II FZ 55/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 358/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi E.Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 listopada 2022 r. nr 1401-IOD-2.4102.54.2022.12.EK w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 358/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E.Ł. (dalej: Skarżąca, Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ) z dnia 28 listopada 2022 r. w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. Zarządzeniem z dnia 3 lutego 2023 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał Skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz podanie numeru PESEL Skarżącej. Następnie zarządzeniem z dnia 20 lutego 2023 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału III wezwał Skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Przesyłka zawierająca ww. wezwania została odebrana przez pracownika kancelarii reprezentującej Skarżącą w przedmiotowym postępowaniu w dniu 24 lutego 2023 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął bezskutecznie 3 marca 2023 r. Uzasadniając postanowienie o odrzuceniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że pełnomocnik Skarżącej nie załączyła do skargi udzielonego jej pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, do czego obligowały ją przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi. Ponadto, pomimo wezwania nie nadesłała również numeru PESEL Skarżącej oraz nie uiściła wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Zaniechanie uczynienia zadość powyższym obowiązkom spowodowało powstanie braków formalnych skargi, które nie zostały uzupełnione w terminie pomimo wezwań wystosowanych do pełnomocnik Skarżącej. W konsekwencji skarga nie mogła otrzymać dalszego biegu i została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Pismem z dnia 4 maja 2023 r. pełnomocnik Skarżącej złożył zażalenie na postanowienie WSA w przedmiocie odrzucenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym na podstawie art. 194 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 49 § 2, art. 58 § 1 oraz art. 220 § 1 p.p.s.a. zarzucił naruszenie: • art. 133 § 1, art. 141 § 4 zdanie pierwsze oraz art. 163 § 2 w zw. z art. 166 i art. 58 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem okoliczności wynikających z akt sprawy i uznaniu, że w sprawie występowały braki formalne w postaci braku podania numeru PESEL oraz pełnomocnictwa w sprawie dla pełnomocników występujących w imieniu Skarżącej, które nie miały miejsca; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zarządzeniem z dnia 3 lutego 2023 r. wezwał Skarżącą do podania numeru PESEL i przedstawienia oryginału pełnomocnictwa w sprawie lub potwierdzonej za zgodność kopii pełnomocnictwa w sprawie do reprezentowania Skarżącej w postępowaniu przed sądem administracyjnym pod rygorem odrzucenia skargi, podczas gdy znajdowały się one w aktach sprawy, a tym samym przedmiotowe braki formalne nie występowały. • art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 220 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o okoliczności niewynikające z akt sprawy, tj. poprzez uznanie, że nie został w sprawie uiszczony wpis sądowy w terminie, podczas gdy w sprawie występują okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu i Skarżąca złożyła w tym zakresie wniosek o przywrócenie terminu; • art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 3 oraz art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że brakiem formalnym pisma procesowego (skargi) jest brak dołączenia nowego egzemplarza pełnomocnictwa strony w zakresie umocowania do jej reprezentowania w postępowaniu sądowym w tej sprawie w sytuacji, gdy takie pełnomocnictwo, tj. pełnomocnictwo strony do reprezentowania jej w postępowaniu sądowym zostało, złożone na wcześniejszym etapie postępowania i znajduje się w aktach sprawy; • art. 49 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) oraz art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że brakiem formalnym pisma procesowego (skargi) uzasadniającym odrzucenie skargi jest brak podania numeru PESEL w sytuacji, w której numer ten został podany na wcześniejszym etapie postępowania i znajduje się w aktach sprawy, a jednocześnie w wezwaniu sąd wzywa do podania numeru PESEL, a nie do przedstawienia nowego egzemplarza skargi ze wskazaniem tego numeru; • art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez wysłanie w jednej kopercie w ramach dwóch zarządzeń, jednego w sprawie uzupełnienia braków formalnych skargi i drugiego w zakresie uiszczenia wpisu od skargi, bez wskazania tej okoliczności, tj. większej ilości wezwań w korespondencji, zarówno na kopercie przesyłki, jak też w treści wezwań. W związku ze sformułowanymi jak wyżej zarzutami, pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Stosownie zaś do art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, pierwszą czynnością w postępowaniu sądowoadministracyjnym było wniesienie skargi, stąd na pełnomocniku spoczywał obowiązek wykazania prawidłowego umocowania do działania w imieniu Skarżącej. Natomiast zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1) lit. b) należało również w pierwszym piśmie w sprawie wskazać numer PESEL Strony. Stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W zażaleniu na postanowienie WSA odrzucające skargę pełnomocnik Strony argumentował, że nieuzupełnienie braków formalnych w terminie spowodowane było błędną komunikacją pomiędzy kancelarią, Skarżącą oraz jej synem, który wyznaczony został jako osoba pośrednicząca w kontaktach z pełnomocnikami w sprawie. Wskazał również, że umocowanie do złożenia skargi przez pełnomocnik było niewątpliwe i wynikało z pełnomocnictwa udzielonego wcześniej w sprawie dotyczącej tej samej kontroli, która jednak uzyskała inny numer w następstwie jej zwrócenia organom po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2020 r., sygn. akt II FSK 2179/19. Wprawdzie z ostrożności procesowej Skarżąca sporządziła również nowe pełnomocnictwo, ale przesłała do kancelarii jedynie jego skan, zachowując oryginał, który miała samodzielnie wysłać do sądu. Według ustaleń poczynionych przez pełnomocników ze Skarżącą, była ona także odpowiedzialna za uiszczanie wszelkich opłat sądowych. Końcowo autor zażalenia wskazał na podeszły wiek Skarżącej i wynikające z niego ograniczenia w zdolnościach poznawczych oraz brak umiejętności obsługi komputera. Z powyższą argumentacją nie sposób się zgodzić. W uzasadnieniu zażalenia szczegółowo opisano specyfikę komunikacji pomiędzy pełnomocnikami a synem Skarżącej jako osobą pośredniczącą w tych kontaktach. Z tłumaczenia tam przedstawionego wynika jednak wyłącznie brak winy pełnomocnika, przy czym kwestia ta zdaje się nie budzić wątpliwości. Nie ma natomiast znaczenia dla rozpoznawanej sprawy, czy winę za niedopełnienie obowiązków ponosi pełnomocnik, bezpośrednio Strona, czy inna osoba, którą Strona się posługuje, a jedynie fakt, że skarga zawierała braki formalne, które nie zostały uzupełnione w terminie pomimo prawidłowo wystosowanych wezwań, czego skutkiem było odrzucenie skargi przez WSA. W tej sytuacji należało więc złożyć wniosek do WSA o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, co też pełnomocnik Strony uczynił pismem z dnia 4 maja 2023 r. Złożenie takiego wniosku nie podważa jednak prawidłowości zaskarżonego postanowienia ani słuszności argumentacji w nim przedstawionej. Podkreślenia przy tym wymaga, że dyspozycja art. 58 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą "Sąd odrzuca skargę" w przypadkach wymienionych w poszczególnych jednostkach redakcyjnych tego przepisu, nie pozostawia dowolności w tym zakresie. Dlatego też odrzucenie skargi w zaistniałych w sprawie okolicznościach było obowiązkiem Sądu. Zauważyć ponadto należy, że postępowanie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 358/23, mimo że – jak wskazał autor zażalenia – dotyczy sprawy będącej następstwem tej samej kontroli podatkowej, która to sprawa została wcześniej rozpoznana przez WSA w Warszawie, a w dalszej kolejności powróciła do organu po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 15 maja 2020 r., jest nowym postępowaniem. Nawet więc jeśli wszystkie dane znajdowały się w aktach poprzedniej sprawy (o sygn. III SA/Wa 1563/18), należało je wraz z pełnomocnictwem ponownie uwzględnić w pierwszym piśmie w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 358/23, jakim była skarga – zgodnie z art. 46 § 2 pkt 1) lit. b) oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. (które dotyczą rozpoznawanej sprawy). Uchybienie powyższemu obowiązkowi spowodowało powstanie braków formalnych skargi, które mogło być konwalidowane w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niewskazanie okoliczności wysłania w jednej kopercie w ramach dwóch zarządzeń. Z przepisu tego (ani z innych przepisów p.p.s.a.) nie wynika, że zarządzenia w różnych przedmiotach muszą być wysyłane osobno bądź że okoliczność ta powinna być gdziekolwiek wskazana. Stwierdzić natomiast należy, że nieodłącznym elementem staranności w działaniu profesjonalnego pełnomocnika, tudzież osób, którymi się on posługuje, jest uważne sprawdzanie korespondencji sądowej. W związku z powyższym niewątpliwe jest, że w sprawie zaistniały przesłanki odrzucenia skargi. Zaskarżone postanowienie zostało zatem wydane prawidłowo, bez naruszenia przepisów, na których oparto zażalenie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.