II FZ 565/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 93/17 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 listopada 2016 r. nr Sygn. akt [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.

W piśmie z dnia 5 stycznia 2018 r. E.G. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2017 r. Doprecyzowanie treści wniosku nastąpiło w piśmie z dnia 23 marca 2018 r. Uzasadniając złożony wniosek skarżący podał, że żadne awizo o nadejściu przesyłki nie zostało pozostawione w skrzynce pocztowej na ul. J. w R. Wnioskodawca wskazał również, że żadnego awiza nie otrzymał drogą sms. W związku z tym składający wniosek stwierdził, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu. Pismem z dnia 29 maja 2018 r. skarżący wniósł zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja zażalenia sprowadza się do podważenia okoliczności związanych z doręczeniem skarżącemu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na wstępie należy wskazać, że doręczenie przez awizo opiera się na wzruszalnym domniemaniu prawnym, że doręczane pismo dotarło do rąk adresata. Przekonanie sądu o prawidłowości tego doręczenia nie wyłącza zatem możliwości dowodzenia, że pismo nie doszło do adresata. Temu celowi służy instytucja przywrócenia terminu. Obalenie domniemania nie oznacza, że zakwestionowane doręczenie nie zostało dokonane, ale powoduje uchylenie skutków biegu terminów, jakie wiążą się z tym doręczeniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. akt IV CZ 216/04; publ. LEX nr 603796). Skarżący w zażaleniu podnosi, że nie otrzymał ani pierwotnego powiadomienia ani kolejnego o nadejściu przesyłki sądowej, zatem nie miał możliwości odbioru awizowanych przesyłek w terminie. Natomiast z uwagi na to, że jako nieuprawniony był pozbawiony możliwości do złożenia reklamacji to tym samym nie mógł podważyć braku skuteczności doręczenia zastępczego pisma i tym samym wykazania braku winy w dochowaniu terminu. Zgodnie zaś z art. 73 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4). 1 (art. 73 § 4). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II FZ 516/18 Z znajdującej się w aktach sprawy zwróconej przesyłce, zawierającej odpis wyroku z uzasadnieniem, wynika, że przesyłka została zwrócona nadawcy z powodu "nie podjęcia jej w terminie". Z adnotacji umieszczonych na kopercie wynika, że przesyłka była awizowana dwukrotnie: w dniu 8 sierpnia 2017 r. oraz w dniu 16 sierpnia 2017 r. Zaś z adnotacji widniejącej na załączonym do koperty zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, iż zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym Pruszcz Gdański 1 umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że dokument urzędowy, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Korzysta on z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Przedmiotowe domniemanie może być wzruszone, jednak podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, a co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II FZ 516/18, w świetle opisanych okoliczności, Sąd I instancji powinien wpierw rozstrzygnąć kwestię prawidłowości doręczenia spornej przesyłki. Z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529 ze zm.) wynika, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, prawo wniesienia reklamacji przysługuje – co do zasady – nadawcy. Adresat może reklamację złożyć tylko wówczas, gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Podzielić należy pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2016 r., w sprawie III BP 8/15 (publ. LEX nr 2044477), że jeżeli strona podnosi, że nie dotarła do niej wiadomość o pozostawionym przez doręczyciela zawiadomieniu z przyczyn od niej niezależnych (niezawinionych), to właściwym środkiem obrony jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wobec podniesienia przez skarżącą okoliczności niezawiadomienia jej o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej powinien tę okoliczność wyjaśnić, składając u operatora pocztowego stosowną reklamację, do czego jest wyłączenie uprawniony i tym samym jednoznacznie ustalić okoliczność związaną z ewentualnym brakiem winy strony w uchybieniu terminu. Strona nie miała bowiem prawnej możliwości podważenia skuteczności doręczenia przesyłki w takim trybie. Podniesienie tej okoliczności we wniosku o przywrócenie terminu powinno zatem skutkować wyjaśnieniem kwestii doręczenia przedmiotowego wezwania przez Sąd I instancji pomimo dysponowania prawidłowo opisaną przesyłką rejestrowaną. Istotny dla zawinienia strony jest bowiem fakt prawidłowego lub nieprawidłowego awizowania przesyłki, który może zostać wyjaśniony wyłącznie w postępowaniu reklamacyjnym u operatora pocztowego, a które to może zostać zainicjowane wyłącznie przez nadawcę. W postępowaniu reklamacyjnym z uwagi na zastrzeżenia podnoszone przez skarżącego Sąd I instancji powinien wyjaśnić okoliczności związane z miejscem, w którym były pozostawiane awiza, gdyż według twierdzeń strony na budynku oraz przy mieszkaniu, w którym zamieszkuje nie została zainstalowana pocztowa skrzynka oddawcza. Przy ponownej ocenie wniosku strony obowiązkiem Sądu I instancji będzie odniesienie się do wszystkich podnoszonych w nim okoliczności i dopiero w oparciu o ich całościową analizę, w tym z uwzględnieniem odpowiedzi udzielonej przez operatora pocztowego, wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 185 §1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.