II FZ 448/16

Dnia 4 sierpnia 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2016 roku sygn. akt I SA/Gl 334/16 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2015 roku nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok p o s t a n a w i a : oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 9 maja 2016 roku roku, sygn. akt I SA/Gl 334/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 30 grudnia 2015 roku w sprawie ze skargi J. L. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok, na podstawie przepisów art. 61 § 3 i § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718, ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Wraz z wniesieniem skargi do WSA, zawarty został także wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Dyrektora IS w Katowicach oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Uzasadniając wniosek pełnomocnik Skarżącej podniósł, że z uwagi na wysokość zobowiązania podatkowego Skarżąca nie będzie w stanie go zapłacić. W sprawie w ocenie pełnomocnika Skarżącej zachodzi zatem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co zdaniem pełnomocnika oznacza, iż występują przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie pełnomocnika znaczenie ma także fakt, że przepis będący podstawą prawną wydania decyzji (art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.) na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2014 roku, uznany został za niezgodny z Konstytucją. W ocenie WSA, Skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd uzasadniając swój wywód wskazał, że skoro w przypadku Skarżącej nie ma możliwości skutecznego prowadzenia egzekucji administracyjnej zarówno z majątku, ani z wynagrodzenia, w ocenie Sądu wykonanie zaskarżonej decyzji nie stwarza dla skarżącej niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Jeśli bowiem, jak oświadczyła Skarżąca, nie posiada ona żadnego majątku i nie osiąga żadnego dochodu, przeprowadzenie egzekucji w zakresie możliwym nie doprowadzi do powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ brak będzie przedmiotów podlegających egzekucji. Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że decyzje organu pierwszej instancji – co do zasady – nie podlegają wykonaniu, dlatego też nie można było orzec w rozpatrywanej sprawie o wstrzymaniu wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszoinstancyjny stosowanie do art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem niniejszego postępowania o sygn. akt II FZ 448/16, toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2016 roku, odmawiający wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek Skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z cytowanego wyżej unormowania wynika jednoznacznie, że udzielenie tymczasowej ochrony sądowej w przewidzianej w tym przepisie formie jest możliwe wyłącznie pod warunkiem wystąpienia przynajmniej jednej z dwóch wymienionych przesłanek, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na względzie tak ukształtowaną instytucję zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z dnia 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza dokonywanie jego merytorycznej oceny (zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04 – treść orzeczeń dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może zatem ulegać wątpliwości, że Skarżąca jest zobligowana do wnikliwego przedstawienia argumentów i materiałów pozwalających sądowi na wszechstronną analizę przesłanek skorzystania z art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09, publ. POP 2009/2/143). Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy zgłoszony w skardze i rozszerzony w złożony piśmie z dnia 23 kwietnia 2016 roku, wniosek ograniczał się w istocie do stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na złą sytuację materialną Skarżącej. Uzasadnienie takie – w świetle poczynionych wyżej uwag – nie może zostać uznane za wystarczające. Prezentowana argumentacja nie prowadzi do wykazania istnienia powołanej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przywołane przez Skarżącą okoliczności nie noszą znamion zdarzeń wyjątkowych, wykraczających poza granice dolegliwych ze swej istoty następstw postępowania podatkowego. Ponadto mając na względzie podstawy wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a., zwrócić uwagę należy, że choć sytuacja materialna podmiotu wnioskującego może być czynnikiem wpływającym na ocenę zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracji publicznej, to sama zła kondycja finansowa strony nie przesądza jeszcze o konieczności uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wbrew zatem sugestiom zawartym we wniosku, bardzo trudna sytuacja majątkowa Skarżącej, nie uzasadnia jeszcze wstrzymania wykonania decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uchylenia bądź zmiany kwestionowanego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.