II FZ 34/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SPP/Kr 111/21 w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R. M. na czynność Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w przedmiocie doręczania przez organ pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 21 lutego 2023 r. sygn. akt I SPP/Kr 111/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek o wyłączenie Sędziego Piotra Głowackiego w sprawie ze skargi R. M. (dalej jako "Skarżący") na czynność Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Krakowie w postaci doręczenia przez organ pism za pośrednictwem poczty tradycyjnej zamiast za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżący złożył wniosek o wyłączenie sędziego Piotra Głowackiego, ponieważ "jest stronniczy, non stop odmawia zwolnienia i przyznania mecenasa dla biednych". Sędzia Piotr Głowacki złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności z art. 18, jak i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", mogące stanowić podstawę do jego wyłączenia od rozpoznawania sprawy Skarżącego. Sąd pierwszej uznał, analizując wniosek Skarżącego, że podniesione argumenty stanowią próbę podważania merytorycznej zasadności czynności Sędziego. Niezadowolenie Skarżącego z prowadzenia sprawy przez Sędziego, czy też przeświadczenie o wadliwym prowadzeniu postępowania w sprawie nie może oznaczać braku bezstronności. Ponadto wniosek nie został poparty żadnymi argumentami, poza twierdzeniami wskazującymi na przekonanie co do zasadności stanowiska procesowego Skarżącego oraz subiektywną oceną, zgodnie z którą Sędzia miał być stronniczy. Powyższe wskazuje raczej na próbę wykorzystania instytucji wyłączenia sędziego jako możliwości eliminowania w postępowaniu sędziego z uwagi na nieuzasadnione przekonanie o stronniczości aniżeli wyraz obiektywnych i uprawdopodobnionych we wniosku zdarzeń, które godziłyby w jego bezstronność. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżył je w całości, wnosząc także o wyłączenie referendarza sądowego. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 244, art. 245, art. 175 § 1, art. 285l i art. 285f P.p.s.a., poprzez nieprawidłową jego interpretację; 2) art. 247 P.p.s.a., poprzez nieprawidłową wykładnię przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy Skarżącego jest niezasadny; 3) art. 252 P.p.s.a., poprzez uznanie, że Skarżący nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu; 4) art. 141 w zw. z art. 163 i art. 166 P.p.s.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia. 5) art. 18, art. 19 i art. 24, art. 21 P.p.s.a., poprzez nieprawidłową wykładnię. W uzasadnieniu Skarżący odniósł się do swojej sytuacji materialnej, a także, że "wyrok wydany przez asesora nie jest wiążący gdyż została ona wybrana przez KRS, która łamie konstytucje". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie zauważyć trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny orzekał już w tożsamym przedmiocie w sprawie Skarżącego w postanowieniach z dnia 1 września 2023 r. sygn. akt II FZ 81/23, z dnia 27 lutego 2024 r. sygn. akt II FZ 4/24 oraz z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II FZ 111/24. W związku z tożsamą problematyką i zarzutami podniesionymi w zażaleniu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę posłuży się w niezbędnym zakresie ww. orzeczeniami. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww. przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 P.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 P.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie, czy wypowiedź Sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, bądź rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Wobec zaś braku wskazania przez Skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia Sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia Sędziego - nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku Skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Za przejaw stronniczości nie można w szczególności uznać wydawania przez sędziego orzeczeń, które, w ocenie strony, są dla niej niekorzystne. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego. Niezrozumiałe w świetle przedmiotu sprawy są zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 285l i art. 285f P.p.s.a. - odnoszą się one do wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Nie można także zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie braku uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia. Zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w powołanych w nim przepisach prawa. Kwestia braku przyznania Skarżącemu prawa pomocy nie może być przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest wyłączenie sędziego. Końcowo należy wskazać, że kwestia wyłączenia referendarza sądowego nie może być przedmiotem niniejszego zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.