II FZ 361/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3297/16 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2016 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 3297/16 z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. M. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 29 sierpni 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w stosunku do decyzji o odmowie udzielenia ulg w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, jako odmawiających przyznania uprawnień nie jest możliwe wstrzymanie wykonania. Strona w zażaleniu na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i stwierdzenie braku przesłanek do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wniosła o jego zmianę ewentualnie uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej. p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż co do zasady wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia. Postanowienie sądu o wstrzymaniu wykonania aktu w całości lub w części stanowi zatem odstępstwo od tej generalnej reguły i jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek, których istnienie musi wykazać wnioskodawca. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. Trafnie WSA w niniejszej sprawie uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku Skarżącego o wstrzymanie jej wykonania. Należy zgodzić się z poglądem reprezentowanym w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 lutego 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I FSK 431/07, (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w żadnym przypadku nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych, te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Ponadto wypada zauważyć, że decyzja odmowna nie ma przymiotu wykonania, tj. węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela i w pełni zgadza się z powyższymi poglądami, podkreślając raz jeszcze, że omawiana decyzja nie wywołuje żadnych skutków materialnych, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Decyzja taka nie może być egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym. Ze względu na swój charakter, nie wywołuje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie można dodać, że stosownym wnioskiem mogłaby być natomiast objęta decyzja kreująca zobowiązanie pieniężne (w tym przypadku decyzja w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego), podlegające przymusowemu ściągnięciu (wykonaniu) w trybie egzekucji administracyjnej. Tymczasem decyzja, na mocy której "odmawia" się wnioskodawcy określonego działania nie prowadzi do podjęcia przez organy administracji jakichkolwiek działań, których wstrzymania można byłoby się domagać. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.