II FZ 386/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz, po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Po 165/13 w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym, tj. I i II raty za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r., I SA/Po 165/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek J. W. (zwanego dalej skarżącym) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.z dnia 17 stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym, tj. I i II raty za 2012 r. 2. Ze stanu sprawy, przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że w 2012 r. w jego gospodarstwie rolnym - w obrębie gminy- miało miejsce wymarznięcie upraw, a zatem powstała niewymierna strata. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, posiada dom o powierzchni 70 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 12 ha, nie posiada oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Miesięczny dochód netto z tytułu działalności gospodarczej wynosi ok. 875,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie sądu skarżący podał, że prowadzi działalność rolniczą ogólną i hodowlę bydła mlecznego. Wskazał, że w 2011 r. i w 2012 r. wydatki wynosiły: ok. 30.000,00 zł na zasiewy, 30.000,00 zł na zbiory, 4.000,00 zł na hodowlę, inne prace 5.000,00 zł. Podał, że posiada samochód osobowy marki Volkswagen Polo Classic z 1997 r., wartość rynkowa ok. 3.000,00 zł oraz sprzęt rolniczy o wartości ok. 100.000,00 zł. Koszty miesięcznego utrzymania wnioskodawcy to ok. 3.088,00 zł (ogrzewanie 240,00 zł, gaz 50,00 zł, energia elektryczna 500,00 zł, koszty leczenia 500,00 zł, wyżywienie 1.000,00 zł, telefon komórkowy 98,00 zł, środki czystości 100,00 zł, raty kredytów ok. 600,00 zł miesięcznie, kredyty są spłacane rocznie lub kwartalnie, kredyty zaciągnął na wznowienie produkcji rolnej). Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych dodatkowych dochodów, otrzymał jedynie dopłaty bezpośrednie za 2012 r. w kwocie ok. 15.000,00 zł do nieruchomości rolnej z ARiMR. Nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego, prowadzonego przez Bank Spółdzielczy za okres od dnia 3 stycznia 2013 r. do dnia 4 kwietnia 2013 r. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i zwolnienie od wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że skarżący we wniosku nie uzasadnił spełnienia przesłanek, uzasadniających zwolnienie od ponoszenia kosztów. Podniósł, że z okoliczności nie wynika, aby poniesienie wydatku w kwocie 500 zł w związku z uiszczeniem wpisu od skargi miało zachwiać sytuacją materialną i bytową skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum socjalnego. W zażaleniu do NSA skarżący podniósł, że nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa sam, a zatrudnienie jednej osoby to koszt około 100 zł dziennie- w skali miesiąca jest to kwota ok. 3000 zł, w związku z tym na utrzymanie skarżącego pozostaje kwota 80 zł, z której nie jest w stanie opłacić kwoty 500 zł wpisu od skargi. Naczelny sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 3. Zażalenie jest środkiem odwoławczym, który przysługuje na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego i do którego odpowiednio stosuje się przepisy o skardze kasacyjnej. W piśmiennictwie (B. Dauter,Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2012, str. 514) wskazuje się, że "istotą kasacyjnego zaskarżenia orzeczeń sądowych jest wyłącznie kontrola oceny prawnej oraz zachowania form postępowania". Z powyższego wynika, że NSA, rozpoznając sprawę, bada poprawność rozstrzygnięcia WSA, tj. sprawdza m.in., czy sąd pierwszej instancji, wydając rozstrzygnięcie, oparł się na właściwych przepisach, czy nie zastosował błędnej ich wykładni. 4. Jednocześnie instytucja prawa pomocy stanowi gwarancję zachowania prawa do sądu dla podmiotów, które ze względu na swoją bardzo trudną sytuację ekonomiczną nie są w stanie ponieść kosztów sądowych. Ciężar finansowy postępowania zostaje bowiem przerzucony na Skarb Państwa i rozłożony na ogół społeczeństwa. Ze względu na ten fakt restrykcyjnie ocenia się spełnienie kryteriów przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie skarżący nie umotywował swojego wniosku w taki sposób, by przekonać sąd orzekający o spełnieniu wymaganych kryteriów. Sąd nie negował kosztów, związanych z prowadzeniem gospodarstwa, z hodowlą była, ale wskazał, że obraz, przedstawiony przez skarżącego nie jest spójny. Skarżący wskazał w zażaleniu, że na utrzymanie pozostaje mu 80 zł miesięcznie, a jednocześnie nie wyjaśnił, skąd bierze środki na zapłacenie rachunków za prąd, za gaz, za telefon. To daje furtkę do założenia, że skarżący ma dodatkowe, nieujawnione źródło dochodów. Skarżący przedstawił dokument- wyciąg z rachunku bankowego, na którym widnieją znaczne wpływy. Sąd nie twierdzi, że kwoty zgromadzone na tym rachunku służą wyłącznie zaspokajaniu osobistych potrzeb skarżącego, w związku z czym jest on osobą majętną. WSA wskazał jedynie, że rachunek bankowy, przedstawiający środki finansowe zgromadzone na koncie nie dają sądowi podstaw, by przyznać prawo pomocy. Jeżeli na rachunku pojawiają się wpływy w wysokości, np. 3 805.09 zł (operacja z dnia 14 stycznia 2013 r.), 10892.87 zł (operacja z dnia 30 stycznia 2013 r.), 4259,47 zł (operacja z dnia 14 lutego 2013 r.), 6000 zł (operacja z dnia 27 lutego 2013 r.), 1660 zł (operacja z dnia 4 marca 2013 r.), 3 906.78 zł (operacja z dnia 14 marca 2013 r.), 15 140, 97 zł (operacja z dnia 25 marca 2013 r.) to sąd nie ma podstaw, by uznać skarżącego za osobę ubogą, w niedostatku. Innymi słowy, przedstawiony przez skarżącego dokument ukazuje go jako osobę, która jest w stanie zapłacić 500 zł kosztów sądowych. Zważyć należy, że sąd nie może orzekać dowolnie – kieruje się treścią przepisów, przyjętą linią orzeczniczą i poglądami doktryny. Przedstawiając wyciąg z rachunku bankowego, skarżący wskazał, że spłaca kredyt. Doświadczenie życiowe nakazuje powiązać to z faktem, że niezależna instytucja bankowa sprawdziła zdolność kredytową skarżącego i uznała, że jest on wypłacalny, a tym samym nie może zostać uznany za osobę żyjącą w niedostatku. Przedstawione przez samego skarżącego dokumenty i powołane fakty, wskazują – na podstawie doświadczenia życiowego- że wbrew twierdzeniom skarżącego, nie może on zostać uznany za osobę bardzo ubogą, która nie może zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych. 5. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.