II FZ 566/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Go 171/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 31 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 21 maja 2013 r., I SA/Go 171/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z 31 stycznia 2013 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Oceniając zebrany materiał dowodowy sąd uznał, że strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Rozważając zasadność wniosku sąd miał na uwadze przede wszystkim to, iż zarówno skarżąca jak i jej małżonek mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają majątek nieruchomy (dom o pow. 200 m2, lokal usługowy o pow. 100 m2 i budynek usługowo-handlowy o pow. 300 m2), jak i ruchomy (samochody osobowe: [...] i [...]), a poza tym mają stałe źródła dochodów z prowadzonych działalności gospodarczych. Pomimo swych twierdzeń, skarżąca w żaden sposób nie udowodniła, że ww. nieruchomości, rachunki bankowe prowadzone na jej nazwisko, nazwisko jej małżonka czy też wspólne małżonków K. (za wyjątkiem rachunku o końcówce numeru "0732") zostały efektywnie zajęte przez organ egzekucyjny. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono naruszenie art. 245 ust. 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: "P.p.s.a."), poprzez brak przyznania skarżącym prawa pomocy sądowej, podczas gdy wykazano, iż wobec skarżących podjęto czynności egzekucyjne celem zaspokojenia wymierzonego przez organ podatkowy zryczałtowanego podatku dochodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć trzeba, że zażalenie nie zostało sformułowane w sposób prawidłowy, pomimo sporządzenia jego przez profesjonalnego pełnomocnika. W zażaleniu postawiono zarzut naruszenia art. 245 ust. 1 i 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. odnosi się do prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tymczasem wniosek strony, a także zaskarżone postanowienie, dotyczyło prawa pomocy w zakresie częściowym. Natomiast art. 245 §1 i 3 P.p.s.a. (pomijając już kwestię powołanej błędnej jednostki redakcyjnej tekstu normatywnego i traktując to jako oczywistą omyłkę pisarską) dotyczy definicji prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślenia wymaga, że trudno wyobrazić sobie sytuację, w której mogłoby w ogóle dojść do naruszenia tegoż przepisu. Wynika to z faktu, że ma on charakter definicji, określa jedynie zakres pomocy, jaka w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być udzielona stronie. Nie reguluje on natomiast przesłanek przyznania takiej pomocy. Przechodząc do kontroli zaskarżonego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny przypomina, że przepis art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (por. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09). Podkreśla się również, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Także sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może nie mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. Ponadto, podkreślenia wymaga że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowe jest stanowisko sądu pierwszej instancji, iż skarżąca nie spełniła przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że skarżąca nie udowodniła, że ww. nieruchomości, rachunki bankowe prowadzone na jej nazwisko, nazwisko jej małżonka czy też wspólne małżonków K. (za wyjątkiem rachunku o końcówce numeru "0732") zostały efektywnie zajęte przez organ egzekucyjny. Rozpoznając sprawę sąd miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie. Sąd skorzystał z przysługującego mu na mocy art. 255 P.p.s.a. prawa i wezwał o nadesłanie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego. Sąd dokonał oceny sprawy i analizy dokumentów przedstawionych przez skarżącą, o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i nie znalazł okoliczności uzasadniających przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim istotne w sprawie jest, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. Pomimo wezwania sądu skarżąca nie przedłożyła wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych, między innymi informacji o dochodach z najmu i dzierżawy oraz oświadczenia o wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny. Skarżąca w sposób wybiórczy odniosła się zatem do wezwania sądu pierwszej instancji z 10 kwietnia 2013 r. i przedstawiła dokumenty, które nie w pełni odzwierciedlają sytuację finansową. Skarżąca nie ustosunkowała się również w treści zażalenia w jakikolwiek sposób do stawianego wobec niej zarzutu wybiórczego przedstawiania informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Ponadto skarżąca nie przedstawiła protokołu zajęcia i odbioru drugiego samochodu. Podkreślić należy, że zapewnienia strony o trudnej sytuacji majątkowej, ogólnikowe i nieudokumentowane nie mogą stanowić podstawy oceny sytuacji majątkowej. W judykaturze prezentowany jest – podzielany przez Sąd w niniejszej sprawie – pogląd, że strona uchylając się od przedstawienia wskazanej przez WSA dokumentacji musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. m. in. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08). W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przedłożony przez stronę, który może - tak jak w niniejszej sprawie - okazać się niewystarczający dla wykazania zasadności przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.