II FZ 449/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. K. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Go 362/16 w zakresie umorzenia części postępowania o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi L. K. i W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 1 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 362/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim po rozpoznaniu wniosków L. K. i W. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi L. K. i W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z 1 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2005-2010 ustanowił dla Skarżących doradcę podatkowego i w pozostałym zakresie umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Go 362/16 WSA w Gorzowie Wielkopolskim przyznał Skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wyrokiem z 2 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 362/16 WSA oddalił skargę Skarżących. Składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, Skarżący wnieśli jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Jako że Skarżący są już zwolnieni od kosztów sądowych, WSA umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Z uwagi zaś na pogarszającą się sytuację materialną Skarżących i przymus adwokacko-radcowski na etapie postępowania kasacyjnego WSA przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. 3. Skarżący wnieśli zażalenie na to postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje, że zażalenie Skarżących nie jest w istocie efektem ich niezadowolenia z zaskarżonego postanowienia, a niezrozumienia zakresu orzeczenia zawartego w postanowieniu WSA z 23 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 362/16. W tym względzie należy wskazać, że zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.): "§ 1. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. § 2. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 3. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. § 4. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej." W świetle art. 211 p.p.s.a. "Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków." W myśl art. 212 § 1 p.p.s.a.: "Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna. Zgodnie z art. 213 p.p.s.a. "Do wydatków zalicza się w szczególności: 1) należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie; 2) koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach." Warto w tym miejscu powołać się na postanowienie NSA z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 179/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym wskazano, że jeżeli sąd administracyjny zwolnił wnioskodawcę od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie odżywa w każdej sytuacji, gdy strona podejmuje czynności, z którymi przepisy prawa wiążą obowiązek poniesienia takich kosztów. Pogląd ten należy podzielić na gruncie tej sprawy. Skoro więc prawomocnym postanowieniem z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Go 362/16 WSA w Gorzowie Wielkopolskim przyznał Skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia pełnomocnika z urzędu, to znaczy, że zwolnienie to dotyczy wszystkich kosztów sądowych, o których mowa w art. 211, art. 212 i art. 213 p.p.s.a., a które Strona zasadniczo byłaby zobowiązana ponieść w tej sprawie, gdyby nie przyznane w tej mierze prawo pomocy. W sytuacji, gdy Strona już po wydaniu tego postanowienia, ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, nie było potrzeby rozpatrywania tego wniosku co do zwolnienia od kosztów, a to uzasadniało umorzenie postępowania o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako bezprzedmiotowego. Co do przyznania pełnomocnika z urzędu w zażaleniu Strona nie kwestionowała tej części zaskarżonego postanowienia WSA z 23 maja 2017 r. 5. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.