 lipca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (sygn. akt I SA/Gd 613/18) odmówił S[...] sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w K. wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 21 marca 2018 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Syndyk wskazał, że uwzględnienie wniosku byłoby zasadne przez wzgląd na cel postępowania upadłościowego, jakim jest maksymalne zaspokojenie wierzycieli upadłego. W ocenie Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik Spółki nie uprawdopodobnił okoliczności z których wynikałoby, że wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest dysponowanie przez Sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym Spółki, natomiast do wniosku nie została dołączona jakakolwiek dokumentacja. Nie można tym samym zweryfikować, czy Spółka rzeczywiście nie dysponuje środkami umożliwiającymi pokrycie należności orzeczonej decyzją, a co się z tym wiąże, że wykonanie decyzji wiązałoby się z wyrządzeniem spółce bądź jej wierzycielom znacznej szkody lub prowadziło do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym w sprawie nie uprawdopodobniono występowania realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie Syndyk zarzucił naruszenie art. 61 § 3 w zw. z art. 133 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."). W uzasadnieniu zażalenia Syndyk podniósł, że na skutek wykonania decyzji Spółka utraci możliwość zaspokojenia pozostałych wierzycieli. Tym samym odmowa wstrzymania wykonania decyzji byłaby sprzeczna z art. 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm.). Odnosząc się do kwestii nie przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację majątkową Spółki, Syndyk zwrócił uwagę, że znajduje się ona w toku postępowania upadłościowego obejmującego likwidację jej majątku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 146 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, postępowanie egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulega zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Postępowanie to umarza się z mocy prawa po uprawomocnieniu się postanowienia o ogłoszeniu upadłości. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie przysądzeniu własności nieruchomości, jeżeli przybicia prawomocnie udzielono przed ogłoszeniem upadłości, a nabywca egzekucyjny wpłaci w terminie cenę nabycia. Z kolei ustęp 3 przywołanego przepisu, mówi, że po dniu ogłoszenia upadłości niedopuszczalne jest skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy upadłości oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu lub zarządzenia zabezpieczenia na majątku upadłego, z wyjątkiem zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych oraz roszczeń o rentę z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz o zamianę uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę. Założeniem Prawa upadłościowego jest równomierne zaspokojenie wszystkich wierzycieli z funduszy masy upadłości w kolejności określonej w art. 342–344. Z tego powodu ustawodawca wykluczył możliwość prowadzenia po ogłoszeniu upadłości egzekucji syngularnej przez poszczególnych wierzycieli. Artykuł 146 Prawa upadłościowego realizuje ten cel, regulując w nim kwestie wpływu ogłoszenia upadłości na wszczęte przeciwko dłużnikowi postępowania egzekucyjne oraz zakazu wszczynania postępowań egzekucyjnych i zabezpieczających po ogłoszeniu upadłości. Wszystkie postępowania sądowe i administracyjne wszczęte przed ogłoszeniem upadłości przeciwko dłużnikowi odnośnie do jego majątku wchodzącego do masy upadłości ulegają ipso iure zawieszeniu z dniem ogłoszenia upadłości dłużnika. Z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości postępowania egzekucyjne i zabezpieczające ulegają umorzeniu z mocy prawa. Zgodnie z art. 146 ust. 3 zd. 1 Prawa upadłościowego wszczęcie postępowania egzekucyjnego oraz wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu roszczenia lub zarządzenie zabezpieczenia roszczenia na majątku upadłego jest niedopuszczalne. Lege non distinguente tę regulację stosuje się do każdego postępowania egzekucyjnego, bez względu na jego przedmiot. Zakaz egzekucji ma charakter generalny. Odnosi się ona zarówno do wierzytelności podlegających zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym, jak i zobowiązań będących długami masy upadłości (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2018 r., sygn. akt II FZ 47/18, II FZ 48/18, II FZ 49/18 oraz z 10 maja 2018 r., sygn. akt II FZ 186/18). Tym samym, skoro Spółka znajduje się w upadłości likwidacyjnej, zgłoszony wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest o tyle niezrozumiałe, że wszczęcie egzekucji względem majątku upadłego jest niedopuszczalne. Samo zaś zaspokojenie wierzycieli, w tym również wierzycieli podatkowych, następuje w sposób przewidziany w art. 342 Prawa upadłościowego. Odnosząc się końcowo do wniosku pełnomocnika Syndyka o przyznanie kosztów postępowania zażaleniowego należy stwierdzić, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje zwrotu kosztów postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji, natomiast na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji