II FZ 451/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 321/18 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 19 lutego 2018 r. D. B. (dalej: skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 18 grudnia 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. Przesyłka sądowa zawierająca skargę została nadana przez skarżącego w placówce pocztowej w tej samej dacie, tj. 19 lutego 2018 r. W treści rzeczonej skargi skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Zaskarżona decyzja organu drugiej instancji została doręczona skarżącemu w trybie tzw. doręczenia zastępczego w dacie 5 stycznia 2018 r. z uwagi na jej niepodjęcie w terminie przez profesjonalnego pełnomocnika zastępującego skarżącego. Przesyłka sądowa zawierająca odpis zaskarżonej decyzji została zaadresowana na następujące dane: S. K.-S., ul. D. [...]. Tożsame dane adresowe zostały wskazane na uprzednio złożonym w sprawie druku PPS-1. W dniu 13 lutego 2018 r. skarżący zgłosił się do siedziby organu drugiej instancji, gdzie wręczono temuż kserokopię decyzji w celach informacyjnych. Tego samego dnia skarżący przekazał kserokopię kwestionowanej decyzji pełnomocnikowi. Pismem z 9 marca 2018 r. organ drugiej instancji wystosował do sądu pierwszej instancji odpowiedź na skargę, w której podniósł okoliczność złożenia przez skarżącego skargi z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu oraz braku wystąpienia przez tegoż z wnioskiem o jego przywrócenie, co w ocenie organu winno uzasadniać odrzucenie skargi. W reakcji na powyższe, pismem z 19 marca 2018 r., nadanym w placówce pocztowej 22 marca 2018 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz przedłożył dwa jej egzemplarze. Postanowieniem z 16 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, powołując się na występujące po stronie skarżącego zawinienie w niedochowaniu uchybionego terminu. W ocenie sądu pierwszej instancji okoliczności podnoszone przez skarżącego – okres świąteczny, brak wskazania na kopercie nazwy kancelarii pełnomocnika czy brak kontaktu telefonicznego ze strony organu odwoławczego - nie pozwalają na przyjęcie jakoby skarżący dopełnił należytej staranności w dochowaniu terminu do wniesienia skargi, którego ostatecznie dochować się nie dało z przyczyn zupełnie od niego niezależnych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 29 maja 2018 r. skarżący zaskarżył rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu swojego stanowiska skarżący powtórzył argumentację co do rzekomo błędnie zaadresowanej koperty zawierającej kwestionowaną decyzję z uwagi na brak wskazania nazwy kancelarii pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie, toteż jako niezasadne należało je oddalić. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do treści art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, o czym stanowi art. 87 § 4 p.p.s.a. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż przywrócenie terminu może nastąpić jedynie przy kumulatywnym spełnieniu trzech przesłanek, tj. 1) złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, 2) dopełnienie czynności, dla której określony był termin, 3) uprawdopodobnienie uchybienia terminu bez winy wnioskującego, zaś brak spełnienia którejkolwiek z nich skutkuje niemożnością zastosowania przez sąd omawianej instytucji. Sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią więc funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tejże instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki i okoliczności muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy proceduralne w rzeczonym zakresie nie przewidują odstępstwa. Konkretyzując powyższe rozważania, należy zauważyć – czego nie dopatrzył się sąd pierwszej instancji – iż w rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został w istocie złożony przez skarżącego z uchybieniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Jakkolwiek dyskusyjnym pozostaje, czy uchybienie terminu przez skarżącego nastąpiło w sposób zawiniony, bezsporną zdaje się pozostawać okoliczność, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony 20 marca 2018 r., tj. po przeszło ponad 2 miesiącach od skutecznego doręczenia skarżącemu odpisu decyzji w drodze doręczenia zastępczego oraz po przeszło ponad 1 miesiącu od daty, którą skarżący wskazał jako datę zapoznania się z kserokopią decyzji w siedzibie organu odwoławczego. Z tej przyczyny należy uznać, iż skarżący nie sprostał spoczywającemu nań ciężarowi wykazania okoliczności, iż w sprawie zachowano 7-dniowy termin na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności, liczony od dnia ustania przyczyny czyniącej niemożliwym jego zachowanie, która – jak wskazał sam skarżący zarówno w treści wniosku, jak również zażaleniu – miała miejsce 13 lutego 2018 r. W świetle powyższego, dalsze wywody co do oceny stanowiska sądu pierwszej instancji w zakresie przypisania winy skarżącemu w uchybieniu terminu do wniesienia skargi należy uznać za zbędne. Mając na względzie ogół zaprezentowanej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.