II FZ 36/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. Z. i M. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 755/23 w sprawie ze skargi T. Z. i M. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2023 r. nr 1001-IOD-3.4102.4.2023.31/PM/1024 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 27 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 755/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił T. Z. i M. Z. (dalej jako "skarżący"), wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 8 sierpnia 2023 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnili, by na skutek egzekucji zaległości, po ich stronie mogła wystąpić szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Zdaniem WSA wskazane we wniosku okoliczności, sprowadzające się do tego, że prowadzenie wobec skarżących postępowania egzekucyjnego skutkować będzie zajęciem otrzymywanych przez nich wynagrodzeń, trudno uznać za skutkujące ryzykiem wyrządzenia "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków" w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), Sąd pierwszej instancji podkreślił, iż instytucja wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi których ewentualnie wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Pismem z 17 kwietnia 2024 r. skarżący wnieśli zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia. Skarżący w uzasadnieniu zażalenia wskazali, że za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przemawia trudna sytuacja finansowa każdego z nich. Ponadto wskazali, że wykonanie przedmiotowej decyzji uniemożliwi im egzystencję. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Zgodzić się zatem należy z twierdzeniem WSA, że skarżący w toku prowadzonego postępowania nie wykazali, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skarżący w treści zażalenia przytoczyli wskazane wyżej okoliczności, które tylko i wyłącznie w ich opinii potwierdzają zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w niniejszej sprawie. Ponadto, należy zwrócić uwagę na fakt, iż w uzasadnieniu przedmiotowego zażalenia, pełnomocnik skarżących przyznał, że istnieje duże prawdopodobieństwo, iż równolegle postępowanie sądowe dotyczące umowy kredytowej, zostanie rozstrzygnięte na korzyść skarżących. W konsekwencji umowa kredytowa skarżących zostałaby unieważniona, a wraz z nią wszelkie inne czynności prawne, których ta umowa była źródłem. Przedstawiona przez pełnomocnika strony okoliczność przemawia za tym, iż przedmiotowa egzekucja nie spowoduje nieodwracalnych skutków dla strony skarżącej. Końcowo należy zaznaczyć, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14). Jednocześnie sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Natomiast samo powołanie się przez skarżących na ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 – orzekł jak w sentencji.