II FZ 536/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Gd 1371/13 w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 20 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1371/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił P. B. (dalej: wnioskodawca, skarżący) przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący nie wykazał spełnienia ustawowej przesłanki umożliwiającej przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek powzięcia wątpliwości co do możliwości płatniczych, zobowiązano wnioskodawcę do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych, potwierdzających jego sytuację materialną i finansową. Jednakże, pomimo wyraźnego wezwania, wnioskodawca nie przedłożył wszystkich dokumentów, o które był wzywany. W ocenie Sądu I instancji sytuacja wnioskodawcy nie jest jasna, ponieważ została przedstawiona wybiórczo poprzez akcentowanie jedynie okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Całokształt ustalonych i wskazanych okoliczności, jak również postępowanie wnioskodawcy, nie pozwoliły na dokonanie pełnej oceny jego możliwości płatniczych, a w konsekwencji stwierdzenia, czy w ogóle, a jeśli tak to w jakiej części wnioskodawca jest w stanie uiścić koszty sądowe. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący, wnosząc o zwolnienie go z kosztów sądowych, podniósł, że nie przedstawił dokumentów, o które został wezwany, ponieważ ich nie posiada. Wnioskodawca stwierdził, że może jedynie wykonywać pracę "za gotówkę", ponieważ "wszystko zabierają komornicy". Dodatkowo skarżący podkreślił, że nie otrzymywał pomocy z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie ma zamiaru tego robić dopóki może pracować, jednakże nie oznacza to, w ocenie skarżącego, że może on ponieść jakiekolwiek koszty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw prawnych, podlega oddaleniu. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Powołane we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, przy czym, to do Sądu, kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Należy w pełni zaaprobować stanowisko Sądu I instancji, że postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej, co doprowadziło w konsekwencji do odmówienia przyznania mu prawa pomocy. Sąd pragnie zauważyć, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jeszcze raz należy podkreślić, że to sprawą zainteresowanego jest wykazane zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd I instancji. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.