II FZ 459/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 1317/14 w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 25 lipca 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia T. F. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 1317/14, mocą którego oddalono wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu sprzedaży lokalu mieszkalnego w kwocie 5893 zł. W motywach orzeczenia sąd podał, że w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. skarżący wniósł o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody na skutek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy zamierza dobrowolnie spłacić zaległość podatkową i odsetki w przypadku negatywnego wyniku sprawy. Ponadto o konieczności wstrzymania wykonania decyzji świadczy: - wystawienie tytułu wykonawczego z dnia 27 listopada 2013 r. w okresie wstrzymania z mocy prawa decyzji organu I instancji z dnia 19 września 2013 r., - nieskuteczne doręczenie postanowienia z dnia 31 października 2013 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i jego wadliwe nadanie, - wniesienie skargi kasacyjnych w sprawach dotyczących nadania rygoru natychmiastowej wykonalności i przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Końcowo wnioskodawca wskazał, ze jego sytuacja materialna wynika m. in. z zeznań podatkowych będących w posiadaniu organów oraz akt niniejszej sprawy a także wniósł o dołączenie do akt sprawy akt egzekucyjnych organu prowadzonych w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 27 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie uznał wniosku za zasadny. Sąd przytoczył treść art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Przepis art. 61 p.p.s.a. wskazuje na szkodę (majątkową, bądź niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Sąd uznał, że wniosek złożony w niniejszej sprawie nie zawiera w tym względzie żadnego uzasadnienia. Wnioskodawca nie wskazał żadnych okoliczności świadczących o tym, że wykonanie decyzji mogłoby spowodować wskazane wyżej następstwa. Wręcz przeciwnie, z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący ma zamiar dobrowolnie spłacić zaległość podatkową i odsetki w przypadku negatywnego wyniku sprawy. W aktach sprawy znajdują się co prawda dokumenty złożone przez wnioskodawcę w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, jednakże sąd nie jest zobowiązany, by przeszukiwać zgromadzony materiał dowodowy w celu odnalezienia argumentów przemawiających za stanowiskiem skarżącego, czy przeczących temu stanowisku. W judykaturze kładzie się nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej. Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Informacje wynikające z akt sprawy powinny w takim przypadku stanowić podstawę jedynie weryfikacji i uzupełnienia twierdzeń zawartych we wniosku kierowanym w trybie art. 61 P.p.s.a. W ocenie sądu w taki właśnie sposób należy odczytywać sens unormowania zawartego w art. 133 § 1 powołanej ustawy znajdującego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu wpadkowym dotyczącym wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracji publicznej (art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że trudna sytuacja finansowa strony nie może sama w sobie świadczyć o spełnieniu przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są przesłankami tożsamymi z tymi przewidzianymi w ramach przyznania prawa pomocy. Wskazać też należy, iż w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.), wprowadzone zostały ograniczenia w prowadzeniu egzekucji (art. 8 – 10). Ograniczenia te gwarantują zachowanie zobowiązanemu i jego rodzinie warunków wystarczających, według ustawodawcy, do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Pogorszenie warunków egzystencji wnioskodawcy nie stanowi jeszcze powodu, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej. W zażaleniu na to postanowienie skarżący stwierdził, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia znaczna wysokość podatku w odniesieniu do uzyskiwanych przez niego dochodów, trudna sytuacja materialna oraz niebezpieczeństwo wyrządzenia mu szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący przytoczył obszerny fragment uzasadnienia postanowienia referendarza sądu pierwszej instancji, w którym przyznano mu prawo pomocy. W jego przekonaniu trudna sytuacja materialna, potwierdzona w postanowieniu o przyznaniu prawa pomocy, jest wystarczającą podstawą do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Ponownie należy podkreślić, tak jak uczynił to w zaskarżonym postanowieniu sąd pierwszej instancji, że przesłanki przyznania prawa pomocy (art. 246 p.p.s.a.) są inne, niż przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego (art. 61 § 3 p.p.s.a.). W art. 61 § 3 p.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie może zostać zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, przewidziana w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Dodać należy, że sąd pierwszej instancji uwzględnił trudną sytuację materialną skarżącego, która stanęła u podstaw przyznania mu prawa pomocy. Jednak mimo że referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, to nie oznacza to automatycznie zaistnienia przesłanek z art. 61 p.p.s.a. Gdyby tak przyjąć, to każdorazowo przyznanie prawa pomocy musiałoby w konsekwencji skutkować wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu. Tymczasem przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności wymagają oceny, czy powodują one niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oczywiście trudna sytuacja materialna skarżącego może przekładać się na trudności w spłacie należności wynikających z kwestionowanej decyzji oraz pogorszenie sytuacji bytowej skarżącego i jego rodziny, jednak art. 61 § 3 p.p.s.a. nie przewiduje takich przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Skarżący musiałby wykazać, że narażony jest na szkodę znacznych rozmiarów albo że skutki wykonania decyzji (dobrowolnego bądź przymusowego ‒ w drodze egzekucji) będą nieodwracalne. We wniosku skarżącego tego rodzaju argumentacji nie przedstawiono, nie uczyniono tego również w zażaleniu. Nie popiera stanowiska skarżącego fakt, że w sprawach innego skarżącego sąd ‒ oceniając konkretny stan faktyczny sprawy ‒ doszedł do przekonania o konieczności zarówno uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Była to ocena faktów w indywidualnej sprawie. Również pozostałe argumenty podnoszone przez skarżącego, tj. wady tytułu wykonawczego, okoliczności związane z nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i postępowanie sądowoadministracyjne tej materii dotyczące, nie odnoszą się do przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W konsekwencji sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.