II FZ 54/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 640/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 18 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 640/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odmówił K. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym, złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący podał, że opłata sądowa od skargi tj. 5.531 zł przekracza miesięczne dochody dwuosobowego gospodarstwa domowego skarżącego. Źródłem dochodu jest zaś emerytura małżonków, łącznie w kwocie 3.024,26 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek wskazał udział w nieruchomości, mieszkanie o powierzchni 190 m2 ½ udziału w nieruchomości rolnej o powierzchni 1,1 ha. Skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym złożenia wyjaśnień w zakresie sposobu wydatkowania środków finansowych pochodzących ze sprzedaży udziału w nieruchomości tj. 920.000 zł oraz udokumentowania kosztów bieżącego utrzymania. W odpowiedzi na powyższe skarżący między innymi wyjaśnił, że otrzymane środki wyczerpujące ww. kwotę przeznaczył na: spłatę kredytów gotówkowych i pożyczek od rodziny i znajomych, 100.000 zł na zapłatę podatku od nieruchomości, 100.000 zł na sfinansowanie wesela córki, ok. 60.000 zł na wydatki związane z regularnym leczeniem sanatoryjnym małżonków. Pozostałe wydatki nieudokumentowane stanowiły bieżące potrzeby "dnia codziennego". Skarżący nie wyszczególnił na żądanie Sądu wysokości wydatków wyczerpujących w całości kwotę 920.000 zł, w tym nie udokumentował wysokości wydatków z tytułu pomocy prawnej poniesionej w sprawie syna, nie wyjaśnił jaka wolna część środków z tej kwoty pozostała małżonkom do dyspozycji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, skarżący nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. W ocenie Sądu skarżący uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek, nie załączył wszystkich wymaganych dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku. W szczególności nie udokumentował wyczerpująco sposobu wydatkowania kwoty 920.000 zł uzyskanej z tytułu sprzedaży w 2010 r. udziału w nieruchomości. Złożył jedynie ograniczone wyjaśnienia w tym zakresie. Sąd powziął wątpliwość czy na dzień wniesienia skargi w niniejszej sprawie kwota ta została w całości wydatkowana przez skarżącego i stan ten uniemożliwia skarżącemu uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Reasumując Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Z akt sprawy wynika, że oboje małżonkowie osiągają stały miesięczny dochód przekraczający łącznie ponad 3.000 zł. Skarżący nie należy zatem do kręgu osób znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie. 2. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie skarżącego od ponoszenia opłaty sądowej od skargi. Autor zażalenia zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez dowolna ocenę zgromadzonego materiału dowodowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy, która doprowadziła do uznania, że skarżącemu nie przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z kolei art. 246 § 1 p.p.s.a. przewiduje, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie ma wątpliwości co do tego, że zwrot "gdy wykaże" przenosi ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania sądowego na stronę, która chce skorzystać z dobrodziejstwa instytucji prawa pomocy. Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawca nie przedłożył, pomimo wezwania Referendarza sądowego, dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku, w szczególności nie udokumentował wyczerpująco sposobu wydatkowania kwoty 920.000 zł uzyskanej z tytułu sprzedaży w 2010 r. udziału w nieruchomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący pozbawił w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Pozostałe informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nie przedstawiały bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej skarżącego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.