II FZ 453/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, , , po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 marca 2015 r., I SA/Go 266/14 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. B. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Go 136/12 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 9 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie.

1. Wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., I SA/Go 136/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę M. B. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 9 stycznia 2012 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Sąd orzekał na podstawie m.in. art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 1993 r. Nr 90, poz 416 – dalej: u.p.d.o.f.). Wyrok stał się prawomocny od dnia 3 sierpnia 2012 r. 2. W dniu 18 lipca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem o sygn. akt SK 18/09, opublikowanym w Dzienniku Ustaw w dniu 27 sierpnia 2013 r., orzekł o niekonstytucyjności art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania. 3. Wyrokiem z dnia 11 czerwca 2014 r., I SA/Go 266/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu sprawy o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2012 r., I SA/Go 136/12 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 9 stycznia 2012 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 9 stycznia 2012 r. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze na rzecz skarżącego kwotę 10.594,00 (dziesięć tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd w uzasadnieniu o kosztach wspomniał jednym zdaniem, wskazując tylko podstawę ich zasądzenia ("O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 w związku z art. 276 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.".). 4. Na powyższe skarżący wniósł zażalenie, podnosząc, że sąd nie zasądził zwrotu kosztów wynagrodzenia adwokata (7.200 zł) za postępowanie pierwotne (przed wznowieniem). 5. Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r., II FZ 1585/14, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie za zasadne podnosząc, że sąd pierwszej instancji był zbyt lakoniczny w swoich wywodach w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów. Wskazał podstawę ich zasądzenia, ale nie wymienił, co składa się na te koszty. Nie można zatem ocenić, czy sąd pierwszej instancji zasądził zwrot kosztów w zakresie wynagrodzenia adwokata w postępowaniu pierwotnym. 6. W postanowieniu z dnia 2 grudnia 2014 r. WSA wskazał, że do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw strony w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania nie można zaliczyć wynagrodzenia adwokata za udział w postępowaniach wcześniejszych, gdyż nie mają one waloru niezbędności. Jedynie koszty sądowe poniesione w postępowaniu, którego wznowienia domagała się strona były niezbędne dla merytorycznego rozpoznania skargi, a tym samym umożliwienia stronie uruchomienia trybu nadzwyczajnego i ostatecznego uwzględnienia skargi. 7. Na powyższe rozstrzygnięcie skarżący i organ wnieśli zażalenia. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 200, art. 205 w zw. z art. 276 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wskazane przepisy stanowią podstawę prawną zasądzenia kosztów postępowania, w sytuacji gdy stosowanie do art. 282 § 2 p.p.s.a. istniały podstawy do umorzenia postępowania wznowieniowego bowiem decyzją z dnia 24 kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie, - art. 200 w związku z art. 279 p.p.s.a. polegające na bezpodstawnym zasądzeniu kosztów poniesionych na wcześniejszych etapach postępowania sądowoadministracyjnego w sytuacji braku podstaw w przepisach prawa regulujących możliwość ich uwzględnienia w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania. Wskazując na powyższe organ, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 185 i art. 188 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie organu skarżący wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z kolei w drugim zażaleniu, wniesionym równocześnie, skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 200, art. 205 § 1 i § 2 w związku z art. 276 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu o kosztach postępowania kwoty 7 200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego skarżącego, które ten poniósł w toku postępowania toczącego się pod sygn. akt I SA/Go 136/12 obok pozostałych kosztów, o których sąd orzekł w postanowieniu. Mając na względzie powyższe skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego dodatkowej kwoty 7 200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w toku skutecznie wzruszonego postępowania I SA/Go 136/12 obok dotychczas zasądzonych kosztów związanych z tym postępowaniem – zgodnie z dotychczas zgłoszonym wnioskiem w tym zakresie, a także zasądzenie wszelkich kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu. 8. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 lutego 2015 r., II FZ 65/15, uznał zażalenie skarżącego za zasadne. Wskazał, że skarżącemu należy się zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw zarówno w postępowaniu pierwotnym, jak i wznowieniowym. Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie organu za niezasadne. Wskazał, że: "chybiona jest argumentacja organu zmierzająca do podważenia prawidłowości zaskarżonego postanowienia zbudowana w oparciu o tezę, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie, z uwagi na wcześniejsze wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze dnia 9 stycznia 2012 r., podlegało umorzeniu. (...) Zapadłe w niniejszej sprawie postanowienie o zwrocie kosztów postępowania jest konsekwencją wydania wyroku z dnia 11 czerwca 2014 r., I SA/Go 266/14, na mocy którego – w wyniku rozpoznania skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 9 maja 2012 r., I SA/Go 136/12 – WSA w Gorzowie Wielkopolskim zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielone Górze z dnia 9 stycznia 2012 r. Niewątpliwie w tego rodzaju rozstrzygnięciu należało orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego, co wynika z art. 200, art. 205 § 2 w związku z art. 276 p.p.s.a. Argumentacja zaprezentowana przez organ, zmierzająca w istocie do podważenia prawidłowości wyroku, na tym etapie postępowania nie może zostać uwzględniona z uwagi na fakt, że aktualnie toczące się postępowanie dotyczy oceny prawidłowości postanowienia w sprawie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Nadmienić należy, że wskazany wyrok będzie podlegał kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w toku zainicjowanego przez organ postępowania kasacyjnego." 9. WSA w postanowieniu z dnia 17 marca 2015 r. podniósł, że jest związany treścią orzeczenia NSA z dnia 25 lutego 2015 r. Mając na uwadze treść tego postanowienia, WSA zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 17.794 zł., czyli kwotę uwzględniającą wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego w pierwotnym postępowaniu (7200 zł). 10. Na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie art. 200 i art. 205 w związku z art. 276 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że wskazane przepisy stanowią podstawę prawną zasądzenia zwrotu kosztów postępowania wobec uwzględnienia przez sąd skargi o wznowienie postępowania, zmianę wyroku i uchylenie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w sytuacji, gdy zgodnie z art. 282 § 2 p.p.s.a. istniały podstawy do umorzenia postępowania wznowieniowego bowiem decyzją z dnia 24 kwietnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze uchylił w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie. W odpowiedzi na zażalenie skarżący wniósł o jego oddalenie jako oczywiście bezzasadnego. Podtrzymał przy tym swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wniósł również o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 11. Zagadnienie będące przedmiotem zażalenia zostało już prawomocnie przesądzone przez NSA w postanowieniu z dnia 17 lutego 2015 r., sygn. akt II FZ 31/15. Próba kwestionowania wyrażonego w tym orzeczeniu poglądu nie może więc odnieść zamierzonego skutku z uwagi na stan związania, jaki rodzi sygnalizowane postanowienie (zob. art. 153 i art. 190 p.p.s.a.). W postanowieniu NSA wskazał, że: "Zapadłe w niniejszej sprawie postanowienie o zwrocie kosztów postępowania jest konsekwencją wydania wyroku z dnia 11 czerwca 2014 r., I SA/Go 266/14, na mocy którego – w wyniku rozpoznania skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 9 maja 2012 r., I SA/Go 136/12 – WSA w Gorzowie Wielkopolskim zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielone Górze z dnia 9 stycznia 2012 r. Niewątpliwie w tego rodzaju rozstrzygnięciu należało orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego, co wynika z art. 200, art. 205 § 2 w związku z art. 276 p.p.s.a." Związanie sądu oznacza, że nie może on formułować ocen sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem. 12. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Wniosek skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zawarty w odpowiedzi na zażalenie organu nie znajduje uzasadnienia prawnego. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. - które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego - nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, co wynika z zakresu odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów.