II FZ 569/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Po 843/11 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 16 sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie podatku rolnego postanawia oddalić zażalenie.

II FZ 569/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Po 843/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej jako: "WSA") działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) określanej dalej: "p.p.s.a", odmówił R. P. (dalej również jako: "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 11 czerwca 2012 r. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r. WSA oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia oraz skutków jego niedotrzymania, został podatnikowi prawidłowo doręczony w dniu 4 lipca 2012 r. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upływał z dniem 11 lipca 2012 r. (środa). W zażaleniu wniesionym do WSA w dniu 6 sierpnia 2012 r. podatnik zawarł wniosek ewentualny o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w przypadku gdyby nastąpiło uchybienie tego terminu. We wniosku tym nie podał przyczyn ani nie wskazał okoliczności, które by uprawdopodobniały brak winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia. Zarządzeniem z dnia 21 marca 2013 r. skarżący został wezwany na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia powyższego zażalenia, poprzez wskazanie przyczyn uchybia terminu do złożenia zażalenia, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia wniosku. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 kwietnia 2013 r. Pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. podatnik wyjaśnił, że przyczyną uchybienia terminu było zwłaszcza uszkodzenie głowy skarżacego, powodujące zaniki pamięci, co uniemożliwiło mu dokładne obliczenie terminów. Podatnik wskazał, że fakt ten potwierdzili biegli lekarze sądowi psychiatrzy oraz psycholog m.in. z "D." w G., którzy stwierdzili, że z tych powodów R. P. jest niezdolnych do udziału przed sądem. Do powyższego pisma podatnik nie załączył żadnych dokumentów. Postanowieniem z 25 kwietnia 2013 r. WSA odmówił przywrócenia terminu, wskazując jednocześnie, że w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.), które wnosi się w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). WSA zwrócił uwagę, że zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądem judykatury, uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te muszą mieć zatem charakter zewnętrzny i obiektywny. WSA dodał również, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu sąd administracyjny jest uprawniony do dopuszczenia określonego dowodu z dokumentu, na przykład zaświadczenia lekarskiego, i do jego oceny Jak wskazał WSA, w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W żaden sposób nie udokumentował bowiem, że stan zdrowia uniemożliwił mu terminowe zwrócenie się z wnioskiem o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia postanowienia. Do wniosku nie załączył żadnych dokumentów wskazujących na chorobę, na jaką się powoływał. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, WSA na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 11 czerwca 2012 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie, jako niezgodnego ze stanem faktycznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do rozpoznania sprawy, należy zacząć od wskazania na kasacyjny charakter postępowania zażaleniowego. Przedmiotem kontroli instancyjnej dokonywanej w postępowaniu zażaleniowym przez Naczelny Sąd Administracyjny jest zgodność z prawem orzeczeń wydawanych przez wojewódzkie sądy administracyjne. Co do zasady, Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje ponownie sprawy merytorycznie, a jedynie bada, czy przy wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie doszło do naruszenia przepisów obowiązującego prawa. Przedmiotem rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu zażaleniowym nie jest więc istota sprawy wpadkowej, a jedynie ocena legalności postępowania przed sądem pierwszej instancji. Podkreślić należy, że zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 p.p.s.a. warunkiem sine qua non do przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W niniejszej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie przyjął WSA, że skarżący nie przedstawił okoliczności wskazujących na brak winy w niedokonaniu tej czynności. Zgodzić się należy z WSA, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował bowiem, że stan zdrowia uniemożliwił mu terminowe zwrócenie się z wnioskiem o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia postanowienia. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się zaś bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Jak już to podniósł WSA, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Niemniej jednak Sąd musi dysponować materiałem dowodowym, który uprawdopodobni okoliczności podane przez stronę. Uprawdopodobnienie nie ma opierać się - jak w niniejszej sprawie – na samych twierdzeniach wnioskodawcy bez możliwości jakiejkolwiek ich weryfikacji. Jak słusznie podniósł WSA, potwierdzeniem opisanego stanu zdrowia skarżącego byłaby na przykład karta leczenia szpitalnego lub też zaświadczenie lekarskie, z których wynikałoby jednoznacznie, że stan zdrowia skarżącego był na tyle poważny, że wykluczał wykonanie prostych czynności procesowych. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, aby strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez sąd pierwszej instancji okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. Reasumując, ocena determinującej oddalenie wniosku o przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez WSA była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. Wobec powyższego, zażalenie nie może zostać uwzględnione, ponieważ WSA nie dopuścił się żadnego błędu przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.