II FZ 36/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 19 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Ke 603/16 w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2016 r., I SA/Ke 603/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek K. P. (zwanego dalej skarżącym) o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 31 sierpnia 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że w uzasadnieniu wniosku skrzący wskazał, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej. W ocenie skarżącego dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego mogłoby go narazić na rażącą i niepowetowaną szkodę. Wyjaśnił, że kwota opłaty została powiększona o odsetki, natomiast postępowanie w niniejsze sprawie toczy się od dnia 12 listopada 2013 r., tj. od dnia wydania pierwotnej decyzji. Zdaniem skarżącego w sytuacji, gdy strona dochodzi swoich praw i kwestionuje zasadność wydanej decyzji, nie może być dodatkowo karana odsetkami za realizację swojego prawa do zaskarżania decyzji organów administracji. Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku, wskazując, że wnoszący wniosek winien wskazać na konkretne zdarzenia, czy też okoliczności świadczące o tym, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione oraz poprzeć je stosownymi dokumentami. Skarżący we wniosku powołał się tylko na ogólnie sformułowaną przesłankę "narażenia na rażącą i niepowetowaną szkodę". Nie przedstawił natomiast żadnych argumentów uzasadniających wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji, w szczególności nie wskazał na czym polegałaby ewentualna znaczna szkoda, o której mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.). Wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności podniesione w sprawie, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej konkretną sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Skarżący tego nie uczynił. W zażaleniu na powyższe skarżący zarzucił sądowi I instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Podniósł w nim, że przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, a trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości. Podkreślił, że wysokość zobowiązania podatkowego czyni prawdopodobną egzekucję z nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. W celu zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. niezbędne jest wykazanie przez wnoszącego stosowny wniosek konkretnych okoliczności, które świadczą o tym, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione w jego konkretnym przypadku. Tym samym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – nie wystarczy zatem zacytowanie ustawy, albo orzecznictwa. Ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę, pozbawione szerszego uzasadnienia i – co istotne- stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2013 r., I FZ 93/13, publ. Lex 1296480). W konsekwencji należy uznać, że prawidłowo sąd I instancji uznał, iż skarżący nie wykazał żadnych okoliczności uzasadniających zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a. Tym samym zasadnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Odnosząc się do argumentów zażalenia w zakresie możliwości zaistnienia szkody majątkowej trudnej do odwrócenia, tj. egzekucji z nieruchomości na skutek wykonania zaskarżonej decyzji, należy podkreślić dwie rzeczy. Po pierwsze - przedstawione uzasadnienie jest spóźnione. Postępowanie odwoławcze przed Naczelnym Sądem Administracyjnym służy kontroli rozstrzygnięcia WSA. Tymczasem strona przed WSA dostarczyła sądowi takich, a nie innych informacji o swojej sytuacji majątkowej i WSA orzekał mając konkretne dane. NSA odnosi się do zakresu informacji, jakimi dysponował WSA, orzekając. Zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego w zakresie jego uzasadnienia, w sytuacji, gdy strona w zażaleniu przedstawia nowe argumenty (okoliczności), które nieznane były sądowi pierwszej instancji. Zażalenie jest jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 194 p.p.s.a. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach p.p.s.a. postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Tym samym prawidłowe jego skonstruowanie sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał dane postanowienie lub zarządzenie. Nie można podnosić w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie, tj. zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego, oceniono, że wniosek o takiej, a nie innej treści nie może być spełniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów p.p.s.a., konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 23 września 2010 r., II FZ 464/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji ponownie należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został w ogóle uzasadniony, gdy był rozpatrywany przez WSA. W rezultacie zasadnie sąd pierwszej instancji przyjął, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy zostały spełnione przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W związku z tym, że strona nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności – odnoszących się do jej sytuacji, żadnych wyliczeń, które uzasadniałyby ów wniosek - rozstrzygnięcie sądu I instancji należy uznać za prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji