II FZ 441/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Po 1/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na bezczynność Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanawia oddalić zażalenie.

Przedmiotem zażalenia T. K. (dalej: skarżący) jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SAB/Po 1/14, mocą którego oddalono ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W motywach orzeczenia sąd podał, że postanowieniem z dnia 1 października 2014 r., sygn. akt I SAB/Po 1/14, odrzucił skargę T. K. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w P. z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu. We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym skarżący powołał się na brak środków na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika z urzędu. Skarżący oświadczył, że nie ma osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i że nie prowadzi własnego gospodarstwa domowego. Skarżący oświadczył, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca oświadczył również, że nie ma dochodów. Skarżący podał, że korzysta z nieruchomości i pobytu u innych osób. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku skarżący oświadczył, że nie prowadzi i nie prowadził działalności gospodarczej, nie składał zeznania rocznego podatkowego za 2013 i 2014 r., nie posiada konta, nie ponosi kosztów miesięcznego utrzymania ani nie posiada kredytów bankowych, nie uzyskuje dodatkowych dochodów. Wnioskodawca podał, że w dniu 1 kwietnia 2009 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako osoba, która utraciła zatrudnienie z powodów ekonomicznych stojących po stronie pracodawcy, jednak Urząd Pracy nie przyznał mu statusu osoby bezrobotnej. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, gdyż odmówiono mu udzielenia pomocy. Wnioskodawca wyjaśnił, że nie pozostaje w związku małżeńskim. Skarżący podał, że obecnie nie zamieszkuje u członków rodziny, nie otrzymuje pomocy od rodziny, w tym pomocy finansowej, nie posiada wiedzy o źródłach dochodów rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Przytoczywszy treść art. 199, art. 245 § 1, art. 246 § 1 pkt 1, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd uwypuklił, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Sąd podkreślił, że podstawą rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym nie mogą być gołosłowne zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej, które budzą wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością. W sytuacji, gdy na podstawie art. 255 p.p.s.a. wzywa się stronę do przedłożena dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową oraz do złożenia dodatkowych informacji, to brak udostępnienia tych dokumentów i złożenie niepełnych oświadczeń przez wnioskodawcę przesądza o uchybieniu obowiązkowi, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a. Sąd uznał, że treść oświadczenia złożonego przez skarżącego na urzędowym formularzu jest niewystarczająca do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżący, mimo wezwania, nie podał jednak wszystkich informacji, o które został wezwany. Zdaniem sądu skarżący przedstawił tylko informacje mogące świadczyć o jego złej sytuacji materialnej, pomijając pozostałe, mimo że został o nie wezwany. I tak skarżący, mimo wezwania, nie podał w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, w tym m.in. opłaty za mieszkanie i media, koszty leczenia i zakupu lekarstw, koszty wyżywienia, środków czystości, w jakiej wysokości spłaca raty kredytów, kiedy i na co kredyty zostały zaciągnięte i z jakich środków ww. koszty ponosi. Skarżący w odpowiedzi podał natomiast, że nie ponosi kosztów miesięcznego utrzymania, ani nie posiada kredytów bankowych, które należy spłacać. Wnioskodawca nie wyjaśnił również, kto ponosi koszty jego miesięcznego utrzymania i w jakiej wysokości. Sąd zauważył, że na wcześniejszym etapie postępowania rozpoznawano wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, z którego wynikało, że wnioskodawca zamieszkuje u rodziny, korzysta z jej pomocy, ponadto we wcześniej złożonych oświadczeniach skarżący podał, że ma do spłaty kredyt na łączną kwotę 11.000,- zł [por. karta nr 32 akt sądowych]. Obecnie ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że nie ma do spłaty żadnych kredytów. Nie wiadomo zatem, czy kredyt ten został spłacony, jeżeli tak to kiedy, w jakiej wysokości, ewentualnie czy został umorzony. Z oświadczeń skarżącego złożonych na obecnym etapie postępowania można wywnioskować, że skarżący nie mieszka u członków rodziny, nie otrzymuje od nich pomocy finansowej, jednakże nie wiadomo u kogo skarżący zamieszkuje i od kogo otrzymuje pomoc w ponoszeniu kosztów miesięcznego utrzymania. Wiadome jest natomiast, że skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej, nie jest również zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Zatem skarżący, mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wykazał, że jego sytuacja jest trudna i wymaga przyznania mu prawa pomocy. W zażaleniu na to postanowienie skarżący stwierdził, że ze złożonego przez niego oświadczenia wynika, że nie może ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Zarzucił, że sąd uznając, iż stać go na uiszczenie kosztów, pozbawił go prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak prawidłowo wyjaśnił skarżącemu sąd pierwszej instancji, przyznanie prawa pomocy może nastąpić wyłącznie w sytuacji, w której wnioskodawca wykaże, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 p.p.s.a. Aby zrealizować ten wymóg, należy rzetelnie opisać i udokumentować swoją sytuację materialną. Prawo pomocy może być przyznane tylko takiej osobie, które rzeczywiście jest w trudnej sytuacji materialnej, a nie tylko twierdzi, że w takiej sytuacji się znajduje. Sądy przyznając prawo pomocy dysponują bowiem środkami budżetowymi i nie mogą uwzględniać wniosków pochopnie, bez weryfikacji twierdzeń zawartych we wnioskach. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że skarżący nie sprostał wymogowi wykazania, że spełnia przesłanki z art. 246 p.p.s.a. Skarżący nie wyjaśnił bowiem, jakie są koszty jego utrzymania i z jakich środków są one pokrywane oraz przez kogo. Skoro skarżący oświadczył, że nie ma żadnego kredytu, to nie wyjaśnił, z jakich środków spłacił zadłużenie na kwotę 11 000 zł, o którym wspomniał we wcześniejszym wniosku złożonym w tej sprawie. Przedstawienie sytuacji życiowej przez skarżącego w ten sposób dowodzi, że skarżący zataił jakieś fakty. Konsekwencją takiego postępowania skarżącego musiało być oddalenie jego wniosku przez sąd pierwszej instancji. Nie jest przy tym prawdziwe twierdzenie skarżącego, że sąd pierwszej instancji uznał, że skarżącego stać na poniesienie kosztów w tej sprawie. Sąd ten stwierdził jedynie, że nie może wniosku strony uwzględnić, bowiem nie jest możliwe ustalenie jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Nie można zgodzić się także ze stanowiskiem skarżącego, że to sąd pozbawił go prawa do sądu. Przeciwnie, jeśli w wyniku nieprzyznania prawa pomocy skarżący nie może skorzystać z prawa do sądu, to tylko dlatego, że sam nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji materialnej. To bowiem uniemożliwiło sądowi merytoryczną ocenę jego wniosku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.