II FZ 353/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. A.-M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 949/14 odmawiające wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. A.-M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 7 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 949/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dajek: "WSA") odmówił A. A.-M. (dalej: "Skarżąca") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora izby skarbowej w Lublinie (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 7 sierpnia 2014 r. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. Podstawą prawną powyższego orzeczenia był art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że w skardze na decyzję Dyrektora IS pełnomocnik Skarżącej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu niezgodności z prawem złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek nie zawierał uzasadnienia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinny wynikać konkretne okoliczności, świadczące o istnieniu przynajmniej jednej z ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi być przy tym realne. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił powyższych okoliczności. Nie przedstawił argumentacji, która pozwalałaby przyjąć, by odmowa umorzenia zaległości podatkowych, wynikająca z zaskarżonej decyzji, wiązać się miała z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji życiowej, majątkowej podatnika. Natomiast fakt, że zaskarżona decyzja może okazać się wydaną z naruszeniem prawa, nie wyczerpuje przesłanek wstrzymania decyzji wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie Skarżąca złożyła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia, o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie błędne przyjęcie, że brak było należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji – ty,czasem treść uzasadnienia skargi zawierała (oprócz uzasadnienia samej skargi co do jej zasady) także rzetelne i wyczerpujące uzasadnienie dla wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazano, że zaskarżone postanowienie dotknięte jest uchybieniem polegającym na tym, że WSA nie dostrzegł bezpośredniego realnego zagrożenia płynącego z natychmiastowego wykonania decyzji, pomimo iż w uzasadnieniu skargi wielokrotnie przytacza się okoliczności wprost wskazujące, że obciążenie choćby kilkuset złotymi rodziny Skarżącej stanowi dla niej zagrożenie – a cóż zatem dopiero mówić o natychmiastowym wyegzekwowaniu od skarżącej kilkudziesięciu tysięcy zł. Zarzucono także, że zaskarżone postanowienie zostało wydane nie w oparciu o całokształt okoliczności sprawy, lecz w odniesieniu jedynie do pewnego założenia, iż skoro nie ma w uzasadnieniu wyodrębnionego fragmentu, który by stricte odnosił się tylko do uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (miał np. tytuł "uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji") tzn. to, że brak jest uzasadnienia tego wniosku – gdy tymczasem całokształt uzasadnienia skargi, treść zarzutów, dokumentacja (także medyczna) zebrana w sprawie sprawiają, że sytuacja skarżącej już jest trudna, a natychmiastowe wyegzekwowanie od niej kilkudziesięciu tysięcy złotych sprawi, że będzie totalnie dramatyczna: skarżąca popadnie bowiem w jeszcze większe zadłużenie, co całą jej rodzinę postawi przed poważnym i bezpośrednim niebezpieczeństwem – zwłaszcza w kontekście konieczności stałego leczenia zstępnych skarżącej. Tymczasem organ winien zważyć na dokumentację medyczną załączoną przez Skarżącą, treść wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, sytuację opisaną we wniosku do Urzędu Skarbowego. Skarżąca wskazała również, że WSA wydając zaskarżone postanowienie, nie wywiódł z faktu, że aktualnie sytuacja skarżącej i jej rodziny jest drastyczna, oczywistego wniosku, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje, iż musi zaistnieć skutek w postaci zagrożenia dla skarżącej i jej rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (por. J. P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 188). W sytuacji gdy chodzi o orzeczenie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia w konkretnej rozpatrywanej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że Skarżąca nie uzasadniła w sposób właściwy wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, co skutkować musiało jego oddaleniem. Podkreślić należy, że w aktach sprawy rzeczywiście znajduje się szereg dokumentów, które przedstawiają trudną sytuację majątkową Skarżącej, niemniej w celu zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. niezbędne jest wskazanie jakie ewentualne skutki wiązać się mogą z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Tego Skarżąca nie uczyniła. W rezultacie uniemożliwiła WSA dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Jednocześnie podkreślić należy, że podnoszone w zażaleniu nowe okoliczności, wskazujące na niebezpieczne dla Skarżącej skutki wykonania decyzji, nie mogą zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności sąd kasacyjny sprawuje kontrolę rozstrzygnięć zapadłych przed WSA. W rezultacie skoro Skarżąca na etapie postępowania przed WSA nie przedstawiła żadnych argumentów uzasadniających zaistnienie przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. to nie można uznać, iż WSA w tych okolicznościach, odmawiając wstrzymania wykonania decyzji naruszył wskazany przepis. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż Skarżąca może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w którym przedstawi okoliczności, które jej zdaniem uzasadniają pozytywne rozpatrzenie takiego wniosku. W świetle powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zaistniały przesłanki o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. i na podstawie tego przepisu w zw. z art. 193 i art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.