II FZ 536/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 13 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 141/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 141/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 15 listopada 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 23 maja 2016 r. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że w ww. skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na zachodzące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, gdy złożył wniosek o przyjęcie przez organ podatkowy zabezpieczenia wykonania decyzji w postaci uznania kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego. Skarżący zauważył, że przysługuje mu roszczenie wobec ubezpieczyciela związane z objęciem ochroną ubezpieczeniową skutków pełnienia funkcji członka zarządu, a ubezpieczyciel obecnie wyraził wstępną zgodę na przekazanie kwoty objętej zaskarżoną decyzją jedynie w formie zabezpieczenia jej wykonania. W jego przekonaniu skierowanie egzekucji do składników jego majątku spowoduje znaczną szkodę, gdyż ciężar ekonomiczny wykonania decyzji będzie go obciążał, mimo iż ubezpieczyciel wyraził wolę zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa we wnioskowanej przez niego formie. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie podniósł, że skarżący nie wykazał istnienia określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący nie przywołał żadnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do wyrządzenia mu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym nie wykazał, na czym znaczna szkoda miałaby polegać. Sąd zwrócił uwagę, że uzasadnienie wniosku sprowadzało się w głównej mierze do stwierdzenia, iż skierowanie egzekucji do składników majątku skarżącego w sytuacji, gdy przysługuje mu roszczenie wobec ubezpieczyciela związane z objęciem ochroną ubezpieczeniową skutków pełnienia funkcji członka zarządu, spowoduje wyrządzenie mu znacznej szkody. Wobec tego WSA podniósł, że skarżący wskazał co prawda, iż kwota objęta zaskarżoną decyzją w wysokości 85.000 zł jest znaczna, jednak w żaden sposób nie uprawdopodobnił, poprzez nadesłanie dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego oraz dochodów, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu poniesienie wymaganych zobowiązań. Tym samym skarżący nie podał żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Końcowo Sąd zauważył, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, a wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy bowiem, w ocenie Sądu, zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji ewentualnie zamianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania. Z uwagi na powyższe, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek choćby uprawdopodobnienia, iż jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Wniosek taki powinien zostać poparty stosownymi dokumentami źródłowymi pozwalającymi wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Sąd rozpatrując sprawę ocenia, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, na podstawie konkretnych danych, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W sytuacji, gdy strona nie wykaże we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Analizując niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody. Przede wszystkim skarżący nie wskazał konkretnych okoliczności, z których wynika, że jego aktualna sytuacja finansowa jest trudna. Stwierdzenie skarżącego dotyczące roszczenia wobec ubezpieczyciela jest oczywiście niewystarczające wobec przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a i w żaden sposób nie koresponduje z wymogiem przedstawienia sytuacji finansowej skarżącego, która obecnie pozostaje dla Sądu nieznana. Mimo stosownych wskazań w tym zakresie w zaskarżonym postanowieniu, pełnomocnik nie odnosi się w ogóle do tej kwestii w uzasadnieniu zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wobec tego przypomnieć, jak uczynił to w innej sprawie skarżącego (postanowienie z 20 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 364/17), że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Nie jest rolą Sądu poszukiwanie dowodów, które przemawiałyby za zasadnością żądania strony. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że to w interesie strony skarżącej leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Również w jej interesie leży poparcie tychże twierdzeń stosownymi dokumentami. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tej wiedzy. Bez wskazania konkretnych i kompletnych danych obrazujących aktualną na dzień złożenia wniosku sytuację skarżącego nie jest bowiem możliwe dokonanie przez Sąd oceny, czy zachodzą przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania przedmiotowej decyzji. Tym samym w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Końcowo można podnieść, że nie ma żadnego wpływu na wynik niniejszego postępowania wpadkowego kwestia podnoszona na s. 3 uzasadnienia zażalenia, tj. to, że przedmiotowa sprawa dotyczy przypisaniu skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe osoby trzeciej. Kwestia ta pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.