II FZ 571/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "P." Sp. z o.o. z siedzibą w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 2521/13 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "P." Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. Sp. z o.o. z siedzibą w B. (zwanej dalej "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że z nadesłanych materiałów wynika, iż spółka prowadzi działalność gospodarczą generującą relatywnie wysoki obrót. I tak w 2013 r. przychody wyniosły 1.090.283,02 zł (w 2012 r. 1.698.708,64 zł), zaś koszty ich uzyskania 1.093.244,43 zł (w 2012 r. 2.170.005,69 zł). Skalę tej działalności obrazują także deklaracje VAT. Wynika z nich, że w okresie styczeń-październik 2013 r. sprzedaż kształtowała się na poziomie 76.191 zł - 163.546 zł miesięcznie. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia fakt wystąpienia w latach 2012-2013 straty na poziomie odpowiednio 461.507,83 zł i 2.961,41 zł (dane na podstawie rachunku zysków i strat). W ocenie WSA, w świetle przychodów, jakie uzyskuje spółka, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Także wartość jej majątku trwałego nie daje wystarczających podstaw do uznania, że przesłanki te zostały spełnione. Z bilansu za 2012 r. wynika bowiem, że aktywa trwałe skarżącej wyniosły na koniec tego roku 628.280,76 zł i składały się na nie m. in. środki transportu, budynki i lokale. Posiadanie zaś majątku w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do należnego wpisu od skargi w kwocie 876 zł. Zdaniem Sądu, wydatki na systematyczne spłacanie zobowiązań względem dostawców w celu zapewnienia stałych dostaw towarów są normalnymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej (obok takich wydatków jak zobowiązania wobec pracowników, czy Skarbu Państwa). Kosztów tych nie można uznawać za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Dokonanej oceny nie zmienia również okoliczność złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości skarżącej. Sam fakt złożenia takiego wniosku nie przesądza jeszcze o tym, że nie ma ona majątku na pokrycie kosztów postępowania, tym bardziej, że wniosek ten nie został jeszcze rozpoznany. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że Sąd błędnie przyjął, iż brak przesłanek dla przyznania skarżącej prawa pomocy. Powołał się między innymi na dane finansowe z bilansu spółki na dzień 31 grudnia 2012 r. i na dane o przychodach ze sprzedaży w roku 2013, z których wynika, że spółka posiadała wówczas środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych. W ocenie strony, są to dane historyczne i nie świadczą absolutnie o posiadaniu przez skarżącą środków pieniężnych w kasie, czy na rachunku w okresie wnioskowania o przyznanie prawa pomocy, jak i obecnie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoim postanowieniu podkreśla posiadanie przez spółkę majątku i przywołuje jako uzasadnienie postanowienia wartość aktywów trwałych skarżącej na koniec 2012 r. Aktualnie: środki trwałe skarżącej to: - wartości niematerialne i prawne, które stanowią licencje na programy komputerowe użytkowane w ramach działalności gospodarczej, przy czym warunki licencyjne nie pozwalają na dalszą odsprzedaż przedmiotowych programów; - środki trwałe zaliczane do grupy I KŚT, a są to zasadniczo inwestycje w obcych środkach trwałych i stanowią rozliczenie nakładów spółki na nieruchomości, nie będące jej własnością - tym samym środki te posiadają jedynie wartość likwidacyjną, która może być ujemna w wyniku wysokich kosztów ich likwidacji; - środki transportu zaliczane do grupy VII KŚT są obciążone zastawem rejestrowym jako zabezpieczenie wierzytelności z tytułu najmu oraz bezumownego korzystania z nieruchomości, w której spółka prowadziła działalność; - pozostałe środki trwałe nie przedstawiają żadnej wartości rynkowej z uwagi na ich specyfikę (wyposażenie lokalu handlowego) lub stan techniczny. W lutym 2014 r. spółka utraciła lokal, w którym prowadziła działalność, z powodu rozwiązania umowy najmu z uwagi na zaległości w zapłacie czynszu. Spółka zaprzestała praktycznie prowadzenia działalności handlowej, rozwiązała umowy o pracę ze wszystkimi pracownikami. Obecnie skarżąca utraciła płynność finansową i nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dnia 7 stycznia 2014 r. otrzymała postanowienie Sądu Rejonowego w Bielsko-Białej Wydział VI Gospodarczy z dnia 18 grudnia 2013 r. o zabezpieczeniu majątku poprzez ustanowienie Tymczasowego Nadzorcy Sądowego oraz zawiadomienie o posiedzeniu Sądu w sprawie postępowania upadłościowego skarżącej na wniosek złożony przez dłużnika (sygn. akt VI GU 76/13). Tymczasowy Nadzorca Sądowy przygotował dla sądu upadłościowego informację o stanie majątkowym i finansowym dłużnika, w tym uzupełnienie informacji o stanie spółki datowane na 3 marca 2014 r., które to uzupełnienie jest opinią niezależną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie natomiast z art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Aby przyznanie prawa pomocy osobie prawnej było możliwe sąd musi więc dokonać oceny, czy wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanki rzeczywiście zaistniały. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. W niniejszej sprawie WSA wydając rozstrzygnięcie wskazał, że spółka nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania jej prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Sąd porównał wysokość wpisu od skargi z posiadanym majątkiem. W ocenie NSA, uiszczenie wpisu przez spółkę jest możliwe, a strona nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie w zażaleniu wskazała na okoliczności, które mogłyby spowodować przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jednak nie poparła ich stosownymi dokumentami. Wskazać bowiem trzeba, że chociaż w spisie załączników dołączonych do zażalenia figuruje "Uzupełnienie informacji o stanie spółki przygotowane przez Tymczasowego Nadzorcę Sądowego P. Sp. z o.o z dn. 03.03.2014r. (kserokopia potwierdzona za zgodność z oryginałem)", to w aktach sprawy znajduje się jedynie niepodpisany i niepotwierdzony wydruk komputerowy takiego pisma, a więc Sąd nie może traktować go jako dokumentu w sprawie. Potwierdzone notarialnie jest za to pełnomocnictwo ogólne udzielone A. W. Reasumując, zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.