II FZ 518/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. A. – Firma Handlowo – Usługowa M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1165/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z. A. – Firma Handlowo – Usługowa M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 17 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1165/13 odmówił Z. A. – Firma Handlowo – Usługowa M. z siedzibą w C. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie osiąga przychodu z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej od sierpnia 2013 r. Zaakcentowała dalej, że funkcjonowanie elektrowni wodnej zostało przerwane w wyniku realizacji innej inwestycji o charakterze "celu publicznego". Zaznaczyła, że straty produkcyjne z tego tytułu sięgnęły już 5 mln kilowatogodzin. W konsekwencji doszło do ograniczenia majątku skarżącej i jej syna. Doprowadziło również do śmierci jej męża, jak również znacznie nadszarpnęło zdrowie jej i syna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. W skład jej majątku wchodzą: dom mieszkalny (współwłasność z synem); "lokal nad halą maszyn w zakładzie"; nieruchomości rolne o pow. 2,17 ha "pod zakład" i o pow. 2,29 ha (stanowiąca współwłasność); "pawilony handlowe do rozbiórki za sprawą Sądu sygn. akt I C 385/00". Zeznała, że posiada nadto certyfikaty ekologiczne, przy czym nie może ich odsprzedać. Jednocześnie wskazała, że zakład małej elektrowni wodnej na rzece Warcie w miejscowości S. został obciążony zaległościami w podatku od nieruchomości od 2002 r. Z kolei zajęcia komornicze dotyczą nieruchomości stanowiącej współwłasność z jej synem. Jedynym źródłem dochodu jest jej renta po mężu w kwocie 1797 zł netto, którą skarżąca w całości przeznacza na pokrycie kosztów utrzymania firmy. Z. A. zeznała, że pozostaje na utrzymaniu rodziny, od której zaciągnęła pożyczkę w gotówce. Pismem z dnia 13 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez zestawienie wydatków, które skarżąca miesięcznie ponosi, wskazanie kto i w jakiej wysokości partycypuje w ponoszeniu rzeczonych opłat, dodatkowo przedstawienie dokumentów potwierdzających zapłatę należności, przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające/zameldowane (zamieszkałe) w gospodarstwie domowym. W piśmie procesowym z dnia 9 stycznia 2014 r. skarżąca, ustosunkowując się do wskazanego wyżej wezwania, oświadczyła, że zostało w nim sformułowanych szereg zobowiązań dodatkowych, które zaprzeczają treści jej wniosku. Zdaniem skarżącej "zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że jedynym celem tej manipulacji jest podstęp zmierzający a priori do jego negatywnego rozstrzygnięcia, jak to uczyniono w dotychczasowej praktyce tegoż Sądu na przestrzeni ostatnich dwóch lat." Ponadto przedstawiła jedynie cześć dokumentów do których nadesłania została wezwana. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia. Po rozpatrzeniu sprzeciwu WSA w Gliwicach postanowieniem z dnia 17 lutego 2014 r. odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 p.p.s.a. nie wywiązała się z tego obowiązku w całości. W rezultacie w ocenie Sądu i instancji nie wykazała, iż spełnia przesłanki o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tj. że nie udowodniła w należyty sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pismem z dnia 17 marca 2014 r. skarżąca wniosła zażalenie, w którym wniosła o zmianę postanowienia z dnia 17 lutego 2014 r. na jej korzyść oraz zwolnienie od dalszych opłat "zażaleniowych". Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła zafałszowanie stanu faktycznego skarżącej poprzez: - zmianę adresu siedziby firmy M., na miejsce zamieszkania skarżącej i dalsze konsekwencje z tej manipulacji wynikające, - ukrycie próby manipulacji poprzez uznanie, że skarżąca złożyła w dniu 4 listopada kserokopię wniosku na druku PPF, ze wskazaniem, że kserokopia dotyczy sygn. akt II SA/GL 1597/13, gdy tymczasem w tej drugiej sprawie sfałszowano wniosek co do zakresu co dokumentuję pismem datowanym 29 stycznia 2014 r. w załączeniu. - opóźnianie rozpoznania wniesionej skargi w sposób zamierzony, na co wskazuje rzekomy brak zaskarżonej kwoty, wynikającej wprost z zaskarżonej decyzji Wójta Gminy Kłomnice i organu drugoinstancyjnego. Uzasadniając zażalenie skarżąca przedstawiła orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące prawa pomocy i uznała, że jej trudna sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie jej tego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę, która wynika z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a."). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że skarżąca została wezwana w trybie art. 255 p.p.s.a. do nadesłania stosownych dokumentów, które wykazywałyby jej trudną sytuację finansową. Podkreślić należy, iż ciężar wykazania powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Oznacza to, że skarżąca powinna poczynić wszelkie niezbędne kroki w celu uprawdopodobnienia tych okoliczności. To strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami w postaci braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wskazać należy, iż skarżąca w treści uzasadnienia zażalenia sama przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych z którego jednoznacznie wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych, powinno uwzględniać przede wszystkim bieżącą sytuację finansową wnioskodawcy. W rezultacie skoro skarżąca w związku z wezwaniem w trybie art. 255 p.p.s.a. nadesłała jedynie część dokumentów, a nie przedstawiła istotnych z punktu widzenia przyznania prawa pomocy w tym m.in. zestawienia wydatków z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego czy też wyciągów z rachunków bankowych, to tym samym pozbawiła Sąd I instancji dokonania merytorycznej oceny jej bieżącej sytuacji finansowej i w efekcie możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Odnosząc się do postawionych w treści zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżąca po pierwsze nie przedstawiła przepisów, które zostały naruszone ani żadnych argumentów uzasadniających ich zasadność. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te nie dotyczą analizowanego w rozpatrywanej sprawie przedmiotu sporu. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.