II FZ 502/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1930/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 15 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 15 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 1930/15, odmówił J. M. – nazywanemu dalej "Skarżącym", wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przedmiotem ochrony tymczasowej, o której jest mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", mogą być tylko te akty administracyjne, które nadają się do wykonania. Problem wykonania aktów administracyjnych dotyczy tylko takich aktów, które ustalają nakaz powinnego zachowania lub ustanawiają zakaz określonego zachowania. Równocześnie na ich podstawie organy uzyskują uprawnienie lub zostają do czegoś zobowiązane. Do wykonania nie kwalifikują się natomiast takie akty, które odmawiają podjęcia przez organ pewnych działań. W tym bowiem przypadku brakuje obowiązku, który miałby podlegać wykonaniu. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie nie nakłada na Skarżącego nowych obowiązków, ani nie zmienia wysokości powstałego wcześniej zobowiązania podatkowego. Nie wywołuje zatem żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw czy obowiązków Skarżącego. Możliwość prowadzenia egzekucji nie wynika z faktu wydania tego postanowienia. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie było podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zwrócił uwagę, że dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego może prowadzić do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Jego zdaniem, zaskarżone postanowienie – wbrew temu co wywodzi Sąd pierwszej instancji – podlega wykonaniu, a jego utrzymanie skutkuje dalszym prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 P.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Z zaskarżonego postanowienia, nie wynika wprost obowiązek uiszczenia konkretnej kwoty zobowiązania podatkowego. Nie kreuje ono obowiązku podatkowego, nie obliguje adresata do określonego zachowania, nie może być również wykonane w trybie przymusowym poprzez wdrożenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Jest to zatem akt prawny nie noszący znamion wykonalności, niezależnie od tego, że jego wydanie otwiera możliwość wyegzekwowania od Skarżącego (ustalonej inną decyzją administracyjną) zaległości podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 tej ustawy.