II FZ 34/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 15 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 401/22 w sprawie ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 6 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 15 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 401/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił R. N. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 6 lipca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że Skarżący nie uprawdopodobnił, by na skutek egzekucji zaległości, po jego stronie mogła wystąpić szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty. Pismem z 1 marca 2023 r., Skarżący wniósł zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia WSA i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przemawia niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody po jego stronie oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wskazał, że w sprawie zaistniały również nadzwyczajne okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku, związane z epidemią koronawirusa, wysoką inflacją, wzrostem cen i kosztów utrzymania, między innymi w związku z wojną w Ukrainie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić. W myśl art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej zwana: "p.p.s.a."). po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia: "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13). Zgodzić się zatem należy z zapatrywaniem WSA, że Skarżący w toku prowadzonego postępowania nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Skarżący w treści zażalenia przytoczył wskazane wyżej okoliczności, które - jego zdaniem - potwierdzają zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w niniejszej sprawie. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwykło się zauważać, iż przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FSK 450/09, postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2247/14). Jednocześnie sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Samo powołanie się przez Skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem Sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W rozpoznawanej sprawie ani we wniosku, ani w treści zażalenia nie przedstawiono jakichkolwiek informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącego, które umożliwiałyby zbadanie ryzyka wynikającego z wykonania decyzji podatkowej względem strony. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (wniosek winien być poparty stosownymi dokumentami źródłowymi) z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Z tego względu Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy dokonał oceny sytuacji finansowej Skarżącego w kontekście przedstawionych przez niego okoliczności. Analizując treść zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że okoliczności powoływane przez Skarżącego nie stanowią wystarczającej podstawy do jego uwzględnienia. Argumenty wskazane przez autora zażalenia są zbyt ogólnikowe, aby uznać, że nastąpiło spełnienie przesłanek ustanowionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Odnosząc się do drugiego z zarzutów, w ocenie NSA, w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia zawiera wszystkie podstawowe elementy wymienione w art. 141 § 4 p.p.s.a.: przedstawia stan sprawy przyjęty za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, prezentuje argumenty wnioskodawcy, wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem, zawiera odniesienie do stanowiska Skarżącego w zakresie słuszności wniosku. W świetle powyższego NSA uznał zarzut za całkowicie chybiony. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez autora zażalenia nie oznacza, że takie uzasadnienie nie odpowiada wymogom ustawowym określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.