II FZ 393/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 97/17 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie.

1. Zaskarżonym postanowieniem z 5 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 97/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wr 97/17 w sprawie odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 8 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 19 czerwca 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczony został Skarżącemu 18 lipca 2017 r. Złożony przez Skarżącego sprzeciw został odrzucony postanowieniem z 4 grudnia 2017 r. z uwagi na nieuzupełnienie jego braków formalnych w terminie. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu 27 grudnia 2017 r. w trybie fikcji prawnej doręczenia, przy czym pierwszy raz przesyłka była awizowana 13 grudnia 2017 r. Przesyłka została wydana adresatowi 28 grudnia 2017 r., tj. po upływie czternastodniowego terminu do odbioru przesyłki w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Skarżący 4 stycznia 2018 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA z 4 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił to zażalenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.) jako wniesione po upływie terminu. Sąd ten zauważył, że w świetle art. 73 p.p.s.a. przesyłka została doręczona w trybie fikcji prawnej doręczenia 27 grudnia 2017 r., więc termin do wniesienia zażalenia upływał 3 stycznia 2018 r., tymczasem Skarżącemu przesyłkę wydano 28 grudnia 2017 r. i nadał on zażalenie dopiero 4 stycznia 2018 r. Wydanie adresatowi przesyłki w terminie późniejszym nie ma jednak znaczenia dla liczenia terminu zgodnie z art. 73 p.p.s.a. 3. W zażaleniu na postanowienie z 5 marca 2018 r. Skarżący zarzucił naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. i wniósł o uchylenie tego postanowienia. Jego zdaniem termin do wniesienia zażalenia winien się liczyć od 28 grudnia 2017 r., skoro w powtórnym awizo pouczono go o tym, że ostatnim dniem odbioru przesyłki jest 28 grudnia 2018 r. i tego też dnia przesyłkę odebrał. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a. jest niezasadny, bowiem przepis ten nie był podstawą prawną rozstrzygnięcia. WSA orzekał na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., jednak Skarżący nie zarzucił naruszenia tych przepisów. Wobec realiów tej sprawy przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Skoro więc odpis postanowienia WSA po dwukrotnym awizowaniu (13 grudnia 2017 r. i 21 grudnia 2017 r.), został doręczony z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a., a zatem 27 grudnia 2017 r., to siedmiodniowy termin do wniesienia sprzeciwu upływał 3 stycznia 2018 r. (środa). Skarżący nadał zaś zażalenie 4 stycznia 2018 r. Niewątpliwie więc złożenie zażalenia nastąpiło z uchybieniem terminu do jego wniesienia określonego w art. 194 § 2 p.p.s.a. Postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające zażalenie w oparciu o art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zostało więc wydane zgodnie z prawem. 5. Na marginesie należy wskazać, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., a także błędne pouczenie przez operatora pocztowego o dacie odbioru przesyłki w powtórnym zawiadomieniu, niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czy skargi. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania czy skargi nastąpiło bez winy strony. 6. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.