II FZ 342/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. i A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 439/17 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 23 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy postanawia: oddalić zażalenie.

Sygnatura akt II FZ 342/17 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę A. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 23 stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentami wyłączonymi z akt sprawy. Wskazał, że postanowienie doręczono skarżącym (ich pełnomocnikowi) dnia 30 stycznia 2017 r., a skargę na to postanowienie wniesiono dnia 3 marca 2017 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, z pominięciem organu, który je wydał; Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 7 marca 2017 r. przekazał tę skargę Dyrektorowi Izby Skarbowej w Katowicach. Sąd wskazał, iż skargę należało uznać za wniesioną dopiero w dniu 7 marca 2017, podczas gdy ostatnim dniem terminu do dokonania tej czynności był dzień 1 marca 2017 r., toteż została ona wniesiona po terminie wskazanym w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.) i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. podlega odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wnieśli o jego uchylenie oraz zarzucili naruszenie art. 54 § 1 P.p.s.a. przez bezpodstawne przyjęcie, że skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia oraz błędne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skarżący podnieśli, że zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu, który wydał skarżony akt, ma jedynie techniczny charakter, to jest zapobiegać sytuacji, że ze względu na brak skargi sprawie nie można nadać biegu, a także umożliwić zastosowanie przez organ mechanizmu samokontroli; art. 54 P.p.s.a. nie wymienia przy tym żadnych skutków wniesienia skargi bezpośrednio do sądu z pominięciem organu. Żaden z przepisów P.p.s.a. nie przewiduje także trybu postępowania w przypadku złożenia pisma do organu niewłaściwego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 54 § 1 P.p.s.a. stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Jest to jedyny prawem przewidziany sposób wnoszenia skargi, nie można więc zgodzić się z poglądem skarżących, że to, w jaki sposób skarga jest wnoszona, ma znaczenie tylko techniczne, a nie prawne – przeciwnie, prawny skutek wniesienia skargi do sądu administracyjnego następuje wyłącznie wtedy, gdy jest ona wniesiona za pośrednictwem organu administracji publicznej, a nie w jakikolwiek inny sposób. Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest zatem działaniem nieprawidłowym i nie wywołującym zamierzonego przez stronę skutku procesowego. Istotnie, żaden z przepisów P.p.s.a. nie nakłada na sąd, do którego bezpośrednio wniesiono skargę, obowiązku przekazania takiej skargi właściwemu organowi, jednakże przyjmuje się, że taki obowiązek na sądzie spoczywa. Naczelny Sąd Administracyjny za takim właśnie stanowiskiem opowiedział się – między innymi – w wyrokach: z dnia 3 grudnia 2007 r., I OSK 248/07 i z dnia 20 maja 2008 r., II FSK 426/07 oraz postanowieniach: z dnia 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06, z dnia 15 kwietnia 2008 r., II GSK 295/08 i z dnia 29 maja 2008 r., I FSK 631/08, wskazując zarazem, że za datę wniesienia skargi w takim przypadku należy przyjąć datę jej wysłania przez sąd na adres właściwego organu. Stanowisko takie podzielane jest również w piśmiennictwie, gdzie wypowiadane są twierdzenia, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a., decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103; Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym zażalenie skarżących podziela. Skoro zatem skarżący, mimo, że zostali prawidłowo pouczeni o warunkach prawidłowego wniesienia skargi, a nadto reprezentowani przez fachowego pełnomocnika, skargę wnieśli nieprawidłowo, bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, a nie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, a więc organu, który wydał skarżone postanowienie, Sąd ten po otrzymaniu skargi w dniu 3 marca 2017 r. zasadnie przesłał ją właściwemu organowi. Ponieważ nastąpiło to w dniu 7 marca 2017 r., tę datę należało uznać za datę wniesienia skargi, a ponieważ termin do jej wniesienia upłynął dnia 1 marca 2017 r. – zasadnie uznano, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Nie można więc zgodzić się z tezą, przedstawioną w zażaleniu, jakoby art. 54 P.p.s.a. nie wymieniał żadnych skutków wniesienia skargi bezpośrednio do sądu – bowiem wniesienie skargi w taki sposób jest procesowo bezskuteczne. Jakkolwiek rzeczywiście żaden z przepisów P.p.s.a. nie przewiduje trybu postępowania w przypadku złożenia pisma do organu niewłaściwego, przyjęta w tym względzie praktyka ma na celu - w tych przypadkach, gdy jest to jeszcze możliwe – zapobieżenie skutkowi w postaci odrzucenia skargi. W przypadku skarżących odwrócenie skutków nieprawidłowego wniesienia skargi nie było już możliwe. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, uznając, iż przekazując nieprawidłowo wniesioną skargę podatkowemu organowi odwoławczemu Wojewódzki Sąd Administracyjny postąpił prawidłowo oraz prawidłowo stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia skargi, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie skarżących oddalił.