II FZ 401/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1761/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 7 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: oddalić zażalenie

Skarżący M. O. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, podnosząc, że nie pracuje, zawiesił działalność gospodarczą, nie ma majątku, nieruchomości, akcji, obligacji, z żoną jest w faktycznej separacji, a na dziecko dobrowolnie płaci alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie; wezwany do wykazania podniesionych okoliczności, nie przedstawił żadnych dokumentów. Postanowieniem z 4 września 2015 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia, ale Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 października 2015 r. ponownie odmówił mu przyznania mu prawa pomocy, wskazując, że na przeszkodzie stoi nieprzedłożenie stosownej dokumentacji, gdyż uniemożliwia weryfikację złożonych przez skarżącego oświadczeń. Ponadto niewiarygodne jest twierdzenie, że skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów, skoro jednocześnie płaci miesięcznie 500 zł alimentów i ponosi koszty własnego bieżącego utrzymania. W zażaleniu skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że nie spełnia warunków do zwolnienia go z kosztów sądowych, podnosząc, że przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ma kilka spraw o zastosowanie ulgi w zapłacie tego samego podatku dochodowego i ponownie oświadczając, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga dochodu i nie ma możliwości uiszczenia wpisów sądowych. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II FZ 947/15, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, podzielając pogląd, że skarżący uniemożliwił dokonanie merytorycznej oceny złożonego przez siebie wniosku, bowiem pomimo wezwania o przedstawienie stosownej dokumentacji, uchylił się od tego obowiązku. Wobec powyższego Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2015 r. wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W piśmie wniesionym w dniu 11 stycznia 2016 r. skarżący ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na pogorszenie się sytuacji finansowej. Wskazał, że zlikwidował działalność gospodarczą i obecnie nie osiąga żadnych dochodów oraz poinformował, iż do urzędu skarbowego złożył ponowny wniosek o umorzenie zadłużenia. W odpowiedzi na wezwanie dotyczące udzielenia informacji o sytuacji majątkowej skarżący przedłożył stosowny formularz oraz powołał się na te same, jak uprzednio, okoliczności. Postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, ponieważ nie złożył on żadnych dokumentów, o które był wzywany (wyciągi z rachunków bankowych, deklaracje podatkowe). Po wniesieniu sprzeciwu od tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2016 r. ponownie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że skarżący nie wskazał źródeł utrzymania i wysokości dochodów, ani nie przedstawił deklaracji podatkowych, wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów utrzymania, co uniemożliwiło weryfikację złożonych przez niego oświadczeń, a w konsekwencji wykluczyło możliwość przyznania mu prawa pomocy. W zażaleniu na to postanowienie skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że nie spełnia warunków do zwolnienia go z kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie przyjął, że w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze i art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) postępowanie w przedmiocie prawa pomocy ma charakter wnioskowy, gdyż podejmowane jest na wniosek osoby, która domaga się przyznania jej tego prawa oraz że na tej osobie spoczywa ciężar wykazania okoliczności, uzasadniających wniosek. Składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał tylko jedną nową okoliczność - zlikwidowanie działalności gospodarczej, ponownie dwukrotnie uchylając się od przedstawienia żądanych dokumentów, pozwalających na weryfikację podnoszonych przez niego twierdzeń. Również w zażaleniu skarżący nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotnie zmieniające jego sytuację, poprzestając na lakonicznym stwierdzeniu o braku dochodów. Ponieważ oświadczenie tej treści nie tylko nie zostało udowodnione, ale jest niewiarygodne, gdyż skarżący musi jednak posiadać środki przynajmniej na swoje utrzymanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie przyjął, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku i przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Można jedynie dodać, że ponawianie przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy, przy jednoczesnym, uporczywym uchylaniu się od wykazania swojej rzeczywistej sytuacji materialnej, prowadzi do przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyn leżących po stronie skarżącego i może być poczytane za nadużycie prawa. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie to oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.