II FZ 390/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 872/15 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 12 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.

II FZ 390/16 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie o sygnaturze akt I SA/Gd 872/14, działając na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 roku, poz. 718) dalej p.p.s.a., odrzucił zażalenie K.S. (Skarżąca) na postanowienie tego Sądu z dnia 19 stycznia 2016 roku w przedmiocie wyłączenia sędziów w sprawie ze skargi K.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 12 marca 2015 roku w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd w zaskarżonym postanowieniu przedstawił stan faktyczny z którego wynika, że postanowieniem z dnia 19 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek K.S. o wyłączenie sędziów: NSA Elżbiety Rischki, NSA Sławomira Kozika i WSA Krzysztofa Przasnyskiego. W dniu 22 lutego 2016 roku Skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Ze zwrotnego poświadczenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku była awizowana w dniu 28 stycznia 2016 roku. Natomiast w dniu 15 lutego 2016 roku Skarżąca odebrała osobiście kierowaną do niej korespondencję (karta 71). Dalej Sąd wskazał, że w odpowiedzi na pismo Sądu dotyczące daty powtórnego awizowania wyżej wymienionej przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku, Polska Grupa Pocztowa S.A. w piśmie z dnia 25 marca 2016 roku wyjaśniła, że ww. przesyłka była awizowana drugi raz w dniu 5 lutego 2016 roku, a zawiadomienie o możliwości podjęcia korespondencji pozostawiono w skrytce pocztowej (karta 78-79). W następstwie tego, zarządzeniem sędziego z dnia 30 marca 2016 roku przesyłkę tę uznano za doręczoną w dniu 11 lutego 2016 r., na zasadzie wynikającej z art. 73 § 4 w związku z art. 73 § 1 - 3 p.p.s.a. (karta 81). Sąd argumentował, że skoro przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku została przesłana na podany w skardze adres i wobec nieobecności adresata w tym miejscu była dwukrotnie awizowana, to można było uznać, że doręczenie przesyłki Skarżącej było skuteczne i zostało dokonane dnia 11 lutego 2016 roku. Od tego dnia należało zdaniem Sądu liczyć 7-dniowy termin do złożenia zażalenia, co wynika z art. 194 § 2 p.p.s.a. Termin do wniesienia zażalenia upływał więc dnia 18 lutego 2016 r., a zatem złożone przez Skarżącą zażalenie w dniu 22 lutego 2016 r., Sąd uznał za spóźnione. W konsekwencji Sąd zastosował art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. stosownie do których sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalne, jak również zażalenie, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła naruszenie art. 82, art. 83 § 2, art. 194 § 1 pkt 6 i § 2 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca w uzasadnieniu argumentowała, że przesyłka zawierająca sporną korespondencję była awizowana tylko raz w dniu 28 stycznia 2016 roku, ze wskazaniem daty 4 lutego 2016 roku jako ostatniego dnia jej przechowywania w punkcie operatora pocztowego. Na dowód tego Skarżąca do zażalenia załączyła kopię koperty zawierającej sporną przesyłkę, z adnotacjami potwierdzającymi fakt pojedynczej awizacji. Ponadto, Skarżąca podniosła, że według informacji uzyskanej od Inpost w Słupsku, awizowane przesyłki można odbierać w ciągu 16 dni od pierwszej awizacji. Wobec tego, w jej ocenie, termin przechowywania przesyłki w analizwanej sprawie, upływał w ocenie Skarżącej, w dniu 15 lutego 2016 roku. I od tej daty należało liczyć ustawowy, wynoszący 7 dni, termin do wniesienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie należało uchylić w całości, a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, czego podstawę prawną stanowi art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Treść zarzutów zażalenia oraz ich uzasadnienie wskazuje na dwie wymagające rozważenia kwestie. Pierwsza dotyczy skutków prawnych odebrania przez adresata przesyłki sądowej od operatora publicznego w terminie przekraczającym 14 dni od daty pierwszej awizacji, a drugą jest rozstrzygnięcie czy w analizowanej sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego spornej przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku w rozumieniu art. 73 § 4 w związku z art. 73 § 1 - 3 p.p.s.a., w dniu 11 lutego 2016 roku, jak uznał Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu i w rezultacie czego termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upływał w dniu 18 lutego 2016 roku, zaś wniesienie zażalenia przez Skarżącą w dniu 22 lutego 2016 roku było spóźnione. Odnosząc się do pierwszej z opisanych powyżej kwestii należy podnieść, że zagadnienie to było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego czego rezultat stanowi ukształtowana linia orzecznicza zakładająca, że odebranie przesyłki przez stronę od operatora publicznego w rozumieniu art. 65 § 1 p.p.s.a., po upływie terminu o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. (por. choćby postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 roku, II FSK 1762/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie w analizowanej obecnie sprawie pogląd ten podziela. Oznacza to, wbrew stanowisku Skarżącej oraz podnoszonych przez nią zarzutom, że w sytuacji kiedy pierwsze awizo w rozpoznawanej sprawie nastąpiło w dniu 28 stycznia 2016 roku, co nie jest przez Skarżącą kwestionowane, do doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. dojść mogłoby w dniu 11 lutego 2016 roku. Przystępując natomiast do rozważenia czy w analizowanej sprawie w dniu 11 lutego 2016 roku doszło do skutecznego doręczenia zastępczego przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku należy wyjaśnić, że w myśl art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, a taka sytuacja miała miejsce w analizowanej sprawie, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe, albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Stanowi on, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Wreszcie w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a., w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. W takiej sytuacji, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi art. 73 § 4 p.p.s.a. Z kolei w myśl art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 roku - Prawo pocztowe (Dz. U., poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy. Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy, zgodnie z art. 65 § 2 p.p.s.a. doręczyć pismo sądowe należy, zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 roku w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (t.j., Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.,) dalej rozporządzenie. W myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu i potwierdzeniu odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Awizowaną przesyłkę przechowuje się w placówce pocztowej operatora lub w urzędzie gminy przez siedem kolejnych dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia (§ 7 ust. 3 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3 rozporządzenia, wówczas placówka pocztowa operatora sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych 7 dni licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia oraz zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem, o czym stanowi § 8 ust. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia. Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych powyżej przepisach ustawy oraz rozporządzenia (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2016 r., II FZ 16/16, www.cbosa.nsa.gov.pl). Skarżąca w zażaleniu podnosi, wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji wynikającym z treści pisma Polskiej Grupy Pocztowa S.A. z dnia 25 marca 2016 roku, że sporna przesyłka o numerze nadania [...], zawierająca odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku była awizowana powtórnie w dniu 5 lutego 2016 r., że druga awizacja tej przesyłki nie miała miejsca. Na potwierdzenie prawdziwości tego twierdzenia Skarżąca do zażalenia załączyła kopię strony adresowej koperty zawierającej, jak twierdzi Skarżąca, sporną przesyłkę o wskazanym powyżej numerze nadania [...], która nie zawiera adnotacji o powtórnym jej awizowaniu (karta 94), wymaganej § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Należy zaznaczyć, że wszelkie adnotacje na stronie adresowej koperty zawierającej przesyłkę sądową opatrzone wymaganymi pieczątkami oraz podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec twierdzenia Skarżącej, że sporna przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku nie była dwukrotnie awizowana oraz w związku z załączoną do zażalenia kopią strony adresowej koperty zawierającej, jak twierdzi Skarżąca, sporną przesyłkę o numerze nadania [...], z której nie wynika, że doszło do podwójnej awizacji, nie można na obecnym etapie postępowania ponad wszelką wątpliwość uznać, że w analizowanej sprawie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego Skarżącej odpisu postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku w dniu 11 lutego 2016 roku w trybie i na zasadzie wynikającej z art. 73 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 73 § 1 - 3 tej ustawy. Nie jest tym samym możliwe rozstrzygnięcie, czy wniesione przez Skarżącą w dniu 22 lutego 2016 roku zażalenie na to postanowienie było spóźnione jak uznał Sąd pierwszej instancji i tym samym czy prawidłowo doszło do odrzucenia zażalenia na to postanowienie na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Ponownie prowadząc postępowanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powinien zatem podjąć czynności mające na celu wyjaśnienie opisanych powyżej wątpliwości dotyczących tego, czy w sprawie miało miejsce podwójne awizowanie spornej przesyłki zawierającej odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku. Sąd w pierwszej kolejności powinien zatem na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadzić dowód z oryginału lub uwierzytelnionej kopii dokumentu jakim jest strona adresowa koperty zawierającej odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku, na okoliczność adnotacji o ponownej awizacji przesyłki w rozumieniu § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w związku z art. 73 § 3 p.p.s.a. Sąd powinien wyjaśnić również rozbieżność stanowiska Polskiej Grupy Pocztowej SA (PGP) w zakresie doręczenia i powtórnej awizacji spornej przesyłki o numerze nadania [...]. W aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się bowiem pismo PGP z dnia 25 marca 2016 roku (karta 78-79), z którego wynika że sporna przesyłka zawierająca odpis postanowienia z dnia 19 stycznia 2016 roku o wskazanym powyżej numerze nadania była dwukrotnie awizowana, podczas gdy ta sama Spółka w piśmie z dnia 11 maja 2016 roku (karta 104) dotyczącym reklamacji doręczenia tej samej przesyłki o tym samym numerze nadania twierdzi, że reklamację uwzględniono. Dopiero wyjaśnienie tych wątpliwości pozwoli rozstrzygnąć, czy sporna przesyłka została skutecznie doręczona w dniu 11 lutego 2016 roku, w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji czy wniesienie zażalenia przez Skarżącą na postanowienie z dnia 19 stycznia 2016 roku zostało nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 194 § 2 p.p.s.a. Pozwoli to rozstrzygnąć, czy wskazane przez Skarżącą w zażaleniu zarzuty są uzasadnione. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 tej ustawy, postanowił jak w sentencji.