II FZ 436/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 138/18 w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 30 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił S. S. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 30 listopada 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wmyśl art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a"), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Przesłanki uwzględnienia przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zostały wymienione alternatywnie i w sposób wyczerpujący (niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przez pojęcie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę - majątkową, a także niemajątkową - która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Można o niej mówić również, jeżeli rozmiary szkody wykonaniem zaskarżonej decyzji są większe niż zwykle wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji. Istotnym jest, że podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności, mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Mając na uwadze poczynione rozważania sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż w sprawie zaistniały okoliczności świadczące o możliwości wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie sądu, przedstawiona we wniosku argumentacja, nie stanowi wykazania prawdopodobieństwa wystąpienia skutków, o jakich jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie: 1) art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędne ustalenie stanu faktycznego przyjętego za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, że skarżący nie wskazał sytuacji finansowej, która potwierdzałaby, że wykonanie aktu spowodowałoby wyrządzenie znacznej szkody, nie podał konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, które pozwoliłyby Sądowi ocenić zasadność wniosku, podczas, gdy informacje te i dokumenty je potwierdzające znajdowały się w aktach sprawy, 2) art. 133 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez niedopełnienie przez Sąd obowiązku wydania przez Sąd postanowienia w oparciu o akta sprawy i pominięcie istotnych okoliczności i dowodów zgromadzonych w aktach je potwierdzających, podczas, gdy obowiązkiem Sądu jest wydanie postanowienia w oparciu o akta sprawy. Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przypadku, gdy skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 NSA stwierdził, że "obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Jednocześnie brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd". Z kolei w postanowieniu z 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek, które dawałyby podstawę do zastosowania środka ochrony tymczasowej. W przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności zasadniczą kwestią jest konkretne określenie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niedopełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę i poprzestanie na samym ogólnym wskazaniu zaistnienia zagrożenia bliżej nieokreśloną szkodą, uniemożliwia Sądowi poczynienie stosownych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. W tym zakresie, odnosząc się do zarzutów skarżącego, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty obrazujące trudną sytuację materialną, należy podkreślić, że trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W sytuacji zatem, gdy strona nie dopełniła wskazanych powyżej obowiązków w zakresie uprawdopodobnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobligowany był odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, co też, zgodnie z przepisami obowiązującego prawa uczynił. Z tych względów na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i 198 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w postanowieniu