II FZ 284/17

Dnia 22 czerwca 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Łd 1066/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 16 września 2016 r., nr [...], [...] w przedmiocie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r. o sygn. I SA/Łd 1066/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi P. W. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi (dalej: Dyrektor IS) z dnia 16 września 2016 r. o nr [...], [...] w przedmiocie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2014 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne – podobnie jak inne cytowane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych – na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podał, że w skardze skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. W jego uzasadnieniu podał, że nie posiada środków finansowych na zapłatę kwoty określonej przez organ, jak również nie ma możliwości zaciągnięcia kredytu. Podkreślił, że ma na utrzymaniu rodzinę, zaś obowiązek zapłaty podatku spowoduje, że nie będzie w stanie pokryć podstawowych potrzeb rodziny 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. 3.1. W ocenie WSA w Łodzi argumentacja przedstawiona w ww. wniosku nie spełniała wymagań art. 61 § 3 p.p.s.a. Jakkolwiek sytuacja wnioskodawcy jest trudna, sam obowiązek uiszczenia podatku nie może jednak stanowić przesłanki uzasadniającej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Konieczność zapłaty podatku i związane z tym uszczuplenie majątku podatnika są zwykłym następstwem decyzji. Nawet jeżeli dojdzie do wszczęcia wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego, nie zostanie on pozbawiony możliwości normalnej, codziennej egzystencji, co gwarantują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.). 4. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 4.1. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Łodzi, zaskarżając je w całości. Sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Łodzi. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie: (1) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż wykonanie decyzji Dyrektora IS pociąga za sobą niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody, w sytuacji gdy wykonanie decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki, gdyż może się łączyć z koniecznością sprzedaży lub licytacji mieszkania oraz zaprzestaniem prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji może wyrządzić dla skarżącego znaczną szkodę; (2) art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a poprzez dokonanie oceny zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego w sposób dowolny, przekraczający granice swobodnej interpretacji, co skutkowało wadliwymi ustaleniami faktycznymi. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie WSA w Łodzi odpowiada prawu, ponieważ stwierdzono w nim prawidłowo, że skarżący nie wykazał w należyty sposób zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS. 5.2. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, z dnia 26 września 2013 r., II FZ 718/13). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" - wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy (por. postanowienia NSA: z dnia 4 lipca 2012 r., II FZ 456/12; z dnia 26 lutego 2015 r., II FZ 2137/14; z dnia 14 kwietnia 2015 r., II FZ 207/15; z dnia 22 lipca 2015 r., II FZ 497/15). Samo powołanie się przez skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Uzasadnienie takiego wniosku powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o akt administracyjny rodzący obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na jego trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. 5.3. W rozpoznawanej sprawie skarżący niebezpieczeństwa wyrządzenia mu znacznej szkody upatruje w obawie sprzedaży jego nieruchomości w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego oraz zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Twierdzeń tych jednak nie można uznać za uprawdopodobnienie, że wykonanie decyzji Dyrektora IS spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Podnoszony argument ma charakter hipotetycznych rozważań, a obawy skarżącego są bezpodstawne. Podkreślić należy, że dotychczas organy podatkowe nie podjęły w stosunku do skarżącego czynności egzekucyjnych, w tym zmierzających do sprzedaży nieruchomości skarżącego. Wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie uzasadnia również trudna sytuacja materialna. Wprawdzie każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, także w trybie egzekucyjnym, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Prawidłowo WSA w Łodzi stwierdził, że przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w drodze wyłączenia spod egzekucji określonych składników majątku oraz środków na utrzymanie, gwarantują zobowiązanemu możliwość normalnej, codziennej egzystencji. 5.4. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.