II FZ 423/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1416/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej W Katowicach z dnia 4 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1416/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") odrzucił skargę P. K. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 4 października 2017 r. w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia postanowienia WSA wynika, że na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 stycznia 2018 r., wezwano pełnomocnika Skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi zgodnie z art. 35 p.p.s.a., w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie poinformowano pełnomocnika Skarżącego, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, pełnomocnictwo nie zostało do niej dołączone. Przesyłka polecona zawierająca powyższe wezwanie została - wobec niemożności doręczenia jej adresatowi - awizowana w dniu 5 lutego 2018 r., a następnie awizowana powtórnie w dniu 13 lutego 2018 r. Przesyłka ta w dalszej kolejności została wydana upoważnionemu pracownikowi adresata w dniu 20 lutego 2018 r. W dniu 27 lutego 2018 r. pełnomocnik Skarżącego nadesłał pełnomocnictwo z dnia 19 listopada 2017 r. do działania w imieniu Skarżącego w niniejszej sprawie. Odrzucając skargę WSA stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi wynika, że została ona doręczona w dniu 20 lutego 2018 r. Niemniej jednak WSA stwierdził, że skoro przesyłka została awizowana po raz pierwszy w dniu 5 lutego 2018 r., a następnie po raz drugi w dniu 13 lutego 2018 r., to doręczenie zgodnie z regułą zawartą w art. 73 p.p.s.a. nastąpiło wcześniej, tj. z dniem 19 lutego 2018 r., a co za tym idzie, siedmiodniowy termin na wykonanie tego wezwania upłynął z dniem 26 lutego 2018 r. Pełnomocnik Skarżącego uzupełnił natomiast brak formalny skargi w dniu 27 lutego 2018 r., a więc już po upływie terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącego zarzucił naruszenie art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 i art. 82 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezzasadne przyjęcie, że pełnomocnik Skarżącego nie zadośćuczynił w 7 dniowym terminie wezwaniu WSA do uzupełnienia braku formalnego oraz poprzez bezzasadne przyjęcie, iż pełnomocnikowi Skarżącego dokonano doręczenia wezwania w innym terminie niż wynikający ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej oraz że nie jest wiążącą dla pełnomocnika treść adnotacji zawarta w zawiadomieniu doręczyciela (awizo), a pełnomocnik ma obowiązek wbrew treści awizo i pouczenia doręczyciela działającego w imieniu operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 1113, 1250, 1823 i 1948 oraz z 2017 r., poz. 1128) – samodzielnego rachowania terminu określonego w art. 73 § 1 p.p.s.a. oraz iż bieg terminu rozpoczyna się nie od daty doręczenia korespondencji, lecz od daty, w której pismo winno być doręczone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a., zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu, w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". Odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Mając na uwadze regulację art. 73 p.p.s.a., WSA zasadnie przyjął, że doręczenie nastąpiło dnia 19 lutego 2017 r. (pierwsze awizo z dnia 5 lutego 2018 r. r., drugie z dnia 13 lutego 2018 r.). Siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku skargi upłynął więc w dniu 26 lutego 2018 r. i uzupełnienie braku w dniu 27 lutego 2018 r. było bez wątpienia czynnością dokonaną po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że okoliczność, iż adresatowi wydano przesyłkę w terminie późniejszym nie ma i nie może mieć żadnego znaczenia dla liczenia terminu według wskazanego powyżej art. 73 p.p.s.a. Na marginesie należy wskazać, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a. niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy skargi. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.