II FZ 288/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Zborzyński po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 72/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 23 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008 r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia oddalić zażalenie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, skarżący W.D. podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, posiada dom o pow. 130 m2 oraz działkę gruntu wraz z budynkiem gospodarczym po byłej kotłowni. Skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 1.700,- zł, z której to kwoty 400 zł podlega zajęciu egzekucyjnemu, żona skarżącego uzyskuje zaś dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości 1.325,55 zł oraz z tytułu umowy dzierżawy w wysokości 1.000,- zł. Skarżący oświadczył, że organ egzekucyjny pobiera od dzierżawcy całą kwotę czynszu. Z przedłożonej decyzji Starosty G. z dnia 4 grudnia 2013 r. wynika, że żona wnioskodawcy została uznana za osobę bezrobotną i że odmówiono jej prawa do zasiłku. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. Na skutek sprzeciwu wniesionego od powyższego rozstrzygnięcia sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd pierwszej instancji uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący argumentował, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na pokrycie kosztów swojego udziału w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Punktem odniesienia oceny postępowania pierwszoinstancyjnego, dokonywanej przez NSA w niniejszym postępowaniu zażaleniowym, jest ustawowa regulacja instytucji prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy mieć na względzie fakt, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu osobom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji procesowej jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Porównując sytuację majątkową skarżącego oraz jego żony z wysokością wpisu od skargi kasacyjnej, zwłaszcza uwzględniając fakt posiadania przez skarżącego nieruchomości, WSA w Poznaniu doszedł do słusznego wniosku, że w sprawie nie zostało wykazane, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobowiązany był odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy, co też, zgodnie z treścią obowiązujących przepisów prawa, uczynił. Wobec uznania, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a.