II FZ 322/18

Dnia 22 sierpnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. [...] S.A. z siedzibą w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Op 403/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi R. [...] S.A. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Op 403/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w sprawie ze skargi R. [...] S.A. w L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 4 sierpnia 2017 r., w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r. WSA w Opolu oddalił ww. skargę spółki. Pismem z dnia 8 marca 2017 r. strona wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że uchybienie terminu spowodowane było niezawinionym zaniedbaniem pracownika jego kancelarii, który z powodu złego stanu psycho-fizycznego, spowodowanego silnymi przeżyciami emocjonalnymi w związku z otrzymanymi złymi informacjami o stanie zdrowia członków rodziny, nie przekazał mu informacji o orzeczeniach zapadłych w sprawach prowadzonych przez kancelarię, co należało do jego obowiązków. Pełnomocnik dopiero po otrzymaniu z Sądu pisma o zwrocie nadesłanego przez niego pisma procesowego z dnia 19 lutego 2018 r. stanowiącego uzupełnienie skargi zwrócił się do pracownika o wyjaśnienie przyczyn braku przekazania mu informacji o ogłoszeniu wyroku. W zaskarżonym postanowieniu WSA wyjaśnił, że podana przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu ustała najpóźniej w dniu 5 grudnia 2017 r., a zatem jeszcze w trakcie biegu ustawowego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, który to upływał dopiero z dniem 6 grudnia 2017r. Nawet więc przyjmując wskazywaną przez pełnomocnika przyczynę uchybienia terminowi, i tak siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 12 grudnia 2017 r. Natomiast przedmiotowy wniosek pełnomocnik nadał dopiero w dniu 8 marca 2017 r., czyli już po znaczącym upływie tego nieprzywracanego terminu. Sąd podkreślił, że nie sposób w żadnej mierze przyjąć, iż niedyspozycja pracownika kancelarii w dniu 30 listopada 2017 r. stała na przeszkodzie terminowemu dokonaniu czynności, skoro wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku mógł zostać złożony do dnia 6 grudnia 2017 r. WSA odnotował, że niewątpliwym jest, iż to pełnomocnik, jako osoba umocowana przez mocodawcę zobowiązany był do prowadzenia sprawy z należytą starannością, tak by reprezentowana przez niego strona nie poniosła w wyniku podejmowanych przez niego czynności negatywnych skutków. W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia spółka zaskarżyła je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Opolu, ewentualnie uchylenie tego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Opolu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 88 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") poprzez niezasadne odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, poprzez niezasadne przyjęcie, iż podana przez pełnomocnika przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała najpóźniej w dniu 5 grudnia 2017 r., a zatem jeszcze w trakcie biegu ustawowego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy w rzeczywistości przyczyna uchybienia terminu do złożenia tego wniosku ustała dopiero w dniu 2 marca 2018 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego, siedmiodniowego terminu; 2. art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, poprzez niezasadne przyjęcie, iż przyjmując nawet wskazaną przez pełnomocnika przyczynę uchybienia terminowi i tak siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 12 grudnia 2017 r., podczas gdy w rzeczywistości przyczyna uchybienia terminu do złożenia tego wniosku ustała dopiero w dniu 2 marca 2018 r., a wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem ustawowego, siedmiodniowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 87 § 1 p.p.s.a. stanowi, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei z art. 88 p.p.s.a. wynika, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie zasadnie wniosek został odrzucony z tego powodu, że został złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Na wstępie należy stwierdzić, że argumentacja strony skarżącej abstrahuje od podstawowego motywu, jaki odnaleźć trzeba w uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Otóż niedyspozycja pracownika kancelarii, a konsekwencji jego nieobecność w pracy przez kilka dni, nie może usprawiedliwiać tego, że pełnomocnik prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, nie wziąwszy w niej udziału, kolejno przez okres około 3 miesięcy nie wykazuje tą sprawą zainteresowania. Do normalnych okoliczności funkcjonowania każdego miejsca pracy należy to, że pracownicy bywają czasem niedysponowani i nie mogą stawić się w pracy. Osoba prowadząca kancelarię radców prawnych i adwokatów winna tak zorganizować pracę w tym miejscu, by w przypadku nieobecności danej osoby, procedury śledzenia spraw i monitorowania terminów przebiegały należycie i bez uszczerbku dla mocodawcy. W konsekwencji, uznać trzeba, że to ten moment, od kiedy kancelaria funkcjonowała w ten sposób, iż do pracy uczęszczała osoba, do której obowiązków należy śledzenie spraw prowadzonych przez spółkę, jest najpóźniejszych momentem ustania przyczyny uchybienia terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji podniósł, że przyjmując wskazywaną przez pełnomocnika przyczynę uchybienia terminowi i tak siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu upłynął bezskutecznie. Uznając bowiem nawet, że sprawami zapadłych orzeczeń zajmował się tylko nieobecny w dniach 30 listopada - 5 grudnia 2017 r. pracownik, nie sposób utrzymywać, iż po jego powrocie do pracy nie można było podjąć odpowiednich działań. Pracownik kancelarii w dniu 6 grudnia był już w pracy. Mógł w tym czasie zorientować się w bieżących sprawach prowadzonych przez kancelarię i kolejno poinformować stosowne osoby o zapadłym orzeczeniu. Tymczasem do momentu zwrotu pisma (2 marca 2018 r.) nikt nie zainteresował się wyznaczoną rozprawą i jej przebiegiem. Pełnomocnik nie wykazał też, by wyznaczona została osoba zastępująca pracownika w dniach jego nieobecności, która mogłaby ewentualnym negatywnym konsekwencjom jego nieobecności przeciwdziałać. Na marginesie odnotować można, że ma rację Sąd pierwszej instancji, iż trudno zrozumieć działanie pełnomocnika kierującego do Sądu pismo procesowe mające stanowić uzupełnienie skargi. Wszakże kancelaria była wcześniej skutecznie poinformowana - czego nie neguje się w sprawie - o rozprawie. Wynika z tego, że zawiadomienie o wyznaczeniu rozprawy zostało zupełnie pominięte, skoro przed nadaniem pisma uzupełniającego skargę pracownicy kancelarii nie podjęli kroków mających prowadzić do rozeznania co do toku postępowania sądowego. Słusznie wskazuje też Sąd pierwszej instancji na różnicę między sprawą niniejszą a sprawą przed sądem powszechnym, w której stosowny wniosek został uwzględniony - tam bowiem zainteresowano się przebiegiem sprawy w bardzo krótkim czasie. Natomiast przedmiotowy wniosek pełnomocnik nadał dopiero w dniu 8 marca 2017 r., czyli już po znaczącym upływie tego nieprzywracanego terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji